Oekraïne wint terrein in Severodonetsk, Russen weigeren te vechten

Na hevige gevechten in Severodonetsk hebben Oekraïense troepen een deel van hun verliezen in die stad goedgemaakt. Er duiken steeds meer berichten op over Russische soldaten die weigeren terug te keren naar het front.

Mark van Assen
In Severodonetsk wordt hevig gevochten. Beeld AFP
In Severodonetsk wordt hevig gevochten.Beeld AFP

Al sinds het begin van de invasie op 24 februari wordt er gevochten om de controle over Severodonetsk. Het is de administratieve hoofdstad van de provincie Loehansk en dus belangrijk voor de controle over het gebied. Inmiddels is het de meest oostelijke grote stad in de grotere Donbasregio die nog niet is veroverd door de Russen. Oekraïne meldt dat er de laatste dagen zelfs forse terreinwinst is geboekt. “Rusland had nog niet zo lang geleden zeventig procent van de stad in handen,” zei Serhiy Gaidai, het hoofd van de provincie, vrijdagavond op televisie. “Dat was een moeilijke situatie. Maar nu hebben we daar twintig procent van teruggewonnen.”

Volgens Gaidai blijven de Russische troepen maar aanvallen, maar worden ze telkens gestuit. “Dit is hoe ze het doen, stap voor stap, terwijl ze met hun artillerie, vliegtuigen, mortieren alles verwoesten. Zo gauw we genoeg westerse langeafstandswapens hebben, kunnen we hun artillerie terugdringen. En dan zal de Russische infanterie weggaan, geloof me.”

Moskou schiet te hulp

De burgemeester van Moskou, Sergej Sobjanin, heeft vrijdag aangekondigd dat de Russische hoofdstad gaat helpen met de wederopbouw van de steden Loehansk en Donetsk. Hij zei dat na een bezoek aan het gebied. Loehansk en Donetsk liggen in de gelijknamige ‘volksrepublieken’, die door Russische separatisten onafhankelijk zijn verklaard. ‘Namens de president van Rusland zal Moskou niet alleen humanitaire hulp aanbieden, maar ook hulp bij het herstellen van de sociale en industriële infrastructuur,’ schrijft hij op Telegram. ‘We willen het normale leven herstellen.’

Volgens hem zijn er al zo’n 1.500 gemeentelijke experts uit Moskou in Loehansk, met een grote hoeveelheid apparatuur. Die zijn begonnen met het opbouwen van onder meer scholen en huizen. ‘De plannen omvatten ook de verbetering van het wegennet, het stadion en het stadspark. Het is belangrijk om de schade van de vijandelijkheden snel te herstellen en de stad voor te bereiden op de herfst en de winter.’

‘Honderd dagen, honderd woorden’

De Oekraïense president Volodimir Zelenski stond in zijn nachtelijke toespraak stil bij de honderdste dag van de oorlog. In zijn speech zei hij de invasie het woordgebruik in zijn land ingrijpend heeft veranderd. Zo hebben sommige woorden een andere betekenis gekregen, terwijl er ook nieuwe woorden zijn bijgekomen, aldus de president. “Honderd dagen, honderd woorden,” zei hij, terwijl hij terugkeek op de afgelopen periode. ‘Gerechtigheid’, ‘helden’, ‘wederopbouw’, ‘veiligheid’ en ‘bevrijding’ zijn volgens hem woorden die het land overeind houden en hoop geven. Hij eindigde met wat hem betreft de drie belangrijkste woorden zijn: “Vrede, overwinning en Oekraïne.”

Niet terug naar het front

De BBC komt met een opmerkelijk verhaal over Russische soldaten die weigeren terug te keren naar Oekraïne om te vechten. Russische mensenrechtenadvocaten en activisten melden dat de soldaten getekend zijn door hun ervaringen aan het front tijdens het begin van de invasie. Het zou inmiddels gaan om honderden mannen, die om juridische hulp hebben gevraagd.

De BBC sprak met een van hen, Sergei (niet zijn echte naam), die eerder dit jaar vijf weken in Oekraïne vocht: “Ik wil niet meer terug om te doden en gedood te worden.” Hij zegt dat hij is getraumatiseerd door wat hij heeft meegemaakt. “Wij zijn het Russische leger, dacht ik, het grootste en beste van de wereld. Maar we waren als blinde poesjes. We hadden niet eens nachtkijkers of andere standaarduitrusting. Ik ben geschokt. Het kost toch niet zoveel om ons goed uit te rusten? Waarom is dat niet gebeurd?”

Geen grap

Sergei vertelt dat hij in januari naar de grens met Oekraïne werd gestuurd voor een oefening. Een maand later, op de eerste dag van de invasie, moest zijn eenheid de grens over en werd meteen beschoten. “De commandant zei: nou, jullie hebben het al gemerkt, dit is geen grap.” Sergei was geschokt, zegt hij: “Ik dacht: gebeurt dit echt?”

Ze werden voortdurend onder vuur genomen. In zijn eenheid van vijftig man (bijna iedereen jonger dan 25 jaar) zijn tien doden en tien gewonden gevallen. Hij hoorde verhalen over soldaten die zo onervaren waren dat ze niet eens ‘de voor- en achterkant van een mortier uit elkaar konden houden’.

Zijn eenheid rukte op zonder duidelijke strategie, zegt hij. Er kwamen geen versterkingen en de soldaten waren niet uitgerust voor het innemen van een grote stad. Dat laatste zou wel het plan van de commandanten zijn geweest. Die dachten dat de Oekraïners zich snel zouden overgeven. “We hadden niet eens helikopters en we reden in een colonne, alsof we naar een parade gingen. We stuurden geen verkenners vooruit en hadden ook geen achterhoede die ons kon beschermen als we van achteren zouden worden aangevallen. Hierdoor zijn veel van onze soldaten om het leven gekomen. Als we langzamer waren opgetrokken, hadden we de wegen mijnvrij kunnen maken en veel verliezen kunnen besparen.”

Niet de eerste

Volgens de BBC is Sergei niet de enige met dit soort klachten: uit onderschepte telefoongesprekken tussen soldaten en hun families komt dezelfde verhalen naar boven. Toen hij na een korte rustperiode weer naar het front moest, heeft hij geweigerd. Samen met twee kameraden stapte hij naar een advocaat en die adviseerde de wapens in te leveren en terug te gaan naar het hoofdkwartier van hun eenheid. Daar moesten ze een een brief schrijven waarin ze verklaarden ‘moreel en psychologisch uitgeput’ te zijn en daardoor niet meer te kunnen vechten. Als hij dat niet deed, zou het worden gezien als desertie.

Volgens mensenrechtenadvocaat Alexei Tabalov staat de Russische wet dit soort weigeringen toe. Een flinke minderheid van de soldaten die hebben deelgenomen aan de invasie zou hebben geweigerd terug te gaan. Onafhankelijke Russische media berichten over honderden gevallen.

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden