PlusAchtergrond

Nieuwe ruzie over oud probleem: Londen wil af van brexitafspraken over Noord-Ierse grens

De Britse regering wil delen van het brexitakkoord over de Noord-Ierse grens wijzigen – met of zonder goedkeuring van de Europese Unie. Tot ontsteltenis van Brussel, dat dreigt ‘met alle mogelijke maatregelen’ als de afspraken eenzijdig worden aangepast.

Tom Kieft
Demonstranten in Hillsborough, ten zuiden van de Noord-Ierse hoofdstad Belfast, die willen dat het Noord-Ierlandprotocol behouden blijft. Beeld Charles McQuillan/Getty Images
Demonstranten in Hillsborough, ten zuiden van de Noord-Ierse hoofdstad Belfast, die willen dat het Noord-Ierlandprotocol behouden blijft.Beeld Charles McQuillan/Getty Images

Daar gaan we weer. Twee jaar nadat het Verenigd Koninkrijk met een moeizaam uitonderhandeld akkoord uit de Europese Unie is gestapt, liggen de twee weer op ramkoers. Een handelsoorlog dreigt.

De nieuwe ruzie gaat over een oud probleem: de grens tussen Noord-Ierland en Ierland. Om te voorkomen dat tussen het Britse deel van het Ierse eiland en de EU-lidstaat fysieke grenscontroles terug zouden keren, met alle herinneringen van dien aan de bloedige Troubles tot eind jaren negentig, waren de EU en het VK het eind 2020 eens geworden over het zogenoemde Noord-Ierse protocol.

Sinn Féin

Die regeling werkt als volgt: in plaats van een grens tussen Noord-Ierland en Ierland is die in de Ierse Zee tussen Noord-Ierland en de rest van het Verenigd Koninklijk gelegd. Goederen die van Groot-Brittannië naar Noord-Ierland per schip worden vervoerd, worden dus gecontroleerd. Ook volgt Noord-Ierland de EU-douaneregels, en is in de regio EU-wetgeving over btw van toepassing.

De Britten hebben met de regeling al van begin af aan moeite. Die zou tot vertragingen en extra papierwerk zorgen, waardoor winkels in Noord-Ierland minder goed bevoorraad kunnen worden en de economie schade oploopt. Bovendien vrezen Britten en Noord-Ierse unionisten, die bij het Verenigd Koninkrijk willen blijven, dat de regeling een eerste stap is richting de hereniging tussen Noord-Ierland en Ierland.

Die laatste angst is de directe aanleiding voor de rel. Noord-Ierland verkeert in een politieke impasse nadat daar twee weken geleden de nationalistische partij Sinn Féin, die streeft naar de hereniging met Ierland, voor het eerst de verkiezingen heeft gewonnen. De pro-Britse unionistische partij, die als tweede uit de bus kwam bij de verkiezingen, blokkeert de vorming van een regering tot het Noord-Ierse protocol van tafel is.

‘Kleine handelsbarrières’

Londen kwam de unionisten dinsdag tegemoet. De Britse minister van Buitenlandse Zaken Liz Truss kondigde in het parlement een nieuwe wet aan om het Noord-Ierse protocol aan te passen. Met óf zonder samenspraak met de Europese Unie.

“We blijven openstaan voor een oplossing via onderhandelingen (met de EU), maar de situatie is zo urgent dat we het ons niet langer kunnen veroorloven te wachten,” sprak Truss dinsdag in het Britse parlement.

Helemaal schrappen wil de regering-Johnson het akkoord niet. In plaats daarvan gaat het volgens de premier om het wegnemen van paar ‘kleine handelsbarrières’, omdat het akkoord, dat hij twee jaar geleden zelf heeft ondertekend, in de huidige vorm verouderd is. ‘Het is ontworpen in de periode voor de wereldwijde pandemie en een Europese oorlog,’ aldus Johnson in een opiniestuk in de Belfast Telegraph.

Lagere btw

Londen wil onder meer dat controles worden afgeschaft op goederen die vanuit Groot-Brittannië naar Noord-Ierland worden vervoerd en daar blijven. Ook moeten de regels voor lagere btw op duurzame apparaten die in de rest van Groot-Brittannië van kracht zijn ook voor Noord-Ieren gaan gelden.

‘Ik denk dat er goede, pragmatische oplossingen mogelijk zijn. We moeten met onze EU-vrienden samenwerken om die te bereiken,’ schreef Johnson.

Volgens analisten ziet de Britse premier momentum door de oorlog in Oekraïne: Brussel zou om de eenheid in het Westen te bewaren wel eens weg kunnen blijven van een harde tegenreactie.

Onderhandelen

In Brussel wordt echter fel gereageerd. In reactie op de aankondiging van Truss benadrukte vicevoorzitter van de Europese Commissie Maros Sefcovic in een statement open te staan voor onderhandelingen over het protocol, maar dat Brussel niet zal schromen ‘met alle mogelijke maatregelen’ te reageren als het VK werkelijk eenzijdig beslist het akkoord te schrappen.

Dat kan in het uiterste geval betekenen dat tarieven en andere handelsmaatregelen tussen het VK en de EU worden ingevoerd en dus de vrijhandelsovereenkomst van na de brexit wordt opgeschort.

Of de soep zo heet gegeten wordt als die wordt opgediend, moet blijken. Sefcovic is eerst door Londen uitgenodigd om te praten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden