PlusTen slotte

Onthoofde docent Samuel Paty (1973-2020) zocht juist altijd de nuance op

Vader en docent Samuel Paty (47) is vrijdag op brute wijze vermoord in een voorstad van Parijs door een geradicaliseerde jihadist. Zijn dood bracht duizenden Fransen in verschillende steden op de been. Paty’s leerlingen herinneren hem als een man die van zijn beroep hield.

Beeld AFP

Paty gaf geschiedenis en aardrijkskunde op de school Bois d’Aulne in Conflans-Sainte-Honorine. Zelf woonde hij tien minuten verderop in het dorpje Eragny. Beide plaatsen gelden als voorsteden van Parijs, al is het nog een goed uur rijden naar de hoofdstad. 

Op weg naar huis, teruglopend van een les over ongelijkheid en armoede die hij aan zijn brugklassers gaf – vijfdejaars, in Frankrijk – trad hij vrijdagmiddag de dood tegemoet. Onverwacht en bruut. Een 18-jarige extremistische jihadist bleek het op Paty gemunt te hebben, en onthoofdde hem. De aanvaller plaatste daarna een weerzinwekkende foto van de toegetakelde Paty op Twitter. 

Onopvallende man

Nadat Paty zijn middelbare school afrondde in Lyon, begon hij aan een universitaire studie. Aan het einde van de jaren 90, nadat hij zijn tweedegraads lesbevoegdheid behaalde, vertrok hij naar de regio Parijs om voor de klas te staan. Aanvankelijk gaf hij les op de Pierre de Coubertinschool, sinds een jaartje of vijf werkte hij op Bois d’Aulne.

Of je het collega’s, (oud-)studiegenoten of buurtgenoten vraagt: Paty gold als een onopvallende man. Hij ontspande met regelmaat op de tennisbaan in het dorp, zo’n twee tot drie keer per week, schrijft de Franse krant Le Parisien. Soms ontbeet hij ‘s weekends met zijn zoontje in het dorpscentrum. 

Hoe anders was het in het klaslokaal, waar zijn leerlingen niet om hem heen konden. In zijn lessen was hij altijd aardig, ‘super sympa’, zoals de Fransen zeggen. En zoals het een goede docent betaamt: als het moest, kon hij streng zijn.

Debat over Tweede Wereldorlog

In zijn lessen sprak hij vrijuit met zijn leerlingen over de vrijheid van meningsuiting. Hij was trots op de lessenreeks over burgerschap die hij op Bois d’Aulne had vormgegeven. Geheel in lijn daarmee mochten zijn leerlingen zelf nadenken en zelf debatteren, zo memoreren ze tegenover de regionale krant La Dépêche

En ja, daarbij hoorde ook dat Paty weleens karikaturen van profeet Mohammed liet zien. Maar beschuldigingen van islamofobie of racisme? Die schuiven zijn leerlingen terstond terzijde. Hij was niet het type dat olie op het vuur gooide om te provoceren. Integendeel: hij verhief het genuanceerd spreken over beladen onderwerpen tot kunst.

Zo vertelt een oud-leerling tegen weekblad Le Journal du Dimanche hoe Paty in 2015 – toen nog op de Pierre de Coubertinschool – een debat over de Tweede Wereldoorlog vreedzaam leidde, zelfs toen een leerling antisemitische opmerkingen maakte. “Hij corrigeerde je dan, zonder je aan te vallen.”

In datzelfde jaar vonden de aanslagen op de redactie van tijdschrift Charlie Hebdo plaats, een gebeurtenis die veelvuldig tijdens de protestmarsen in het weekend na Paty’s dood wordt aangehaald. Ook toen nam hij de tijd om met de klas daarover te praten. 

Vrijheid, gelijkheid en broederschap

In de les van 7 oktober liet Paty wederom een karikatuur van profeet Mohammed zien, die ook eerder in een uitgave van Charlie Hebdo te zien was. De leraar gaf islamitische kinderen de kans om het klaslokaal te verlaten als ze dat wilden, zo schrijft The Guardian.

Desalniettemin leidde het tonen van de karikaturen tot consternatie, binnen en buiten de klas. De vader van een 13-jarige leerling meldde op sociale media dat Paty een afbeelding van de profeet, waarop deze naakt zou zijn, in de klas zou hebben vertoond. Of dat het geval is, is onduidelijk.

Wel werd de naam van Paty, samen met het adres van de school, gedeeld op internet. De leraar werd in een video bestempeld als ‘voyou’ – ‘tuig'. Ook diende de vader een klacht in bij de school en de politie. Paty zei nog in gesprek met de politie niets te begrijpen van de klacht: de dochter van de betreffende vader zou helemaal niet aanwezig zijn geweest op 7 oktober. 

De bedreigingen waren wel genoeg reden voor Paty om de afgelopen dagen een andere weg naar huis te nemen. Hij liep altijd door het bos, nu liep hij via de woonwijk. Het mocht niet baten.

Vorig jaar nog organiseerde Paty een tekenopdracht op school, gevolgd door een kleine tentoonstelling. Het thema: vrijheid, gelijkheid en broederschap – de basiswaarden van de Franse republiek. Hoe treffend dat één van de uitgelichte tekeningen een gezicht toonde met een mond, weggestopt achter tralies. 

Paty laat een zoontje van 5 jaar oud achter. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden