PlusExclusief

Oostenrijkse lockdown voor ongevaccineerden: ‘We worden gepusht’

Oostenrijkers zijn verdeeld over de lockdown voor inwoners zonder prik. ‘Het is nog meer dwang – dat is voor mij juist de enige reden dat ik me niet heb laten vaccineren.’

Roos van Hennekeler
Kerstmarkt in het centrum van Wenen. Oostenrijk hanteert sinds deze week een lockdown voor ongevaccineerden. Beeld AFP
Kerstmarkt in het centrum van Wenen. Oostenrijk hanteert sinds deze week een lockdown voor ongevaccineerden.Beeld AFP

In het centrum van Wenen staan drie tramconducteurs een sigaretje te roken. Een van hen is gevaccineerd – de andere twee niet. Sinds maandag mogen zij alleen nog naar buiten om te gaan werken, boodschappen te doen of om een wandeling te maken. Laszlo Kelemen (57) haalt zijn schouders op. “Dat wordt veel thuis op de bank zitten en televisie kijken,” zegt hij. Zijn vrouw is ook niet gevaccineerd, dus samen overleven ze het wel. En hij mag dus nog wel naar zijn werk, ondanks het feit dat hij als tramconducteur de hele dag met mensen in contact komt; een negatieve test is voldoende.

Maar het feit dat Kelemen zich persoonlijk niet zo druk maakt om de zondag afgekondigde landelijke lockdown voor ongevaccineerden, betekent niet dat hij het goed regeringsbeleid vindt. “Het is nog meer dwang – dat is voor mij juist de enige reden dat ik me niet heb laten vaccineren: het feit dat ik de keuze niet meer zelf mag maken. Als de regering zou zeggen: iedereen moet dat soort beslissingen over zijn gezondheid zelf nemen, dan had ik me waarschijnlijk al laten vaccineren. Maar mensen zo onder druk zetten, daar moet ik echt niets van hebben.”

Geen risico

In een koffietentje verderop laten de gasten routinematig hun QR-codes scannen terwijl ze cappuccino’s, lattes en americano’s bestellen. Een meisje met alleen een negatieve test wordt de toegang tot het café ontzegd: het zogeheten 2G-beleid van de Oostenrijkse regering, dat al eerder inging, dicteert dat je alleen nog horeca en theaters in mag als je gevaccineerd bent of kunt laten zien dat je onlangs hersteld bent van corona. Een negatieve test is niet langer voldoende.

“We kunnen het risico niet nemen,” legt barista Daria Osipova (22) uit. “De politie voert nu controles uit.” Osipova studeert transculturele communicatie aan de Universiteit van Wenen; in haar klas zijn vijf van de vijfentwintig studenten ongevaccineerd. Vorige week kon een tentamen niet doorgaan omdat de testservice van de universiteit overbelast was.

Slechts zo’n 65 procent van de Oostenrijkers is gevaccineerd: dat is een van de laagste percentages van West-Europa. Waarom weigeren zoveel Oostenrijkers zich te laten vaccineren?

Extreemrechts

Osipova denkt ook dat het de Oostenrijkers vooral gaat om dat gevoel van dwang. “Ik denk dat de regering beter aan meer voorlichting kan doen, dan de druk steeds verder opvoeren. Dit werkt averechts – mensen voelen zich hier niet prettig bij en het zorgt voor wantrouwen; nu worden we allemaal ook weer enorm gepusht om een derde prik te halen, terwijl het mij nog niet duidelijk is of het echt wel een goed idee is om dat zo snel te doen. Dat ze daar zo stellig over zijn terwijl het medisch bewijs nog niet afdoende is, zorgt er bij mij ook voor dat ik liever nog wacht.”

Daarnaast kent het vaccinatiedebat in Oostenrijk, zoals op zoveel plekken, ook een politieke dimensie: de FPÖ – de extreemrechtse partij die al decennia een dominante speler in de Oostenrijkse politiek is – schroomt niet om de verdeeldheid over maatregelen en vaccins tot hét onderwerp van hun campagnes te maken: de partijlijn is fel antivax, ondanks een aanhoudende stroom geruchten dat verscheidene prominente partijleden zichzelf wel hebben laten vaccineren.

“De FPÖ is altijd tegen alles,” zucht accountant Martin (43), die niet met zijn achternaam in de krant wil. Hij komt net een van de glimmende kantoorgebouwen aan de Karl Popperstrasse uit lopen. “In deze situatie heeft dat ernstige consequenties: je ziet dat in landen waar meer politieke eensgezindheid over de situatie is, de vaccinatiegraad ook hoger is. Er is in Oostenrijk zoveel verdeeldheid: als ik het idee krijg dat iemand antivax is dan vermijd ik het onderwerp inmiddels. Ik kan niet meer tegen al die rare argumenten.”

Enorm privilege

Martin vindt de landelijke lockdown voor ongevaccineerden juist wél een goed idee. “Uiteindelijk is deze hele discussie zo’n luxesituatie. Wij Europeanen hebben onbeperkt toegang tot gratis vaccins, dat is een enorm privilege. Om dat te weigeren? Ik kan er gewoon niet bij. Diezelfde mensen stoppen allerlei troep in hun eigen lichaam, en ze lieten zich in het verleden ook gewoon vaccineren om op strandvakantie in Thailand te gaan. Het is totaal niet rationeel. Ik denk daarom dat het beter werkt om die mensen te isoleren en hun leven te bemoeilijken, dan om ze te proberen te overtuigen met rationele argumenten.”

Hij lacht. “Het is een cliché, maar uiteindelijk willen Oostenrijkers gewoon hun spritzer en hun schnitzel in hun stamcafé; ik denk dat ze zich eerder zullen laten vaccineren om dat terug te krijgen dan uit een gevoel van maatschappelijke plicht.” Dan wordt zijn gezicht ineens ernstig, en hij zucht weer. “Iedereen is tegenwoordig alleen maar met zichzelf bezig.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden