Nieuwe ruimtetelescoop die gaat zoeken naar sporen van de oerknal vandaag gelanceerd

Zaterdag is de opvolger van de beroemde ruimtetelescoop Hubble gelanceerd: de James Webb. Met de nieuwe telescoop willen wetenschappers de komende tien jaar een nog beter beeld van het heelal krijgen. De telescoop gaat onder meer zoeken naar sporen van de oerknal en planeten waar buitenaards leven mogelijk is.

Het Parool
De James Webb-telescoop wordt klaargemaakt voor lancering. Beeld REUTERS
De James Webb-telescoop wordt klaargemaakt voor lancering.Beeld REUTERS

De lancering gebeurde in Frans-Guyana, op de Europese ruimtebasis Kourou. Vervolgens ging hij naar zijn nieuwe werkplek, op 1,5 miljoen kilometer afstand van de aarde. Daar moet hij over ongeveer een maand aankomen.

De James Webb is gebouwd door de ruimtevaartorganisaties van Europa (ESA), de Verenigde Staten (NASA) en Canada (CSA). Vanuit Nederland zijn de Universiteit Leiden, onderzoeksinstituut TNO en wetenschappelijk bureau NOVA-OIR bij de ruimtetelescoop betrokken.

Aan de James Webb is lang gewerkt. De ontwikkeling begon in 1996 en het was eerst de bedoeling dat hij al in 2007 zou worden gelanceerd. Het vertrek is echter meerdere keren uitgesteld vanwege technische problemen. Ook de coronapandemie zorgde voor vertraging. Het project kost in totaal ongeveer 8 miljard euro.

De Ariane 5, de raket waarmee James Webb wordt gelanceerd. Beeld REUTERS
De Ariane 5, de raket waarmee James Webb wordt gelanceerd.Beeld REUTERS

De James Webb is ongeveer zo groot als een tennisbaan. De kern is een 6,5 meter grote spiegel van goud en beryllium. Die vangt het licht uit de ruimte op. Hij kan een miljard jaar verder terug in de tijd kijken dan de Hubble.

Zoeken naar planeten waar leven mogelijk is

De nieuwe ruimtetelescoop moet onder meer zoeken naar planeten waar misschien leven mogelijk is, verre sterrenstelsels en sporen van de oerknal. Doordat de James Webb zo ver weg staat, heeft hij geen last van de warmte van de aarde. Op zijn werkplek is de temperatuur 233 graden onder nul. Dat maakt de metingen nauwkeuriger en betrouwbaarder.

De Hubble werd in april 1990 gelanceerd en draait dus al meer dan 31 jaar in een baan rond de aarde, op een hoogte van ruim 500 kilometer. Hij onderzocht onder meer afgelegen sterrenstelsels, waardoor wetenschappers een beter beeld hebben gekregen van het ontstaan van het heelal. Ook maakte hij bekende foto’s van verre nevels. De Hubble kreeg in 2009 zijn laatste onderhoudsbeurt. De instrumenten aan boord haperen de laatste tijd en het is niet bekend hoelang ze het nog volhouden. Ergens in de komende tien jaar kan de Hubble uit zijn baan om de aarde zakken. Als dat gebeurt, verbrandt hij in de dampkring.

Belofte

Het regende superlatieven bij de ruimtetelescoop James Webb. De een noemt het een kroonjuweel van de astronomie, de ander spreekt van een ‘nieuw oog aan de hemel’. Met de James Webb, honderd maal sterker dan zijn voorganger Hubble, kan de mensheid verder dan ooit in het heelal en zijn ontstaansgeschiedenis kijken.

“De belofte van de Webb is niet om te ontdekken wat we verwachten, maar om ontdekkingen te doen over het heelal waar we ons nu nog geen voorstelling van kunnen maken”, zei Bill Nelson, het hoofd van Nasa, na de lancering. “Ik kan niet wachten om te zien wat hij aan het licht zal brengen!”

De telescoop is vernoemd naar de tweede directeur in de geschiedenis van Nasa, James Edwin Webb. Onder zijn leiding beleefde de organisatie van 1961 tot 1968 de eerste hoogtijdagen van de Amerikaanse ruimtevaart. De hoop en verwachting is dat hij de prestaties van Hubble overtreft.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden