PlusExclusief

Ongekend bloedig weekend laat zien: in El Salvador is het pact tussen regering en bendes verbroken

Na jaren van bedrieglijke vrede laait het geweld weer op in El Salvador, waar cynische politieke koehandel wordt bedreven met moordcijfers.

Seije Slager
De afgelopen dagen zijn meer dan 2000 bendeleden gearresteerd. Beeld AFP
De afgelopen dagen zijn meer dan 2000 bendeleden gearresteerd.Beeld AFP

Heel bedachtzaam was zijn stijl al nooit, maar nu heeft president Nayib Bukele van El Salvador de handschoenen echt uitgetrokken. Hij riep de noodtoestand uit, schortte allerlei burgerlijke vrijheden op, en liet zijn veiligheidstroepen hele wijken afgrendelen. Die werden de afgelopen dagen huis-aan-huis uitgekamd, op zoek naar bendeleden. Meer dan 2000 verdachten zijn al gearresteerd. Op Twitter dreigde hij met represailles tegen bendeleden die al gevangen zitten.

Het is een reactie op een ongekend bloedig weekeinde. Alleen al afgelopen zaterdag werden in El Salvador 62 mensen vermoord. Verantwoordelijk voor die plotselinge eruptie van dodelijk geweld, daaraan twijfelt niemand, zijn de twee bendes die in grote delen van El Salvador feitelijk de dienst uitmaken: MS-13 en Barrio 18.

Gewelddadig einde

De moorden zijn een directe uitdaging van Bukele, die zijn imago van succesvol misdaadbestrijder koestert. El Salvador is een van de gevaarlijkste landen ter wereld, jarenlang voerde het de lijstjes met aantal moorden per 100.000 inwoners aan – er sterven meer burgers een gewelddadige dood dan in menig oorlogsgebied. Maar de afgelopen jaren, zeker sinds Bukele in 2019 aan de macht kwam, is het aantal moorden rap gedaald.

Die daling lijkt niet het gevolg van een harde aanpak van de bendes, eerder het tegenovergestelde. In het afgelopen decennium erkenden achtereenvolgende presidenten dat de bendes simpelweg te machtig waren, en gooiden ze het op een akkoordje. In ruil voor bepaalde privileges, zoals een goede behandeling van bendeleden in de gevangenis, en financiële vergoedingen, beloofden de bendes het aantal moorden binnen de perken te houden.

Veel ‘vermissingen’

Bukele beloofde dat allemaal anders te doen, en geen zaken te doen met de bendes. Maar journalisten van onderzoeksplatform El Faro onthulden inmiddels dat zijn regering het net zo goed op een akkoordje met de bendes heeft gegooid. Sterker nog, Bukele lijkt een extra cynisch beleid te voeren. Want terwijl het aantal moorden de afgelopen twee jaar verder daalde, steeg het aantal vermiste personen. Waarschijnlijk zijn regering en bendes overeengekomen om de doden te laten verdwijnen. “De bendes proberen om de lichamen beter te verstoppen en de regering probeert niet te hard om ze te vinden,” concludeerde politicoloog Michael Paarlberg in Global Americans.

Maar zulke deals zijn nooit echt stabiel. Dat er nu ineens zoveel moorden plaatsvonden, lijkt te wijzen op onmin tussen de regering en de bendes, die soms het aantal moorden opvoeren om een signaal af te geven. In de pers werd gespeculeerd dat de beslissing van de regering om enkele buslijnen over te nemen, waar de bendes goed aan verdienden, kwaad bloed gezet zou hebben.

Geheime onderhandelingen

Nu is El Salvador dus terug bij een harde aanpak, die in het verleden ook niet echt zijn vruchten afwierp. Een redactioneel commentaar van El Faro was kritisch over de noodtoestand, die erop neerkomt dat de regering nu burgers zonder aanklacht kan vasthouden en iedereen af kan luisteren zonder gerechtelijk bevel. “En waarom? Omdat Bukele gefaald heeft in zijn geheime onderhandelingen met de bendes.”

Bukele haalde op Twitter alvast uit naar de internationale kritiek die hij verwacht. Hij postte een foto van nors kijkende gevangenen met bendetattoos, en nodigde de internationale gemeenschap op om ze op te komen halen. “U mag voor deze engeltjes zorgen, als u niet wil dat wij hun ‘rechten schenden’.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden