PlusAchtergrond

Ook de Russen zijn niet blij met de terugkeer van de Taliban

Het Amerikaans vertrek uit Afghanistan leidt in Rusland tot enig leedvermaak. Maar bij terugkeer van de Taliban loopt mogelijk ook de ‘achtertuin’ van Rusland gevaar.

Afghaanse commando's bevoorraden een post van het regeringsleger in de provincie Ghazni . Beeld Los Angeles Times via Getty Imag
Afghaanse commando's bevoorraden een post van het regeringsleger in de provincie Ghazni .Beeld Los Angeles Times via Getty Imag

Directeur Dmitri Trenin van het Carnegiecentrum in Moskou schetste deze week een onheilspellend beeld: als de Taliban opnieuw aan de macht komt, zal de instabiliteit in Afghanistan toenemen en breekt er mogelijk opnieuw burgeroorlog in het land uit, met vluchtelingenstromen richting Rusland tot gevolg.

Met die vluchtelingen zullen ook leden meekomen van terreurclubs, die net als in de jaren negentig misschien weer onderdak zullen vinden in het Afghanistan van de Taliban. Bovendien zal de drugssmokkel naar Rusland ook weer opbloeien, voorspelt Trenin.

Islamitische vuur

Aanvankelijk waren de Russen helemaal niet zo ongelukkig met de Amerikaanse inval in Afghanistan in oktober 2001. Rusland was altijd al als de dood dat het islamitische vuur naar zijn ‘achtertuin’ in Centraal-Azië zou overslaan. Al decennia liggen er aan de grens tussen Tadzjikistan en Afghanistan zo’n 25.000 Russische militairen die extremistische elementen buiten moeten zien te houden.

Na de Amerikaanse inval haalden de VS de kastanjes uit het vuur en keerde de (relatieve) rust terug aan de grenzen met Tadzjikistan en Oezbekistan. Moskou stemde zelfs in met Amerikaanse bases in de Centraal-Aziatische landen, die het van oudsher als zijn ‘achtertuin’ beschouwt.

Maar de verhoudingen met het Westen verzuurden en Rusland ging de Amerikanen in Centraal-Azië tegenwerken. Moskou zette Oezbekistan en Kirgizië onder druk de militaire bases van de VS te sluiten. Volgens Amerikaanse inlichtingendiensten zou het Kremlin de Tali­ban beloningen in het vooruitzicht hebben gesteld voor het doden van Amerikaanse militairen.

Of het Russische beleid slim was, is de vraag. Nu de Amerikanen vertrekken en de Taliban waarschijnlijk Afghanistan weer overnemen (ze hebben al zo’n 80 procent in handen), lopen mogelijk Tadzjikistan en Oezbekistan – en in mindere mate de andere ex-Sovjetrepublieken Kirgizië, Turkmenistan en Kazachstan – gevaar. En dus ook Rusland, dat vaker door bomaanslagen van islamitische terroristen is getroffen.

Daarom zegde de Russische president Vladimir Poetin onlangs zijn Tadzjiekse collega Imomali Rachmon alle bijstand toe toen die om hulp vroeg, nadat zo’n duizend Afghaanse militairen de grens met Tadzjikistan waren overgevlucht tijdens gevechten met de Taliban. Om de totaal poreuze grens met Afghanistan te versterken, stuurde Rachmon 20.000 Tadzjiekse troepen naar het gebied.

Veelzeggend was ook dat het Russische ministerie van Buitenlandse Zaken eind vorige week een Talibandelegatie heeft ontvangen in Moskou, terwijl die beweging in Rusland nota bene verboden is. Is er paniek in de tent?

Eigen staat

Absoluut niet, zegt islam- en Centraal-Azië-kenner Aleksej Malasjenko van de Raad voor buitenlandse defensiepolitiek in Moskou. Hij noemt het extremistische gevaar voor Tadjzikistan en Oezbekistan een ‘mythe’. “De taliban willen een eigen staat in Afghanistan zelf. Meer niet. Het zal geen enkele invloed hebben op de voormalige Sovjetrepublieken,” zegt hij stellig.

Volgens Malasjenko is de Taliban niet meer dezelfde als 25 jaar geleden, toen de extreem-islamitische beweging met behulp van Pakistan de macht overnamen in het door burgeroorlog verscheurde Afghanistan. “Ze zijn veel pragmatischer geworden, willen de economie in Afghanistan opbouwen en zoeken samenwerking met andere landen,” aldus de islamoloog, die wel erkent dat er binnen de Taliban ook extremistischer fracties zijn.

Winnen die aan invloed, dan krijgen internationaal georiënteerde terreurbewegingen als Al Qaida en IS wellicht voet aan de grond in Afghanistan. Dat is niet alleen een nachtmerrie voor het Westen, maar ook voor Rusland.

Malasjenko ziet evenwel geen dreiging. “Er zijn in Afghanistan slechts overblijfselen van die terreurbewegingen. Ze worden vernietigd,” zegt hij. “En mochten de restanten van Al Qaida en IS toch oprukken naar het noorden, dan zullen de Oezbeken en de Tadzjieken in Noord-Afghanistan afspraken maken met de Taliban (etnische Pathanen – red.) om hen te stuiten.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden