PlusAchtergrond

Onderzoekers: ‘VS moet rekening houden met chaos na de verkiezingen’

Het is nog 53 dagen tot de Amerikaanse verkiezingen. Meestal weten we een dag later wie er heeft gewonnen. Dit jaar kan dat wel eens anders zijn. Onderzoekers zeggen: ‘Het wordt een politieke en juridische chaos.’

Donald Trump.Beeld EPA

Ze willen geen paniek zaaien, benadrukken de onderzoekers voor de zekerheid. Ze willen alleen maar zorgen dat iedereen goed is voorbereid voor wat er kan gebeuren als de presidentsverkiezingen achter de rug zijn. Maar van de uitkomsten van het Transition Integrity Project (TIP) zullen heel veel mensen op zijn minst een beetje zenuwachtig worden.

Het TIP werd eind vorig jaar opgericht uit bezorgdheid over een goede afloop van de Amerikaanse stembusstrijd. De groep bestaat uit meer dan honderd hoge overheidsfunctionarissen (uit deze en eerdere regeerperiodes), campagneleiders, wetenschappers, journalisten en opiniepeilers. En het zijn niet alleen Democraten, zoals je misschien zou verwachten, maar ook Republikeinen.

Uitslag

De reden waarom ze bij elkaar zijn gekomen, zijn uitlatingen van Donald Trump die hij maar blijft herhalen. Hij zei het vier jaar geleden al, in een debat met Hillary Clinton, zijn tegenstander van toen: “Natuurlijk ga ik de uitslag respecteren. Tenminste, als ik de verkiezingen win.”

Dat de president deze houding niet heeft laten varen, bleek onder meer in juli, toen hij tijdens een interview niet wilde zeggen of hij de komende uitslag ook wilde respecteren. Vorige maand was hij stelliger: “De enige manier waarop ze deze verkiezingen van ons kunnen afnemen, is door te frauderen.”

Het TIP had toen net een reeks war games afgerond (realistische nabootsingen van iets wat zou kunnen gebeuren), waarvan de resultaten door de recente uitspraken van Trump alleen maar werd bevestigd. Deelnemers, onder wie dus zowel Democraten als Republikeinen, moesten aan de slag met vier verschillende scenario’s.

Wat zou er kunnen gebeuren na 1, een grote zege van Joe Biden; 2, een kleine zege van Joe Biden; 3, een kleine zege van Donald Trump en 4, een onzekere uitkomst vanwege partijen die naar de rechter stappen omdat ze het niet eens zijn met de uitslag.

Joe Biden op campagne.Beeld EPA

Alarmerend

De uitkomst? “Alarmerend,” aldus de onderzoekers. “Voor alle vier de scenario’s. Wij verwachten dat de verkiezingen van november zeer waarschijnlijk zullen worden gekenmerkt door juridische en politieke chaos zoals de VS die nog heeft gezien. We verwachten ook dat president Trump voor hem negatieve resultaten met zowel legale als niet-legale middelen zal aanvechten, in een poging om aan de macht te blijven.”

Het TIP waarschuwt verder onder meer dat er geen waarde meer moet worden gehecht aan de traditionele verkiezingsavond. De uitslagen die dan worden gepresenteerd, zijn niet meer accuraat en kunnen daardoor zelfs gevaarlijk zijn. Dit komt met name door de vele stemmen die gaan worden uitgebracht per post.

Onzekerheid

De onderzoekers voorspellen een periode van onzekerheid die gaat duren vanaf half september, als de eerste mensen per post kunnen stemmen, tot half januari. “Deze periode van onzekerheid kan door kandidaten worden gebruikt worden om twijfel te zaaien over het hele proces en een ongekende aanval uit te voeren op de uiteindelijke uitslag. Wij verwachten rechtszaken, oorlogvoering in de media, pogingen om het tellen van stemmen te stoppen en protesten van mensen uit beide kampen.”

De onderzoekers trekken de vergelijking met de onverkwikkelijke toestanden uit 2000. Toen betwistten de Republikein George Bush en de Democraat Al Gore elkaar de zege voor de rechter. Gore had Bush al gefeliciteerd met de overwinning, maar trok dat later terug vanwege het kleine verschil in de zuidelijke staat Florida en eiste een hertelling. Het Hooggerechtshof besliste uiteindelijk, een maand na de verkiezingen, in het voordeel van Bush.

Wantrouwen

De omstandigheden van toen zijn totaal anders dan die van nu. Bush en Gore eindigden dan wel voor de rechter, ze bleven voor, tijdens en na de hele toestand uiterst correct tegen elkaar. De maatschappij was sowieso in goede doen. Het ging economisch geweldig en de aanvallen op de Twin Towers hadden nog niet plaatsgevonden.

Nu schelden de kandidaten elkaar voortdurend uit, gaan demonstranten uit beide kampen elkaar op straat te lijf, doen er de wildste complottheorieën de ronde, steken de eerste berichten over bemoeienis van Rusland en China de kop op en ligt de economie aan diggelen door de coronapandemie, die ook nog eens bijna 200.000 Amerikanen het leven heeft gekost.

Het land is tot op het bot verdeeld. Vorige maand, toen het TIP de resultaten van zijn onderzoek nog op een rijtje aan het zetten was, vielen er drie doden tijdens ongeregeldheden. In Portland schoot een linkse activist een aanhanger van Trump dood, terwijl in Kenosha een rechtse activist twee linkse demonstranten ombracht.

Agressiever

De toon in de politieke arena wordt steeds agressiever. Vorige week deed ook de linkse Democraat Bernie Sanders, zeer populair bij jonge, activistische Amerikanen, een duit in het zakje. “Amerika moet er rekening mee houden dat Trump weigert te vertrekken,” meldde de voormalige concurrent van Joe Biden in een interview en later ook in mails aan zijn aanhangers. “Dit is geen wilde speculatie, hij zegt het zelf. En hij zegt het op een moment dat hij in bijna elke peiling op achterstand staat. We moeten er alles aan doen om ervoor te zorgen dat Joe Biden met de grootst mogelijke marge wint.”

Het tijdschrift The Economist kwam deze week met een staatje waaruit blijkt dat de Amerikanen een ‘ongezond wantrouwen’ hebben over de uitkomst van de verkiezingen. Een derde van de kiezers, verdeeld over beide kampen, heeft ‘helemaal geen’ of ‘slechts een beetje’ vertrouwen in een eerlijk verloop.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden