PlusAchtergrond

Op de dag van de herdenking van de bestorming van het Capitool stookt Donald Trump de strijdlust op

Op 6 januari 2021 bestormde een woedende meute aanhangers van vertrekkend president Trump het Capitool. Beeld AFP
Op 6 januari 2021 bestormde een woedende meute aanhangers van vertrekkend president Trump het Capitool.Beeld AFP

Plechtig herdenkt Washington de bestorming van het Capitool, donderdag een jaar geleden. Maar de aanstichter, Donald Trump, stookt de relschoppers en hun sympathisanten juist op.

Karlijn van Houwelingen

Op de trappen van het Capitool houden Congresleden donderdag een gebedswake, om stil te staan bij de aanval op hun vergaderzaal op 6 januari vorig jaar. Toen drong een woedende meute aanhangers van vertrekkend president Trump het gebouw binnen om te voorkomen dat ze Trumps verlies in de presidentsverkiezingen zouden bekrachtigen.

Zowel president Joe Biden als vicepresident Kamala Harris zullen toespraken houden om stil te staan bij wat hun woordvoerder Jen Psaki ‘een van de donkerste dagen in onze democratie’ noemde.

De voorzitter van het Huis van Afgevaardigden, Nancy Pelosi, nodigde twee vooraanstaande historici uit om de betekenis van de bestorming te duiden. Leden kunnen ook persoonlijke ervaringen delen in een speciale bijeenkomst tijdens het winterreces.

‘Geest van eenheid’

‘Deze evenementen zijn bedoeld als een moment van bezinning, herinnering en hernieuwde toewijding, in een geest van eenheid, patriottisme en gebed,’ schreef Pelosi, een partijgenoot van Biden, in een brief aan haar collega’s.

Maar één man gaat dwars tegen die geest van eenheid in: op het moment van de wake lijkt ex-president Donald Trump juist de strijdlust onder zijn aanhangers verder te willen opstoken. Hij geeft een persconferentie vanuit zijn strandresort in Florida en is van plan daar zijn ‘leugens over de presidentsverkiezingen van 2020' te herhalen, volgens de aankondiging. Een week later houdt hij een van zijn befaamde onstuimige rally’s in Arizona. Die staat speelt een centrale rol in zijn mythes over fraude.

Twee versies van 6 januari 2021

In Amerika bestaan een jaar later twee versies van 6 januari 2021. Elke burger heeft de beelden van geweld tegen agenten kunnen zien – ze werden bestookt met pepperspray en geslagen met ijzeren staven. Sommige relschoppers hadden honkbalknuppels, walkietalkies en plastic handboeien meegenomen. Maar Trump wil doen geloven dat het alleen een ‘ongewapend protest’ was tegen de uitslag van de presidentsverkiezingen van 2020.

Net iets meer dan de helft van de aanhangers van de Republikeinse partij gelooft het verhaal dat Trump over die dag blijft vertellen: dat de relschoppers eigenlijk de democratie aan het beschérmen waren, omdat Trump de echte winnaar van de verkiezingen zou zijn. Dat is een leugen, tientallen keren ontkracht in rechtbanken en bij hertellingen, maar diep doorgedrongen in de Republikeinse partij. In de staat Georgia is een lokale afdeling van plan na de persconferentie van Trump ook een wake te houden – maar dan voor de arrestanten. Meer dan 700 mensen worden vervolgd voor hun optreden die dag.

Miljoenen Amerikanen hebben sympathie voor hen. Op basis van zijn onderzoek aan de Universiteit van Chicago schat Robert Pape, professor gespecialiseerd in politiek geweld, dat maar liefst 21 miljoen Amerikanen Joe Biden niet als legitieme president zien én vinden dat geweld geoorloofd is om Trump weer in het Witte Huis te helpen. Pape waarschuwde op de Amerikaanse radio voor deze groep als ‘licht ontvlambaar’. Hij vreest voor onrust en geweld rond de Congresverkiezingen in november.

Zorgwekkende aanval

De meeste Amerikanen zien de bestorming overigens als een zorgwekkende aanval op de democratische verkiezingsuitslag – in een peiling van Ipsos is iets meer dan zeven op de tien burgers het daarmee eens. Een parlementaire onderzoekscommissie probeert de waarheid boven tafel te krijgen over de organisatie achter het protest dat ontaardde in die bestorming. Uit getuigenverklaringen bleek dat bondgenoten van Trump de ernst van de situatie vorig jaar wel degelijk inzagen en hem vroegen om in te grijpen.

De eerste herdenking van de bestorming van het Capitool is voor veel commentatoren reden om te waarschuwen voor de antidemocratische trekken van Trump en de Republikeinse partij, die hij grotendeels in zijn macht heeft. In de kring rond Trump waren plannen opgesteld om leden van kiesraden onder druk te zetten en op basis van obscure juridische theorieën de verkiezingsuitslag te manipuleren, blijkt uit de eerste bewijsstukken die de onderzoekscommissie heeft verzameld.

Mythes over fraude

De mythes over grootscheepse fraude in de presidentsverkiezingen van 2020 zijn in door Republikeinen gedomineerde staten gebruikt om regels voor stembureaus zo aan te scherpen dat het voor kiezers moeilijker wordt om mee te doen aan verkiezingen. Dat treft vooral minderheden, vrezen activisten. In sommige staten is het met nieuwe wetten voor lokale parlementen ook makkelijker gemaakt om de wil van de kiezers te negeren. De kring rond Trump probeert verkiezingsfunctionarissen bovendien te vervangen door loyalisten.

Democraten in de Senaat willen de herinneringen aan 6 januari 2021 aangrijpen voor een nieuwe poging om kiesrecht beter te beschermen. Om verzet daartegen van Republikeinen te omzeilen willen veel Democraten de regels van de Senaat aanpassen. Nu zijn nog 60 van de 100 stemmen nodig voor zo’n kieswet. Veel Democraten willen dat een simpele meerderheid van 51 stemmen genoeg is. “We kunnen en moeten stevig actie ondernemen om deze antidemocratische mars te stoppen,” zei de partijleider van de Democraten, Chuck Schumer.

Gebroken glas en een sjaal van een Trumpaanhanger, de ochtend na de bestorming. Beeld EPA
Gebroken glas en een sjaal van een Trumpaanhanger, de ochtend na de bestorming.Beeld EPA

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden