PlusExclusief

Ook Londen vraagt zich af: hoeveel snoepwinkels kan een stad hebben?

In het pand in het Londense Oxford Street waar eerst platenzaak His Master's Voice was gevestigd, zit nu een Amerikaanse snoepwinkel. Beeld Mike Kemp/In Pictures via Getty Images
In het pand in het Londense Oxford Street waar eerst platenzaak His Master's Voice was gevestigd, zit nu een Amerikaanse snoepwinkel.Beeld Mike Kemp/In Pictures via Getty Images

Net als in Amsterdam neemt het aantal snoepwinkels in het centrum van Londen snel toe. De gemeente is niet blij: ‘Dit is een doorn in het oog van Oxford Street.’

Madelief van Dongen

Bezoekers die vanuit Hyde Park richting Londens beroemde winkelstraat Oxford Street lopen, kunnen er niet omheen. Vrijwel direct verschijnt aan hun linkerzijde een Amerikaanse snoepwinkel, inclusief felgekleurde neonletters, strepen, sterren en het woord candy in drie meter hoge letters.

Daarna, om de paar meter: een Candy World, American Sweets and Souvenirs, Kingdom of Sweets, American Candy Shop. En zo gaat dat nog even door, want in Oxford Street zijn inmiddels meer dan dertig snoepzaken. Bijna allemaal doken ze op tijdens de lockdown, toen grote winkelketens vertrokken.

Ze zijn een doorn in het oog, vindt de gemeente. Daarom besloot de verantwoordelijke districtsraad, Westminster City Council, afgelopen maand in te grijpen. “Deze zaken zijn een bedreiging voor de waarde en status van Oxford Street,” zegt een woordvoerder. “Dit zou de belangrijkste winkelstraat van het land moeten zijn.”

Geen regulering

Volgens Katharine Jenner van stichting Action On Sugar zijn de winkels het gevolg van een groeiende trend in Amerikaans retrosnoep: nostalgische zoetigheden die een cultstatus hebben bereikt. Denk bijvoorbeeld aan Lucky Charms (gekleurde ontbijtgranen met marshmallows) of Pop Rocks (knettersnoep met aardbeismaak). “Eerst werd dat vooral verkocht bij de kassa’s van grote kledingketens en supermarkten,” zegt Jenner. “Maar sinds een tijd staat het centrum bol van de gigantische snoepwinkels.”

Jenner noemt de opkomst zorgwekkend: “Voedselwinkels moeten bepaalde vergunningen aanvragen, maar die gelden niet voor deze snoepzaken. Daardoor kunnen ze makkelijk een vestiging openen. Ze worden daarna niet gecontroleerd op voedselveiligheid en hygiëne.”

De gemeente herkent die problematiek. De winkels verkopen voedsel dat over de houdbaarheidsdatum is en nagemaakt snoepgoed van bekende merken. Vaak staan daar geen prijzen bij, waardoor klanten tijdens het betalen worden verrast door hoge bedragen. De grootste zorg van Westminster City Council is echter de vermeende belastingontduiking. “Deze bedrijven zijn verre van legitiem,” aldus de woordvoerder.

Londen doet momenteel onderzoek naar belastingontduiking bij dertig zaken in Oxford Street. De gemeente deed afgelopen maand een inval bij drie winkels: in een daarvan werd voor 22.000 pond (ruim 25.000 euro) aan namaak ‘Wonka’-chocoladerepen in beslag genomen.

Snoepwinkels Amsterdam

Ook Amsterdam heeft een toenemend aantal snoepwinkels in het centrum. Volgens stadsgeograaf Wouter van Gent (UvA) zijn daar verschillende oorzaken voor. “Vroeger had je traditionelere winkels in de binnenstad, die verkochten elektronica of kleding. Dat bestellen we tegenwoordig allemaal online. Wat je overhoudt, zijn winkels die een ervaring bieden.”

De snoepwinkels zijn daarvan een perfect voorbeeld. Ze verkopen niet alleen zoetigheden, maar bieden ook spektakel. Bij Kingdom of Sweets op de Nieuwendijk reiken de familiezakken Cheetos bijna tot aan het plafond en kunnen bezoekers zich tegoed doen aan bergen schepsnoep.

“Snoepwinkels dragen in eerste instantie niet bij aan de wens om het winkelaanbod divers en aantrekkelijk te maken én te houden,” laat een woordvoerder van wethouder Sofyan Mbarki weten. Sinds oktober 2017 staat Amsterdam in het centrum geen nieuwe toeristenwinkels toe, maar dat verbod geldt niet voor de snoepwinkels.

De zogeheten monocultuur leidt tot ongenoegen bij omwonenden. “Veel bewoners vinden deze winkels te massaal of niet authentiek genoeg,” legt Van Gent uit. “De gemeente heeft echter maar een beperkte invloed en voert reactief beleid. Blijkbaar zijn deze winkels winstgevend.”

Handhaving

De ontwikkelingen van de snoepwinkels worden goed in de gaten gehouden, meldt de gemeentewoordvoerder. “We gaan kijken hoe dit past in ons beeld van een divers en aantrekkelijk winkelaanbod in de stad.” Bij enkele van de winkels is al gehandhaafd op geur-, licht- en muziekoverlast.

Alle winkeliers in de Nieuwe Hoogstraat, Oude Hoogstraat, Oude Doelenstraat en Damstraat moesten vóór 6 april een vergunning aanvragen. In het kader van de Wet Bibob wordt hun integriteit getoetst. Zo wil de gemeente achterhalen welke winkels dienen als dekmantel voor het witwassen van crimineel geld. Dat onderzoek loopt nog.

Van Gent is kritisch over wat de gemeente kan doen. “De overheid kan nu eenmaal niet tot in de puntjes bepalen hoe de winkels in de binnenstad eruit zien. De vraag is ook of we dat moeten willen. Wiens smaak ga je dan accomoderen?” Volgens hem krijg je de winkelruimte in het centrum niet alleen gevuld met buurtwinkels en boetiekjes. “De winkelstraat zoals we die vroeger kenden, komt niet terug.”

Van chocolade- tot kebabverbod

Niet alleen in Londen barst het ervan, winkelstraten in het hele Verenigd Koninkrijk worden overgenomen door de Amerikaanse snoepwinkels. In 2021 openden 73 meer snoepwinkels in het Verenigd Koninkrijk dan het jaar daarvoor. Ter vergelijking: in datzelfde jaar openden er 1236 minder kledingwinkels in het land vergeleken met 2020. Manchester en Birmingham kregen er vier snoepwinkels bij en Glasgow vijf.

Meer steden worstelen met het behoud van een divers winkelaanbod dat niet alleen gericht is op massatoerisme en snelle, ongezonde snacks. Zo kwam Venetië in 2017 met het zogeheten kebabverbod: dat hield in dat kebab- en andere fastfoodzaken niet meer mochten openen in het centrum. Ook de verkoop van losse pizzastukken werd beperkt. Alleen winkels die ambachtelijk ijs verkochten bleven gevrijwaard van de maatregel.

Het Belgische Brugge – dat bekendstaat om zijn chocolatiers – heeft onder meer te maken met een wildgroei aan chocoladewinkels. Het stadsbestuur werkt aan een verbod op nieuwe chocoladewinkels en andere zaken die zich uitsluitend op toeristen richten. Wel maakt de stad een uitzondering voor artisanale chocolatiers.

Dubrovnik overweegt nog verder te gaan. De Kroatische havenstad, die vooral bekendheid verwierf als het decor van de serie Game of Thrones, wil een verbod op álle nieuwe restaurants. Onderscheid tussen snackbars en deftigere eetgelegenheden wordt niet gemaakt.

Serie Wereldstad

Er is geen stad als Amsterdam, maar veel zaken waar wij ons druk om maken spelen ook elders in de wereld. In de serie Wereldstad onderzoeken we hoe andere steden daarmee omgaan.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden