Sanders tijdens een bijeenkomst op de Houston University in Texas, een van de veertien staten waar dinsdag voorverkiezingen zijn.

PlusReportage

‘Oom Bernie’ jaagt op de stem van de latino’s

Sanders tijdens een bijeenkomst op de Houston University in Texas, een van de veertien staten waar dinsdag voorverkiezingen zijn.Beeld AFP

Op Super Tuesday zoekt Bernie Sanders de steun van een snel groeiende groep kiezers in de VS: latino’s. In Texas kunnen ze Sanders aan een grote voorsprong helpen.

‘Hola,” zegt Alejandra Lopez als de deur van een bungalowtje in het zuiden San Antonio open zwaait. Lopez, in het dagelijks leven juf, is met voorbedachten rade op pad gegaan in deze buurt in het zuiden van San Antonio. We zijn in Texas, en wie Texas hoort, denkt aan cowboys, steak en gigantische pick-uptrucks. Die trucks staan hier ook voor de deur, maar op het menu van de lokale middenstand staan taco’s en tequila. In dit gedeelte van San Antonio heeft meer dan 90 procent van de bewoners een Spaanstalige achtergrond – net als Alejandra Lopez (33), dochter van Mexicaanse ouders.

Een man met brede schouders en lang zwart haar verschijnt achter de deur. Hij kan het meteen zien: de vrijwilliger van Bernie Sanders voor zijn deur spreekt zijn moederstaal. Unidos con Bernie, staat op haar T-shirt – één met Bernie. Of hij gaat stemmen, vraagt Alejandra hem in het Spaans. Het antwoord is iets wat ze vanmiddag nog vaker zal horen: de bewoner is geen Amerikaans staatsburger, maar zijn dochter wel. “Ze mag voor het eerst stemmen. Ik ga het er nog even met haar over hebben,” belooft hij. “Maar de keuze is aan haar.”

Op het lokale hoofdkwartier van de Bernie-campagne zijn voor de bewoners van buurten als deze Spaanstalige folders opgesteld – geen roestige vertalingen van de Engelse variant, zoals kiezers ze hier meestal zien, maar één met een op maat gemaakte boodschap. Er staat in dat Bernie Sanders óók de trotse zoon is van een worstelende immigrant, bijvoorbeeld. Zijn vader kwam straatarm uit Polen.

Tweetalige vrijwilligers

Jonge tweetalige vrijwilligers als Alejandra Lopez worden naar deze wijken gestuurd. Het campagneteam in Texas heeft de moeilijkste woorden nog even voor hen vertaald – de meesten spreken in het dagelijks leven meer Engels. Hoe zeg je ‘inkomensongelijkheid’ ook alweer in het Spaans? En wat kun je zeggen als iemand klaagt dat Bernie een veel te radicale socialista is, iets dat vooral Amerikanen met Cubaanse of Venezolaanse achtergrond rillingen bezorgt? Dat het niet gaat over een overheid die eigenaar is van productiemiddelen, maar over een overheid die iedereen vertegenwoordigt, en niet alleen de rijken, zegt het script.

Bernie Sanders gaf zijn campagne om het Amerikaanse presidentschap vleugels met winst in de voorverkiezingen van Nevada. Zijn grootste fans, volgens de exitpolls: de vele inwoners met wortels in Latijns-Amerika. Geen kandidaat doet zoveel moeite deze groep kiezers naar de stembus te trekken als Sanders. En niet alleen door een Mexicaanse mariachiband in te huren, zoals tegenstander Michael Bloomberg het dinsdag probeert in San Antonio.

Bernies team organiseert soms complete voetbaltoernooien om de latinogemeenschap op de been te krijgen. Sanders was de enige presidentskandidaat die vorige maand een politiek forum voor latinojongeren in Texas belangrijk genoeg vond om live in te bellen om hen toe te spreken.

Dat is slim, zegt Christine Bolaños van Jolt, de organisatie achter het forum: latinojongeren zijn de toekomst. Hun invloed groeit gestaag. Latino’s vormen de grootste minderheidsgroep onder Amerikaanse kiesgerechtigden. Voor het eerst zijn ze met meer dan de zwarte gemeenschap. De opkomst was lang notoir laag, maar dat verandert rap. Bij de laatste Congresverkiezingen in 2018 kwamen in Texas bijna dubbel zoveel latino’s stemmen als vier jaar eerder. Dat is deels een demografische ontwikkeling: veel jonge immigrantenkinderen zijn 18 geworden. En het is een effect van de anti-Mexicaanse uitspraken van Donald Trump. Meer dan ooit vinden ze het nodig om hun stem te laten horen.

Agressieve honden

De belangrijkste staten op deze ‘superdinsdag’ in de Democratische voorverkiezingen, Texas en Californië, hebben zoveel latino-inwoners dat de kandidaat die hun stem krijgt een flinke voorsprong kan bemachtigen.

Alejandra Lopez vormt in San Antonio een team met Luke Amphlett, een genaturaliseerde Brit die vloeiend Spaans spreekt, en Marcos Antuna, ook een jonge Amerikaan met Mexicaanse familie. Ze doen dit al weken: aanbellen bij iedereen die geregistreerd is als Democraat, om het verhaal van Bernie Sanders te vertellen. Inmiddels weten ze hoe je agressieve honden op afstand houdt – Marcos rammelt altijd even aan de poort voordat hij hem opendoet – en hoe je aarzelende kiezers voor je wint. Niet te veel aandringen, bijvoorbeeld. Niet iedereen zit op zijn vrije zondag op politiek te wachten.

Twee vrouwen op de veranda van een povere bungalow kijken de drie argwanend aan als ze voorbijwandelen. Marcos legt hun in het Spaans uit dat ze vrijwilligers zijn voor een kandidaat die veel ‘voor onze gemeenschap’ doet. Ze glimlachen hem vriendelijk toe, nemen de folder aan en beloven hem te lezen. Marcos: “Je kunt zien hoe de taal een barrière wegneemt. Ze aarzelden eerst, maar dat ik Spaans spreek opent deuren. Ze zien: dit is iemand zoals ik, we hebben dezelfde achtergrond, hij begrijpt me.”

Bernie Sanders is er dankzij zijn leger jonge tweetalige vrijwilligers in geslaagd een favoriet van de latinogemeenschap te worden. Hij staat inmiddels bekend als tío Bernie (oom Bernie) of abuelito (opaatje). Zulke koosnaampjes zijn een handige manier om de aandacht te trekken, denkt Carlos Martinez, een Texaan die voor 100.000 leden een tweetalige Facebookgroep beheert die hij ‘Viva Bernie’ heeft genoemd. “Maar met Spaans spreken en mariachimuziek alleen kom je er niet,” waarschuwt hij. “Als je mijn moeders minimumloon verhoogt, ja, dan kunnen we praten.”

Veel Democratische kandidaten probeerden in de afgelopen maanden in tv-debatten stemmen te winnen met een paar woorden Spaans, meestal over immigratie. Best een belangrijk thema, zeggen Texanen, maar er is zoveel meer. Latino’s die stemmen, zijn staatsburgers, en soms al generaties lang Amerikaan. Sommigen wonen zelfs op het land van hun voorouders, zoals Martinez – delen van Texas en Californië hoorden ooit bij Mexico. “Ze doen alsof we hier ineens tevoorschijn zijn gekomen,” klaagt Martinez.

‘Is het dinsdag al?’

Niet immigratie, maar toegang tot gezondheidszorg en eerlijke lonen zijn het belangrijkst voor kiezers uit zijn gemeenschap, constateert hij. “Ga naar een fastfoodketen hier in Texas en je ziet dat de meeste mensen in de keuken latino’s zijn. Ze werken ook nog bij een deli en maken huizen schoon, om rond te komen. Als je het minimumloon verhoogt, heeft dat vooral op hen een grote impact.”

Het blijft ook belangrijk om kiezers aan te sporen naar de stembus te komen, blijkt deze laatste zondag voor de verkiezingen in San Antonio. Een vrouw is vergeten hoe haar favoriete kandidaat heet, een jonge bewoner is verrast als Alejandra Lopez hem op het hart drukt dinsdag een moment vrij te maken om te gaan stemmen. “O, is het dinsdag al?”

Dat is precies waar de winst te behalen is, denkt Team Bernie. “Mensen zeggen dat latino’s niet stemmen,” zei Sanders’ uitgesproken campagne­adviseur Chuck Rocha tegen nieuwssite Yahoo. “Maar dat is omdat die mother­fuckers hun niet vrágen om te stemmen.”

Rivalen steunen Biden

Meerdere gematigde oud-rivalen van de Democratische presidentskandidaat Joe Biden hebben zich achter hem geschaard. Amy Klobuchar en Pete Buttigieg, die maandag respectievelijk zondag de handdoek in de ring gooiden in de race om het kandidaatschap, adviseerden hun achterban maandag op Biden te stemmen. Ook Beto O’Rourke, die al eerder uit de race stapte, sprak maandag zijn steun voor Biden uit bij een bijeenkomst van de presidentskandidaat in Dallas, Texas. De gematigde voormalige kandidaten hopen dat de eveneens gematigde Biden weet te winnen van de linkse Bernie Sanders, die aan de leiding gaat in de voorverkiezingen.

Dat zij dat nu doen is geen toeval. Super Tuesday, zoals dinsdag wordt genoemd, wordt traditioneel gezien als de belangrijkste dag van de voorverkiezingen in de race voor het presidentschap. Op deze dag brengen Amerikanen uit 14 staten hun stem uit voor hun favoriete kandidaten en worden 1357 van de 3975 kiesmannen verdeeld.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden