PlusExclusief

Oegandees oppositieleider Bobi Wine: ‘Nederland sponsort schendingen mensenrechten’

Robert Kyagulanyi: ‘Als ik word opgepakt weet de wereld dat meteen, maar in Oeganda verdwijnen elke dag mensen die kritisch zijn op het regime.’ Beeld Nicholas Bamulanzeki / AP
Robert Kyagulanyi: ‘Als ik word opgepakt weet de wereld dat meteen, maar in Oeganda verdwijnen elke dag mensen die kritisch zijn op het regime.’Beeld Nicholas Bamulanzeki / AP

Robert Kyagulanyi, Oegandees presidentskandidaat, is beroemd onder zijn artiestennaam: Bobi Wine. Als belangrijk uitdager van dictator Yoweri Museveni vreest hij voor zijn leven. Kyagulanyi roept Nederland op te stoppen met de steun aan het Oegandese bewind.

Erik van Zwam

Robert Kyagulanyi (40), alias Bobi Wine, is in Europa, bij de Europese Unie in Brussel en in Nederland, om politici en ministers ervan te overtuigen de financiële steun aan Oeganda stop te zetten. President Yoweri Museveni gebruikt het geld om de bevolking te onderdrukken. Vooral de Nederlandse regering helpt de dictator in het zadel te blijven, aldus Kyagulanyi.

De presidentskandidaat en muzikant werd afgelopen zaterdag veertig jaar. Hij heeft een jongensachtige, vrolijke uitstraling. Voor de foto wil hij zijn rode baret op. “Het dragen van de rode baret staat in Oeganda symbool voor geweldloos verzet van jong en oud tegen het regime.”

Met de baret op zijn hoofd, die in zijn land niet mag worden gedragen, is hij de ernst zelve. “Het risico is groot ervoor te worden gearresteerd, in de cel te belanden en te worden gemarteld,” zegt hij.

Kyagulanyi spreekt van oneerlijke presidentsverkiezingen vorig jaar januari, wat ook werd bevestigd door de Europese Unie en de Verenigde Staten. Kyagulanyi kreeg bijna 35 procent van de stemmen. Museveni, die ging voor zijn zesde termijn sinds 1986, kreeg iets meer dan 58 procent van alle stemmen van de kiescommissie en werd uitgeroepen tot winnaar.

Opgesloten in zijn auto

“Museveni heeft gewonnen door fraude,” zegt Kyagulanyi. “Dat waren geen echte verkiezingen. De bevolking werd maandenlang zwaar geïntimideerd. Internet, radio en televisie waren geblokkeerd. Communicatie via sociale media was niet mogelijk. Onafhankelijke buitenlandse waarnemers werden niet toegelaten. Ik werd rond de verkiezingen tien dagen in mijn huis gevangen gehouden door een blokkade van militairen. Het was klip en klaar fraude.”

Als de verkiezingen vrij en eerlijk waren gelopen, zat hier in een hotelkamer in Amstelveen misschien wel de nieuwe president van Oeganda, maar zo ver kwam het dus niet. Dat hij heeft gewonnen is voor Kyagulanyi overduidelijk. “85 procent van de Oegandese bevolking is jonger dan ik. Zij willen eerlijke kansen en mogelijkheden in het leven, geen angst en onderdrukking. Ze willen goed eigentijds onderwijs, een goede gezondheidszorg en ze willen van Oeganda weer de graanschuur van Afrika maken.”

Zijn partij de National Unity Platform (NUP) won veel parlementszetels vorig jaar, maar Kyagulanyi is geen parlementslid meer. Hij leidt zijn partij, maar kan niet naar bijeenkomsten. “Ik kan zelfs niet naar de kerk. Politieke manifestaties van mijn partij worden uiteengejaagd met traangas en kogels. Als de politie of het leger er lucht van krijgen dat ik ergens ga spreken, wordt mijn huis omsingeld, zodat ik er niet uit kan. Concerten geven is verboden. Als Bobi Wine maak ik alleen nog muziek in de studio. Ik heb net nieuwe songs opgenomen, die alleen via YouTube te zien en te horen zijn.”

Granaat in slaapkamer zoon

Zijn bekendheid dankt hij aan zijn muziek, daar begon het mee. Zijn liedjes in de reggaestijl van Bob Marley, die gaan over het leven aan de onderkant van de samenleving , zijn in Oeganda en Afrika zeer populair. Hij maakte ook de soundtrack voor de Disneyfilm Queen of Katwe (2016). Van een vergelijking met Bob Marley wil hij zelf overigens niet horen. “Zijn schoenen zijn veel te groot voor mij om te vullen.”

De volgende presidentsverkiezingen in Oeganda zijn in 2026. Daar wil Kyagulanyi niet over nadenken, dat is nog zo ver weg. “Mijn zorg nu is in leven te blijven van dag tot dag. Dat is een kunst op zich en vrijwel een fulltime baan.” In het verleden is hij verschillende keren gearresteerd en gemarteld. Zijn vrouw en kinderen worden continu gevolgd door duistere types van leger en politie. In de slaapkamer van zijn zoon ontplofte een tijd geleden een granaat.

“Het is droevig. Ik ben bekend. Als ik word opgepakt weet de wereld dat meteen, maar in Oeganda verdwijnen elke dag mensen die kritisch zijn op het regime. Ze worden opgepakt, gemarteld en aan de kant van de weg teruggevonden: dood. Als je het overleeft moet je voor een militaire rechtbank verschijnen.”

Donorlieveling van Nederland

Hij noemt het voorbeeld van de schrijver Kakwenza Rukirabashaija, die op Twitter de oudste zoon van de president, Muhoozi Kainerugaba, zou hebben beledigd met de vraag: ‘Hoe kan zo’n dikke man soldaat zijn?’ Luitenant-generaal Muhoozi is de op een na hoogste commandant van het leger en potentieel opvolger van zijn vader. Hij liet de schrijver oppakken, die in de cel verdween en zwaar gemarteld terugkwam, zo blijkt uit videobeelden. Zijn rug was bezaaid met littekens van stokslagen. Vorige week vluchtte Kakwenza het land uit.

Kyagulanyi was in Brussel bij het Europees Parlement en in Den Haag op het ministerie van Buitenlandse Zaken. Hij wil dat de ontwikkelingsgelden en projectsubsidies aan Oeganda worden stopgezet. Oeganda is al jaren een donorlieveling van Nederland.

“Met Amerikaanse wapens, Italiaanse kogels en miljoenen euro’s uit Nederland blijft Museveni aan de macht en schendt hij mensenrechten op grote schaal. Nederland zegt geen geld te willen geven aan regimes die hun bevolking zwaar onderdrukken en moet zijn eigen regels nu eens gaan volgen en stoppen met het subsidiëren van Museveni.”

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden