PlusNieuws

Nieuwe ‘covidpillen’ veelbelovend, maar ‘er zitten wel wat haken en ogen aan’

Twee nieuwe pillen verkleinen de kans op ziekenhuisopname en sterfte door Covid met respectievelijk 49 en 89 procent bij ongevaccineerde risicopatiënten, aldus gegevens van farmaceuten.

Jop van Kempen
null Beeld AP
Beeld AP

In kort tijdsbestek zijn gunstige berichten verschenen over nieuwe geneesmiddelen tegen Covid-19. Donderdag gaf de Engelse geneesmiddelenautoriteit MHRA groen licht voor een virusremmer van producent Merck & Co Inc. Ongevaccineerde 60-plussers met risicofactoren op een ernstig ziektebeloop – zoals obesitas of suikerziekte – verkleinen hun kans op ziekenhuisopname of sterfte met bijna de helft als ze kort na besmetting startten met de vijfdaagse behandeling met in totaal tien tabletten, toonde een studie.

Een dag later kwam Pfizer – ook bekend van het coronavaccin – met nog betere resultaten: een virusremmende combinatiebehandeling kan bijna 9 op de 10 opnames of sterftegevallen voorkomen bij ongevaccineerden met een hoog risicoprofiel.

“Dit is uiteraard veelbelovend,” zegt Joost Wiersinga. De internist-infectioloog van het Amsterdam UMC doet zelf onderzoek naar medicatie tegen Covid. “Mensen kunnen die pillen gewoon thuis nemen, maar er zitten wel wat haken en ogen aan.”

Haken en ogen

Zo zijn de studiegegevens van de farmaceuten niet gepubliceerd in een wetenschappelijk tijdschrift; een gebruikelijke toets van kritiek. Ook is onbekend of de middelen werken bij een nieuwe virusvariant.

Met het oog op de stijgende ziekenhuisopnamen is de meest heikele kanttekening dat de middelen niet direct beschikbaar zijn. Maar volgens een woordvoerder van minister van Volksgezondheid Hugo de Jonge zijn de tabletten van Merck waarschijnlijk binnen enkele weken inzetbaar in Nederland.

De leveringsdata van Pfizer zijn nog onbekend. Het bedrijf verwacht voor het einde van het jaar 180.000 behandelingen te produceren, meldt persbureau Reuters. In de eerste helft van volgend jaar is de verwachting dat 21 miljoen behandelingen klaar zijn.

30.000 behandelingen voor Nederland

Via een Europees samenwerkingsverband heeft ook Nederland de geneesmiddelen ingekocht. Naar verluidt gaat het in totaal om zo’n 30.000 behandelingen, gelijk verdeeld tussen beide farmaceuten.

Heet hangijzer is uiteraard de prijs. Merck rekent 600 euro per behandeling en heeft het patent vrijgegeven aan arme landen. De prijs van Pfizer is onbekend.

Net als Wiersinga is epidemioloog Frits Rosendaal (LUMC) ‘positief gestemd’ over de nieuwe medicatie. Rosendaal is voorzitter van het Adviespanel Innovatieve Behandelingen Covid-19, een groepje wetenschappers dat het ministerie van Volksgezondheid informeert over kansrijke medicatie. “In potentie voorkomen die middelen veel ziekteleed en sterfte.”

Rosendaal denkt dat vooral individuele patiënten de komende winter baat hebben bij de medicatie. “Waarschijnlijk is de beschikbaarheid te gering om een grote rol te spelen voor heel Nederland. Zo verwacht ik niet dat de nieuwe medicatie de komende maanden een groot verschil maakt op de totale ic-bezetting.”

Vaccinatie belangrijker

Hoewel de resultaten van de nieuwe geneesmiddelen veelbelovend zijn, benadrukken Rosendaal en Wiersinga dat vaccinatie de beste manier is om stijging van de opnames te beperken. “Voorkomen is beter dan genezen,” aldus Rozendaal. “En bij vaccinatie hoort ook een boosterprik.”

De Europese geneesmiddelenautoriteit EMA heeft (nog) geen groen licht gegeven voor het gebruik in Europese landen als Nederland. De EMA beoordeelt het middel van Merck in een versnelde toelatingsprocedure.

Nederland kan de nieuwe geneesmiddelen in theorie toelaten zonder instemming van de EMA, al is dat niet waarschijnlijk. Het is ook mogelijk het middel voor te schrijven zonder EMA-goedkeuring.

Zo behandelt Wiersinga in het Amsterdam UMC Covid-patiënten met in het laboratorium gemaakte antistoffen, de zogenaamde monoklonale antilichamen. Die behandelwijze heeft nog geen marktregistratie.

In eerdere studies reduceerden die monoklonale antistoffen de ziekenhuisopnamen en sterfte met 85 procent; een vergelijkbaar resultaat als de pillen van Pfizer. “Bij onze patiënten zien we goede, voorlopige resultaten,” aldus Wiersinga. “Ik denk dat de potentie groot is. Naar mijn idee kunnen ze vaker worden voorgeschreven.”

Rosendaal verwacht op de langere termijn veel van langwerkende monoklonale antistoffen, die nog niet inzetbaar zijn. “Die antistoffen kun je uit voorzorg verstrekken aan mensen met een hoog risico op een ernstig ziektebeloop; ouderen met een slecht immuunsysteem bijvoorbeeld. Die middelen geven een bescherming enkele maanden tot mogelijk een jaar.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden