PlusExclusief

Oekraïense journalist Illia Ponomarenko: ‘Als we Poetin nu niet stoppen, komen jullie hem later alsnog tegen’

De Oekraïense journalist Illia Ponomarenko is in Amsterdam vanwege een lezing. ‘De Russen hebben zichzelf enorm overschat.’ Beeld Marc Driessen
De Oekraïense journalist Illia Ponomarenko is in Amsterdam vanwege een lezing. ‘De Russen hebben zichzelf enorm overschat.’Beeld Marc Driessen

Met zijn 1,2 miljoen Twittervolgers is Illia Ponomarenko (30) de bekendste Engelstalige journalist van Oekraïne. Deze week is hij in Amsterdam voor een lezing. ‘Er is consensus onder Oekraïense journalisten: tijdens de oorlog denken we niet aan onszelf. Dat kan later.’

Sam de Graaff

“Het onwerkelijke schuilt in de details,” zegt Illia Ponomarenko. Hij wijst naar zijn horloge, een smartwatch. “Gisteravond dacht ik, uit gewoonte: nog een halfuur, dan gaat de avondklok in, ik moet terug naar mijn hotel. Maar hier is geen avondklok. Hier zijn geen raketten. Ik ben niet in Kiev, maar in Amsterdam.”

Ponomarenko heeft Oekraïne en Kiev deze week een aantal dagen verruild voor Amsterdam, waar hij dinsdagavond een lezing gaf in de Rode Hoed. Het viel niet mee om hier te komen: vliegen was geen optie. Dertig uur deed hij over de reis. Zelf noemt hij zijn dagen in Amsterdam gekscherend een ‘minibreak’, maar daar is weinig van te merken. Ponomarenko wil continu op de hoogte blijven, meer lezen. Over de situatie aan het front, over wapensystemen, geschiedenis. “Er is consensus onder Oekraïense journalisten: tijdens de oorlog denken we niet aan onszelf. Dat kan later.”

Tot november werkte Ponomarenko, afkomstig uit de Donbas, voor de Kyiv Post, de oudste Engelstalige krant van Oekraïne. Totdat de hele redactie, zo’n veertig mensen, van de ene op de andere dag op straat kwam te staan. De eigenaar was klaar met de eigenzinnige redactie, vertelt Ponomarenko. Samen met zijn collega’s begon hij een nieuw, onafhankelijk medium: The Kyiv Independent. Hun inkomsten halen ze vooral uit donaties.

Een paar maanden later volgde de Russische invasie. Ben je verrast door het verloop van de oorlog?

“Wel met het begin. Ik had verwacht dat de Russen een groot deel van het land zouden bezetten. Maar Oekraïne is ongeveer net zo groot als Frankrijk, er wonen 40 miljoen mensen die echt niet positief tegenover de bezetters zouden staan. Ik zag een guerrillaoorlog voor me, die Oekraïne uiteindelijk zeker zou hebben gewonnen.”

Tot een grootschalige bezetting kwam het niet. Waarom niet?

“De Russen hebben zichzelf enorm overschat. Maar echt, enorm. Ze geloven in waanbeelden – over zichzelf én Oekraïne. Ons leger is bijzonder gemotiveerd en heeft uitstekende generaals. Onze legerleider, Valeri Zaloezjny, heeft ervaring opgedaan in de Donbas, waar al sinds 2014 wordt gevochten. Toen de Russen de Krim annexeerden, stond ons leger er heel slecht voor. Mede dankzij westerse training zijn we anders gaan vechten. In Oekraïne zeggen we: ‘Je kunt een groot Sovjetleger niet verslaan met een klein Sovjetleger.’ Het Russische leger is enorm, maar de tactieken zijn primitief. Wij moeten slimmer zijn, dacht Zaloezjny, dus zette hij in op kleine eenheden die de Russen moesten verrassen. Met succes.”

Je had het kort over de westerse steun. Doet het Westen genoeg?

“In vergelijking met het begin van de oorlog is er echt iets veranderd. Westerse leiders – zelfs Macron en Scholz – zeggen dat Oekraïne zal winnen. Dat ze ons blijven steunen. Tegelijkertijd kunnen we altijd meer hulp gebruiken. Luchtafweer, artillerie en vrachtwagens zijn nu hard nodig, maar alles is welkom – ook helmen, bijvoorbeeld. Uiteindelijk is steun aan Oekraïne ook goed voor westerse landen zelf, dat wil ik benadrukken. Dit is niet alleen ons probleem, maar ook dat van jullie. Helaas. Als een dictator niet wordt gestopt – als Poetin niet wordt gestopt – komen jullie hem later alsnog tegen.”

Inmiddels herovert Oekraïne al maanden terrein. Hoe verwacht jij dat de strijd verdergaat?

“Vanochtend las ik een bericht van een andere Oekraïense generaal, Oleksandr Syrsky. Hij schreef: ‘Oekraïne gaat winnen, maar tegen een hoge prijs.’ Volgens mij is dat een goede samenvatting. Tot de winter is het zaak om een zo goed mogelijke uitgangspositie te veroveren. Daarbij hoort ook de herovering van Cherson – onze legerleiding schat dat het voor eind november zover kan zijn. Daarna volgt, in de winter, een logistieke oorlog. We zien elke dag hoe Rusland met de logistiek worstelt. Gemobiliseerde soldaten moeten hun eigen uitrusting regelen. Hopelijk komt er daarna, in de lente, weer een Oekraïens offensief. Hopelijk.”

Ook voor Oekraïners kan de winter zwaar worden, zeker gezien de Russische aanvallen op het elektriciteitsnet.

“Inderdaad, daarop bereiden we ons voor. Onze elektriciteitsleveranciers stellen dat het lastig wordt, maar wel overkomelijk. Zeker als we meer luchtafweergeschut krijgen. Oekraïners maken er bovendien een sport van om zo min mogelijk elektriciteit te verbruiken. Ze koppelen bijvoorbeeld hun koelkast af tijdens piekuren. Alles liever dan ons overgeven aan de Russen. Op de Russische tv noemen ze Oekraïners tegenwoordig satanisten. Ze zijn gek geworden.”

Zie jij een mogelijke uitkomst, een kans op vrede?

“Om deze oorlog te winnen, moet de Russen het vermogen tot oorlogvoeren worden ontzegd. Dat betekent niet dat we alle Russische soldaten moeten doden, of dat Oekraïense soldaten Moskou moeten binnenmarcheren. Het gaat om het beperken van hun economische capaciteiten, hun moraal, de logistiek. Daarna zou een staakt-het-vuren volgen. De Russen zouden hun nederlaag moeten erkennen, begrijpen wat ze hebben gedaan. Er zouden herstelbetalingen moeten komen. En een democratisch bestuur. Ik vrees bij een Russische nederlaag echter voor onrust in Rusland, misschien zelfs de opkomst van warlords. Maar goed, het is afwachten. Wie had verwacht dat Rusland zou mobiliseren? Deze oorlog is erg onvoorspelbaar, zoveel is gebleken.”

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden