PlusAchtergrond

Ook wie niet durft, moet werken in de VS: ‘Riskeer je leven of verhonger’

Diverse Amerikaanse staten hebben besloten de coronarestricties te versoepelen. Medische experts waarschuwen dat het te vroeg is.Beeld MediaNews Group via Getty Images

Om de economie te laten draaien gaan in veel staten in de VS bedrijven weer open. Ook wie ziek is of niet durft, moet aan het werk.

Toen de gouverneur van Iowa aankondigde dat ze in grote delen van haar staat restaurants, bibliotheken en malls onder voorwaarden weer toestemming geeft om open te gaan, had ze een duidelijke boodschap voor het personeel. Als de baas je vraagt te komen werken en je blijft toch liever thuis, zei Kim Reynolds, dan wordt dat beschouwd als ‘vrijwillig ontslag’ en vervalt je recht op een werkloosheidsuitkering.

Alleen ziek zijn of voor een zieke zorgen is reden om werk te weigeren, bevestigde het ministerie van Arbeid in de VS. Dat geldt dus ook in de staat waar twee van de snelst groeiende corona-uitbraken van het land liggen, in vleesverwerkingsfabrieken in Sioux City en Waterloo, in het noorden van Iowa.

Diverse Amerikaanse staten besloten zoals Iowa coronarestricties te versoepelen. Georgia ging voorop: daar mogen kappers, sportscholen en massagesalons bijvoorbeeld weer open. Medische experts waarschuwen dat het te vroeg is.

Sommige staten en ondernemers vrezen dat werknemers liever de verhoogde werkloosheidsuitkeringen ontvangen dan dat ze een baan met gezondheidsrisico’s aannemen. In staten met een laag minimumloon, van soms maar 7,25 dollar per uur, is de corona-uitkering flink hoger dan een minimuminkomen.

In Iowa plaatste het equivalent van het UWV daarom een speciaal formulier online waarmee werkgevers elke werknemer die weigert te werken moeten melden. Directeur Damon Slivers van de Amerikaanse vakbondsfederatie AFL-CIO schetste de keuze die werknemers hebben in The Washington Post zo: “Breng je leven in gevaar, of verhonger.”

‘Geen keus’

Vooral in de vleesverwerkingssector zijn werknemers bang. Vleesproducenten mogen hun fabrieken niet meer sluiten voor grondige schoonmaak of quarantaine van medewerkers. President Trump heeft hen met een beroep op een oude oorlogswet bevolen hun fabrieken draaiende te houden, omdat vanwege coronasluitingen een vleestekort dreigt in de VS.

Bronnen uit de regering-Trump beloofden voor extra beschermingsmateriaal te zorgen. Trump zei ook dat zijn orders zorgen dat bedrijven niet aansprakelijk gehouden kunnen worden voor zieken of doden. Over de juridische implicaties wordt nog getwist.

Het maakt Stuart Appelbaum woedend, zegt hij aan de telefoon. De voorman van de vakbond RWDSU, die onder meer werknemers van kippenslachterijen vertegenwoordigt: “We zouden willen dat de regering zoveel zou geven om de levens van mensen als om vleesproducten.”

Veel werknemers klagen dat fabrieken niet veilig zijn. Volgens vakbond UFCW zijn zeker 20 medewerkers van de vleesindustrie overleden, en hebben 5000 mensen symptomen. In Missouri klaagde een werknemer fabrikant Smithfield Foods aan. Volgens de rechtszaak werden collega’s gedwongen ‘schouder aan schouder’ te werken, zonder de gelegenheid om hun handen te wassen, en werden ze gestimuleerd door te werken bij ziekte.

Het ministerie van Arbeid heeft richtlijnen voor werkgevers opgesteld, maar van handhaving is weinig sprake, merken werknemersgroepen. De toezichthoudende instantie OSHA kreeg bijna drieduizend klachten over werkplekken die niet coronaproof zijn.

‘Geen keus’

Onder druk van lokale overheden en vakbonden sloten wel zeker 20 vleesverwerkers tijdelijk hun deuren, becijferde The Washington Post. Maar nu de president heeft bevolen de fabrieken open te houden, wordt het voor staten nog moeilijker fabrieken zover te krijgen voldoende veiligheidsmaatregelen te nemen. Gedwongen sluiting gold als ultieme strafmaatregel.

De mensen die hun brood verdienen in slachterijen, vaak immigranten en zwarte Amerikanen, hebben het gevoel dat ze ‘geen keus’ hebben en wel moeten komen werken, als ze hun gezin willen onderhouden, zegt vakbondsman Appelbaum. Hij vertelt over een vrouw die in een kipfabriek in Georgia werkte en zich ziek voelde, maar van de bedrijfsverpleegkundige te horen kreeg dat ze niet betaald zou worden als ze thuisbleef. Later overleed ze.

“Leden zijn bang omdat ze collega’s ziek zien worden die later soms doodgaan.” En efficiënt is zo’n bevel om te komen werken ook niet om vleestekorten te vermijden, meent hij: als personeel massaal ziek wordt, zal de productie alsnog stil komen te liggen. “De beste manier om de voedselketen te beschermen is zorgen dat de mensen die het werk doen niet ziek worden.”

Werknemers in sectoren waar thuiswerken niet mogelijk is, zijn vaker Amerikanen van kleur. Ook coronazieken zijn relatief vaak minderheden – ruim tachtig procent van de patiënten in acht ziekenhuizen in Georgia bleek zwart te zijn. Zwarte leiders vrezen dat die gemeenschappen de tol gaan betalen voor de haast van gouverneur Brian Kemp om de staat te heropenen. 

Tegelijkertijd hebben minderheden vaker geen zorgverzekering, dus beperkte toegang tot zorg, merkte Stacey Abrams op, een rijzende ster in de Democratische Partij uit Georgia. “Bedrijven die heropenen, dwingen werknemers aan de frontlinie te komen werken zonder getest te zijn, en zonder toegang tot een zorgsysteem om hen te helpen als ze het nodig hebben.”

Gouverneurs maken zich niet populair met besluiten die Amerikanen dwingen te werken terwijl de coronastorm nog niet is gaan liggen. Hoewel protesten tegen de lockdowns veel aandacht trekken, blijkt uit peilingen dat de meeste inwoners van de VS thuis willen blijven ‘tot artsen en volksgezondheidsambtenaren zeggen dat het veilig is’. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden