Gordon Sondland.

Plus

Onderzoek afzetting Trump: de info van Gordon Sondland is cruciaal

Gordon Sondland. Beeld EPA

Een sleutelgetuige in het afzettingsonderzoek tegen de Amerikaanse president Donald Trump spreekt woensdag in het Amerikaanse Huis van Afgevaardigden. Gordon Sondland, ambassadeur in Brussel, heeft veel uit te leggen.

Eén man springt eruit, in de reeks openbare getuigenissen die Amerikaanse ambtenaren en diplomaten sinds vorige week afleggen in het onderzoek naar mogelijk machtsmisbruik door Trump. De Amerikaanse president wordt ervan verdacht Oekraïne onder druk te hebben gezet om Joe Biden, een potentiële tegenstander bij de verkiezingen van volgend jaar, een hak te zetten. Gordon Sondland, Amerikaans ambassadeur bij de Europese Unie, is de enige getuige die daarover direct contact had met president Trump.

Zijn informatie is dus cruciaal, nu partijgenoten van Trump de oppositie verwijten dat getuigen tot op heden slechts ‘tweedehands’ informatie te bieden hadden. Trump heeft zijn naaste medewerkers, die wel informatie uit eerste hand hebben, overigens verboden mee te werken. Sondland komt toch getuigen onder druk van een dagvaarding.

Voor de leeuwen

Zal hij Trump voor de leeuwen gooien, of kan hij de president juist vrijpleiten? Sondland is voor beide partijen de ‘wild card’, beschreef Afgevaardigde Mark Meadows, een bondgenoot van Trump. “Ze vragen zich allemaal af wat Sondland gaat zeggen en hoe hij het gaat zeggen.’'

Sondland, zoon van vluchtelingen uit nazi-Duitsland, is een rijke hotelbaas. In de campagne van 2016 was hij aanvankelijk meer onder de indruk van Jeb Bush. Hij steunde de campagne van Bush financieel. Toen Trump de ouders van een omgekomen militair aanviel, nam Sondland nog uitdrukkelijk afstand van hem. Maar na de verkiezingen doneerde zijn bedrijf een miljoen dollar aan het inauguratiecomité van Trump, waarop Sondland de ambassadeurspost in Brussel bemachtigde.

Zo worden in de VS wel vaker financiers van campagnes beloond met ambassadeursposten. Van diplomatie wist Sondland weinig, maar behalve de EU liet Trump hem ook het Oekraïnebeleid afhandelen. Hij was zo onervaren, dat presidentieel adviseur Fiona Hill in haar getuigenis beschreef dat hij een ‘risico voor de nationale veiligheid’ was. Hij zou aan Europese vertegenwoordigers bijvoorbeeld lukraak haar persoonlijke telefoonnummer hebben gegeven, een telefoon die ze in het Witte Huis uit veiligheidsoverwegingen opborg in een kluis.

Sondland zal woensdag vragen krijgen over een achteloos telefoontje. Een medewerker van de ambassade in de Oekraïense hoofdstad Kiev, David Holmes, hoorde Sondland in een restaurant bellen met Trump. De president vroeg of de Oekraïense president ‘het onderzoek ging doen’, heeft Holmes getuigd, waarop Sondland antwoordde dat Zelensky ‘alles’ zou doen wat Trump hem vroeg.

Niet alleen kan dat bewijs vormen voor de aanklacht van Democraten dat Trump Oekraïne onbehoorlijk onder druk zette om onderzoek naar Biden van de grond te krijgen, veiligheidsexperts waarschuwen ook dat zo’n gesprek met de president makkelijk afgeluisterd kon worden door bijvoorbeeld Russische inlichtingendiensten. De president hoor je te bellen via een extra beveiligde telefoonlijn, niet met een mobieltje midden in een restaurant.

Saillant: Sondland heeft het telefoontje zelf nooit genoemd in verklaringen onder ede. De onderzoekscommissie wil ongetwijfeld van hem weten waarom hij erover zweeg. Sondland gaf juist aan dat hij zich niet kon herinneren ooit met iemand uit het Witte Huis te hebben gesproken over pogingen Oekraïne onderzoek te laten doen naar Biden.

Opfrissen

Al eerder rezen vragen over de betrouwbaarheid van Sondland. Na een eerste getuigenis achter gesloten deuren voelde Sondland zich twee weken later genoodzaakt zijn verklaring bij te stellen. Hij had oorspronkelijk gezegd dat hij niet wist waarom militaire hulp aan Oekraïne was ingehouden, en dat Trump hem meermaals op het hart had gedrukt dat geen sprake was van ‘voor wat hoort wat’. Maar Sondland had zijn geheugen ‘opgefrist’, schreef hij in een aanvullend document, en had met een adviseur van de Oekraïense president wel degelijk besproken dat militaire hulp vrijgegeven zou worden als de gewenste onderzoeken van start gingen.

Het kan Sondland in grote juridische problemen brengen. Hij zou niet de eerste medewerker van Trump zijn die van de rechtbank een gevangenisstraf krijgt voor leugens onder ede. Democraten hopen dat Sondland zijn hachje wil redden en alles wat hij weet op tafel gooit.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden