PlusAchtergrond

Onbegrip in Israël: waarom konden er zo veel mensen komen op joods festival?

Israël houdt zondag een dag van nationale rouw voor de slachtoffers van de massaverdrukking bij een religieus feest. Intussen rijst de vraag: waarom was het aantal deelnemers niet beperkt?

null Beeld AP
Beeld AP

In de nacht van donderdag op vrijdag zijn 45 mensen om het leven gekomen toen er paniek uitbrak tijdens het joodse feest Lag Baomer. Honderden mensen raakten gewond, van wie een tiental nog in levensgevaar verkeert. “Dit is een van de grootste rampen in de geschiedenis van dit land,” aldus premier Netanyahu. “Mensen zijn hier platgedrukt, het breekt mijn hart.”

Televisiebeelden toonden vrijdag een dramatisch beeld: schoenen, hoeden, plastic flessen en andere spullen lagen in een gang waar enige uren eerder mensen bekneld hadden gezeten. Een metalen leuning, bedoeld om bezoekers steun te geven terwijl ze de gladde helling af liepen, was afgebroken. Andere beelden lieten ook een zijdeur zien in de geëvacueerde gang die op slot was. Politiewoordvoerder Eli Levy zei dat het onderzoek gaande was, maar dat het te vroeg was om iemand de schuld te geven of te spreken van nalatigheid. Hij waarschuwde ook voor het trekken van conclusies uit ‘geïsoleerde videoclips’.

Honderdduizend mensen

Het was onverantwoord druk geweest. In plaats van de maximaal toegestane 30.000 gelovigen stond er donderdagnacht volgens schattingen een menigte van 100.000 mensen op de hellingen van de berg Meron in Noord-Israël. Daar wordt elk jaar een groot religieus feest gehouden rond de graftombe van de wijze Shimon bar Yochai, een rabbijn uit de tijd van het oude Judea.

De dag na het drama staan de Israëlische media bol van de vragen. Want hoe konden zo veel mensen samenkomen, in weerwil van alle coronaregels en de waarschuwingen om afstand te bewaren? En waarom had premier Netanyahu vertegenwoordigers van de ultraorthodoxe charedisch-joodse partij Verenigd Thora-Jodendom vorige week nog toegezegd dat er volop gefeest kon worden? Het aantal deelnemers zou niet worden beperkt en er zou niet worden gecontroleerd op vaccinatiebewijzen, wisten Israëlische media toen al.

De verklaring voor de tolerante houding van Netanyahu moest worden gezocht in de steun die hij nodig heeft van ultraorthodoxe partijen om te kunnen regeren. Eerder was de premier er door tegenstanders al van beschuldigd met twee maten te meten als het ging om controle op de coronaregels. Besmettingshaarden werden dan ook regelmatig getraceerd naar ultraorthodoxe gemeenschappen die vaak lak hadden aan de voorschriften en volgens hun eigen regels bleven samenkomen alsof er geen pandemie was. Er was al eerder gewaarschuwd dat het op de berg niet veilig was met zoveel mensen.

Druivensap

Volgelingen van de rabbijn stonden te hossen op de tribunes toen het verschrikkelijk fout ging. Volgens getuigen was het door uit bekers gemorste druivensap glad geworden op de trappen. Een aantal mensen gleed uit, dat zorgde voor schrik en een golfbeweging in de menigte die ertoe leidde dat mensen werden platgedrukt. Dat zou zijn verergerd doordat de politie – niet wetend wat er speelde – mensen ging tegenhouden, juist om gedrang te voorkomen.

De gewonde Chaim Vertheimer zei vanaf zijn ziekenhuisbed dat de helling glad was geworden door water en vruchtensap. “Om de een of andere reden was er plotseling gedrang, er bleven meer mensen naar beneden komen. Ik herinner me honderden mensen die schreeuwden: ik kan niet ademen.”

“We dachten dat er misschien een (bom) alarm was,” vertelde een andere getuige op een lokale tv-zender. “Niemand had gedacht dat dit hier zou kunnen gebeuren. Vreugde werd rouw, een groot licht werd een diepe duisternis.”

De nasleep van de ramp was extra chaotisch doordat het mobieletelefoonnetwerk in het gebied het begaf, waardoor ouders in paniek zelf op zoek gingen naar hun kinderen.

Terwijl medici probeerden de gewonden te bereiken, bleven prominente Israëlische rabbijnen op het podium en probeerden ze de rust te herstellen door te bidden. Premier Benjamin Netanyahu zei tijdens zijn bezoek aan de rampplek dat het een van de ‘zwaarste rampen’ was in de geschiedenis van Israël. Hij beloofde een diepgaand onderzoek om herhaling te voorkomen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden