Plus

Oekraïne ontwaakt uit een boze droom: ‘Ze willen mijn land verdrinken in bloed’

De dag nadat Rusland de separatistische gebieden in Oost-Oekraïne heeft erkend, lijkt escalatie van de oorlog een stap dichterbij gekomen. Zelfbeheersing is nu het toverwoord.

Joost Bosman
Familie en vrienden op de begrafenis van Anton Sidorov. Beeld EPA
Familie en vrienden op de begrafenis van Anton Sidorov.Beeld EPA

Het is de dag nadat de Russische president Vladimir Poetin de pro-Russische ‘volksrepublieken’ Donetsk en Loehansk heeft erkend. Kiev is zonovergoten. Maar voor het ministerie van Defensie staan mensen met strakke gezichten voor zich uit te kijken. Ze nemen afscheid van Anton Sidorov, een kapitein in het Oekraïense leger die vorige week bij beschietingen in de Donbass, het oosten van Oekraïne, om het leven kwam. Onder toeziend oog van onder anderen minister van Defensie Oleksi Reznikov wordt zijn kist op een baar wordt gezet. Voor het ministerie staan Sidorovs wapenbroeders in camouflage opgesteld. Ze beseffen dat ook zij daar hadden kunnen liggen.

Het is alsof vandaag met Sidorov het gevoel van veiligheid van de Oekraïners wordt begraven. De felle, revanchistische en bij tijd en wijle ronduit agressieve toespraak van Poetin tot de Russen over Oekraïne, heeft de ‘duisternis van onzekerheid doen invallen’, zegt Reznikov. Poetin liet er in zijn ruim één uur durende rede maandag geen onduidelijkheid over bestaan, dat voor hem Oekraïne geen onafhankelijk bestaansrecht heeft. Het hoort bij Rusland. Punt. Oekraïners vrezen dat hij niet zal stoppen voordat Oekraïne weer buigt naar Moskou.

Een vrees die gisteren werd versterkt, doordat de Federatieraad, de Russische Eerste Kamer, Poetin officieel toestemming gaf troepen in het buitenland in te zetten. De Verchovna Rada, de Oekraïense Tweede Kamer, verklaarde dinsdag dat het Rusland nu officieel ziet als een bezettingsmacht. “Oekraïne verwacht binnen 48 uur het verschijnen van Russische troepen in de Donbas op de contactlijn,” zegt militair adviseur Dmytro Gromakov. Hij schat in, dat na alle ontwikkelingen van de laatste dagen militaire botsingen tussen de Oekraïense en Russische strijdkrachten ‘zeer waarschijnlijk’ zijn. “Misschien zijn we donderdag al in oorlog met Rusland.”

Geel-blauwe lintjes

“Ze willen mijn land verdrinken in bloed, dat is duidelijk,” zegt journaliste Anja (62). “Het uiteenvallen van ons land?!” citeert ze Poetin verontwaardigd. “Wiens land eigenlijk? Rusland, dat alle nationaliteiten russificeerde, op die manier een grijze massa creërend die we Sovjetvolk noemen?” Anja is witheet.

Voor het centrale treinstation van Kiev staat Oleksi Proskoerin (24) geel-blauwe lintjes, de kleuren van de Oekraïense vlag, uit te delen. Je mag ervoor betalen, maar het hoeft niet. Hij heeft met afgrijzen gekeken naar de toespraak van Poetin. “Het is ons land, waar bemoeit hij zich mee?” zegt de aspirant-promovendus. “Het wordt tijd dat onze westerse partners ons nu echt gaan bijstaan. Alleen redden we het niet.”

Demarcatielijn

Deels is dinsdag al aan die wens voldaan. Duitsland heeft de goedkeuring van de nieuwe gaspijpleiding Nord Stream 2 opgeschort. Door het project zou Oekraïne niet alleen 3 miljard dollar per jaar mislopen aan transitgelden voor Russisch gas naar Europa, maar ook inboeten aan staatsveiligheid: zolang Rusland gas via Oekraïne moet laten lopen, is het afhankelijk van het buurland en kan het zich in politiek en militair opzicht minder permitteren, is in Kiev de gedachte.

In Kramatorsk, vlak bij de demarcatielijn van de oorlog in de Donbass, is aalmoezenier Vasilj Ivanjoe nuchter. “Ik zag een zieke man,” antwoordt hij telefonisch op de vraag wat hij dacht toen Poetin zijn toespraak hield. “Iemand die nog beïnvloedbaar is, zegt zulke dingen niet. Een groot gebrek aan historische kennis,” oordeelt de geestelijke.

Geen paniek

“We konden dit allang zien aankomen. We zijn door bittere ervaringen met Rusland opgehouden vooruit te kijken. Maar we blijven gewoon doorwerken.” Dat Kramatorsk vlak bij het front ligt, maakt de inwoners na de woorden van Poetin niet ongeruster, zegt Ivanjoe. “De oorlog is in de afgelopen acht jaar niet gestopt. Er vallen nog altijd doden, we krijgen hier voortdurend gewonden binnen. Huizen zijn verwoest.”

Evenwel of misschien juist daardoor is in Kramatorsk echt geen paniek uitgebroken, nu Rusland de opstandige regio’s heeft erkend, vertelt Ivanjoe. “Er staan geen rijen voor de pinautomaten of voor de tankstations. Er wordt ook niet gehamsterd. Alles is normaal.” Maar dat betekent niet dat Ivanjoe er gerust op is. “U heeft Poetin gehoord: Rusland houdt het niet bij Oekraïne. Het gaat voor de Baltische landen, Polen en zelfs Duitsland,” is zijn overtuiging. “Poetin wil de Sovjet-Unie herstellen.”

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden