PlusAchtergrond

Oekraïne zet zich schrap voor ‘een totale shutdown en chaos’ bij Russische invasie

Het is niet de vraag óf, maar wanneer de Russen Oekraïne binnenvallen, denken veiligheidsexperts. Het land zet zich schrap voor een militair conflict en een massale cyberaanval op de infrastructuur: ‘Geen water, geen stroom, geen geld uit de bankautomaten en vooral geen internet.’

Joost Bosman
Oekraïners trainen met houten replicas van geweren ter voorbereiding op een inval van Rusland. Beeld AFP
Oekraïners trainen met houten replicas van geweren ter voorbereiding op een inval van Rusland.Beeld AFP

De Amerikanen waarschuwen dat een volledige Russische invasie zou kunnen leiden tot de snelle verovering van Kiev en mogelijk tot 50.000 doden of gewonden. Inmiddels heeft Rusland ten minste 70 procent van de militaire vuurkracht verzameld om een grootschalige invasie in Oekraïne te beginnen, aldus Amerikaanse functionarissen tegen The Guardian.

Waarop de Amerikaanse veiligheidsdiensten hun cijfers baseren is niet duidelijk. Voor Dmytro Gromakov is het echter geen vraag óf, maar wanneer Rusland de aanval opent. “Ze doen het gewoon, met of zonder voorbereiding. We kunnen een armada op ieder moment verwachten,” zegt de communicatiespecialist van de generale staf van het Oekraïense leger in Kiev. “Vroeg of laat gebeurt het.”

Gromakov voorziet een aanval in Oost- en Noord-Oekraine: één op de regio en de stad Charkov, de andere op de regio Soemi, de doorgang naar hoofdstad Kiev. Ook vanuit Belarus, waar Rusland, officieel voor een oefening, een kleine dertigduizend troepen heen heeft gestuurd, loert het onheil.

“Vanuit Belarus komen er geen tanks omdat twee derde van de grens daarvoor niet geschikt is,” verklaart de militair expert. “Het zullen raket- en luchtaanvallen zijn en dus is Kiev (relatief dicht bij de Belarussische grens, red.) in gevaar. De Russische grondtroepen zijn met te weinig om land te bezetten, daarom denk ik vooral aan krachtige, ongeveer twee weken durende luchtaanvallen om onderhandelingen af te dwingen met het Westen.”

Oekraïners trainen met molotovcocktails in een complex nabij Kiev. Beeld AP
Oekraïners trainen met molotovcocktails in een complex nabij Kiev.Beeld AP

‘Hybride’ oorlogsvoering

Dat onderschat volgens Gromakov de politieke strijd in de ‘hybride’ oorlogsvoering van Moskou. Rusland zal na de militaire fase proberen met een pro-Russische partij een voorlopige regering in Kiev te vormen. “Daarna komen er verkiezingen om de invasie te legitimeren.”

Veel deskundigen verwachten tevens een massale Russische cyberaanval op Oekraïne. Half januari legden hackers al een groot aantal Oekraïense ministeries en instellingen plat, een actie die volgens Kiev door Rusland is uitgevoerd. Het zou een generale repetitie zijn geweest voor een veel grotere cyberaanval. Die zal gericht zijn op de nutsvoorzieningen van Oekraïne, denkt Gromakov.

Veiligheids- en defensiespecialist Lada Roslycky, oprichter van Black Trident (verwijzend naar de drietand in het logo van Oekraïne), ziet dezelfde bedreiging. “Geen water, geen stroom, geen geld uit de bankautomaten, geen benzine en vooral geen internet. Een totale shutdown en chaos,” antwoordt ze op de vraag wat een kolossale cyberaanval in Oekraïne kan veroorzaken.

Griezelig scenario

Gromakov schetst een griezelig scenario. “Energiecentrales en watervoorzieningen worden lamgelegd.” Volgens hem wil Rusland daarmee het dagelijkse comfort wegnemen en de onvrede bij de Oekraïners over hun leiders zodanig opstoken, dat die uiteindelijk toegeven aan Moskou.

Daarnaast probeert Rusland volgens Roslycky de psychologische druk op Oekraïense burgers te intensiveren door via internet identiteiten te stelen. “Het is beangstigend als je weet dat ze in Rusland over je persoonlijke gegevens beschikken.”

In het geval van een cyberaanval schat Roslycky de vluchtelingenstroom op één tot twee miljoen Oekraïners. Ze zegt dat de burgers van Kiev zich voorbereiden op het naderende onheil. “Mensen kopen generatoren en batterijradio’s. Satelliettelefoons zijn uitverkocht. Want als je geen internet hebt, is er geen communicatie mogelijk.”

Cyberaanval op kerncentrales

Volgens Roslycky loopt niet alleen Oekraïne grote risico’s. Doordat landen via internet nauw met elkaar zijn verbonden, zou een grootscheepse cyberaanval op Oekraïne ook Europa kunnen treffen, waarschuwt ze. Met alle ontwrichtende gevolgen voor het continent van dien.

Een groot gevaar schuilt in een cyberaanval op nucleaire instellingen, aldus beide experts. Gromakov: “Rusland is in staat de veiligheidssystemen van kerncentrales te hacken.” Roslycky: “Als dat gebeurt, kunnen er ongelukken gebeuren. Rusland speelt heel gevaarlijk spel.”

Maar de vereiste samenwerking met andere landen om een digitaal offensief af te wenden, is lastig omdat iedereen zijn eigen aanpak en belangen heeft, verzucht Roslycky. “Veiligheidsdiensten houden zaken voor elkaar geheim.”

Ze denkt dat voor de Oekraïners mogelijk de aanval als beste verdediging geldt. Net als Rusland beschikt Oekraïne over hooggeschoolde IT’ers. “Voordat Rusland toeslaat, zou Oekraïne een preventieve cyberaanval op Rusland kunnen uitvoeren. De Oekraïense wetgeving maakt dat mogelijk en ik hoop dat de Oekraïense regering slim genoeg is dat doen.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden