Plus

Nieuw-Caïro moet een nieuwe stad in de woestijn worden

In Nieuw-Caïro worden glimmende ministeries en een chic presidentieel paleis uit de grond gestampt. Het moet een miljoenenstad worden, maar de vraag is hoeveel mensen er ooit echt zullen gaan wonen.

Een splinternieuwe snelweg moet Caïro met de nieuwe hoofdstad verbinden, 45 kilometer verderop. Beeld Mohamed El-Shahed/AFP

Met lunchpakketjes op schoot zit een groep gepensioneerde legerofficieren en hun vrouwen in een touringcar op weg naar de nieuwe hoofdstad van Egypte. Als je ze zo ziet, schuifelend met krukken, gekleed in een trainingspak of tweedjasje, zou je het niet zeggen, maar zij behoren tot de machtigste klasse in het land. Vandaag rijden ze veertig kilometer de woestijn in om het prestigeproject van president Abdel Fattah al-Sisi, dat zo groot als Singapore moet worden, te bezichtigen.

De groep is enthousiast over de nog naamloze nieuwe hoofdstad, waar de overheid zich gaat vestigen om de chaotische binnenstad van Caïro te ontvluchten. Een gepensioneerde officier in zwarte coltrui, die zich voorstelt als ‘professor doctor Mohammed Josef’ en naar eigen zeggen twintig universitaire diploma’s heeft, weet zeker dat de stad de ‘hoogste prestaties’ ter wereld zal leveren. “Wat een visie,” zegt hij. “Sisi kwam en creëert dit. Hij heeft niet alleen ideeën, hij doet het ook.”

Fata morgana

De rondleiding moet de officieren tevreden stellen over het beleid van president Sisi en ze tegelijkertijd motiveren om te investeren in de nieuwe hoofdstad. Toch zou professor Josef nu nog niet verhuizen. “Wie verhuist er nou naar de woestijn,” zegt hij verontschuldigend.

Dezelfde vraag stellen critici van het project. Voor hen is het plan vooral een fata morgana van de Egyptische elite. Meer dan zes miljoen mensen moeten er gaan wonen. En hoewel de stad in de woestijn ligt, krijgen alle gebouwen bloeiende tuinen, met in het midden van de stad een grote groene zone: ‘de groene rivier’.

Futuristische gebouwen

Hoewel Egypte in 2016 een lening van bijna 11 miljard euro van het IMF kreeg, werkt president Al-Sisi sinds zijn aantreden in 2014 aan vele grote en dure projecten. Zo breidde hij het Suez­kanaal uit en bouwde hij een tweede vliegveld in Caïro. Voor de presidentsverkiezingen vorig jaar zei Sisi dat tijdens zijn presidentschap 11.000 projecten waren uitgevoerd. Met zulke prestaties geeft het regime de indruk het land groots te ontwikkelen.

In een hotel dat in handen is van het leger, zit het kantoor van de Acud, de ontwikkelaar van de stad. Woordvoerder Khaled el-Husseiny laat plattegronden en plannen voor futuristische gebouwen zien. Hij vertelt hoe Caïro door de enorme bevolkingsgroei de laatste jaren uit zijn jasje is gegroeid, met overal files en vervuiling. “We hebben een nieuwe, slimme stad nodig,” zegt hij. “Het is makkelijker om dat op een nieuw terrein te maken.”

Die nieuwe hoofdstad moet vooral een plek worden waar de overheid sterker staat. Tijdens de revolutie in 2011 kwamen Egyptenaren vanuit verschillende buurten in de binnenstad van Caïro samen, pal voor het ministerie van Binnenlandse Zaken. In de nieuwe stad staan de ministeries, het parlement en het presidentieel paleis allemaal goed beveiligd bij elkaar. Armere Egyptenaren zullen er niet zijn op de nieuwe plek in de woestijn, zij hebben niet eens een creditcard, de enige manier waarop je in de stad kan betalen.

Ook de gemiddelde ambtenaar zal, zelfs met korting op een appartement, niet in de buurt van de ministeries kunnen wonen. De vraag is dan ook hoeveel mensen er daadwerkelijk zullen gaan wonen in de stad voor zes miljoen. De kans is groot dat de stad hetzelfde lot wacht als de gigantische nieuwe vakantieresorts aan de Egyptische kust. De Egyptische elite kocht talloze huisjes als investering toen het Egyptische pond in waarde daalde. Maar ze komen er nauwelijks en daardoor zijn de resorts angstaanjagend verlaten.

Wie betaalt? 

Zo’n stad voor de elite heeft wel een prijskaartje. Zakenman Mohamed Alabbar, afkomstig uit de Verenigde Arabische Emiraten, zou de bouw van de stad financieren, maar trok zich kort na die aankondiging terug.

De overheid houdt vol dat de private sector nog steeds opdraait voor het grootste deel van de kosten van de stad, en niet de belastingbetaler: de bouw wordt immers bekostigd door ontwikkelaar Acud. Maar dat bedrijf blijkt een samenwerkingsverband te zijn tussen het leger en Nuca, een bedrijf van het ministerie voor Volkshuisvesting.

Volgens El-Husseiny bouwt Acud met de opbrengst van landverkoop. “We hebben nu al meer dan zeventig procent van het land verkocht,” vertelt hij. Maar Yahia Shawkat, die met zijn denktank 10 Tooba onderzoek doet naar het budget van de hoofdstad, is sceptisch. “Al verkopen ze honderd procent van het land, ze krijgen maar een deel van de aanbetalingen,” zegt hij. “En ze geven veel, heel veel uit. Kijk maar naar al die chique ministeries en het presidentieel paleis.”

Leningen

Het financiële model is volgens Shawkat dus niet duurzaam. Hij wijst erop dat Nuca net leningen van twintig miljard heeft afgesloten bij banken en dat het nieuwe zakendistrict van de stad gebouwd wordt met leningen van China. “Ze kunnen het allemaal niet betalen,” zegt hij. De nieuwe stad gaat ten koste van andere voorzieningen in het land. “Ze zijn dit jaar al door het landelijke budget voor water en afvalwater heen.”

Langs de snelweg terug naar Cairo hangt om de paar meter een reusachtige reclame voor de luxueuze nieuwe woningen. Op de borden staan vrouwen met wapperende jurken voor hun moderne huis aan het water. In het Engels staat ernaast geschreven: ‘Een nieuwe cultuur is geboren’, ‘een wereld van grootsheid’. Of: ‘Een groene en veilige investering.’

Die Engelse slogans kunnen de arbeiders, die na een lange dag in de brandende zon in opgepropte busjes terugkeren naar de drukke binnenstad van Caïro, niet lezen. Zij zullen er nooit wonen.

Voorbeelden genoeg 

Meerdere landen hebben hun hoofdstad verhuisd. Kazachstan verhuisde in 1997 bijvoorbeeld van metropool Almaty naar Astana. Die stad heet sinds vorige maand Noersoeltan, vernoemd naar de president die na 29 jaar aftrad.

Het Nigeriaanse Lagos was net als Caïro eigenlijk te druk om te kunnen functioneren als hoofdstad. Daarom zetelt de regering sinds 1991 in het nieuw gebouwde Abuja. Indonesië gaat dezelfde kant op, en kondigde gisteren aan een alternatief te willen zoeken voor het overbevolkte Jakarta. Dat het ook kan mislukken is te zien in Brasilia, dat in 1960 werd gebouwd en nog steeds een spookstad is. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden