Navo wil meer tijd voor evacuatie Afghanistan: ‘Grootste uitdaging is mensen in vliegtuigen te krijgen’

De Navo wil meer tijd voor evacuatie van mensen uit Afghanistan. Tot die operatie is afgerond, blijft de Navo militair aanwezig op de luchthaven van Kaboel. Veel lidstaten vragen de Verenigde Staten om het vliegveld in Kabul langer open te houden.

Frans Boogaard
Navo-topman Jens Stoltenberg bij een spoedberaad van de Navo-raad, de dertig aangesloten ministers van Buitenlandse Zaken. Beeld AP
Navo-topman Jens Stoltenberg bij een spoedberaad van de Navo-raad, de dertig aangesloten ministers van Buitenlandse Zaken.Beeld AP

Dat zei Navo-topman Jens Stoltenberg vrijdagmiddag na afloop van een online spoedberaad van de Navo-raad, de dertig aangesloten ministers van Buitenlandse Zaken. De mensen die de Navo wil evacueren, zijn mensen uit Navo-landen, mensen uit partnerlanden en wat de Navo noemt ‘at risk Afghans, in het bijzonder zij die onze inspanningen hebben ondersteund’.

Vooral de evacuatie van die laatste groep vormt een groot probleem, zo onderstreepte Stoltenberg: “De grootste uitdaging is om hen in de vliegtuigen te krijgen.” Hij sprak van ‘een groep van achthonderd mensen, inmiddels teruggebracht tot vijfhonderd, van wie tweehonderd Afghanen.’ Maar dat zijn alleen de Afghanen die direct voor de Navo hebben gewerkt. Daarnaast heeft er nog een veelvoud gewerkt voor Navo-lidstaten en partnerlanden.

De Navo doet een dringend beroep op het nieuwe talibanbewind om hen vrij te laten uitreizen en zich ook te houden aan andere internationale verplichtingen, zoals gegarandeerde naleving van mensenrechten, ‘inclusief die van vrouwen’.

Lichtpuntje

De Navo heeft zelf nog flink wat burgerpersoneel op Kabul Airport, de militaire presentie is in handen van vooral Turkije, de VS en het Verenigd Koninkrijk. Als lichtpuntje noemde Stoltenberg dat diverse landen zich bereid hebben verklaard Afghanen op te nemen, ‘tijdelijk of permanent’. Hij roemde het grote aantal landen dat vliegtuigen beschikbaar stelt. “Capaciteitsproblemen hebben we niet.”

Een groot aantal Navo-landen dringt er bij de Verenigde Staten op aan het vliegveld van de Afghaanse hoofdstad Kabul langer open te houden. De VS willen de evacuaties vanaf het vliegveld eind deze maand afronden. Maar de buitenlandministers van veel lidstaten willen meer tijd, zegt een NAVO-diplomaat. “De evacuaties verlopen zo langzaam en zo moeizaam dat meer tijd nodig is.” Nederland is een van de landen die de luchthaven ook na 31 augustus wil blijven gebruiken voor de evacuatie van eigen burgers, medewerkers en mensen die in Afghanistan onder de Taliban gevaar lopen.

Ook als de VS toestemmen, blijft het wel zaak om de evacués op het vliegveld te krijgen. Dat is ‘dé uitdaging’ nu, zegt NAVO-topman Jens Stoltenberg. “De paradox is dat we meer vliegtuigen hebben dan passagiers.” Het is volgens Stoltenberg vooral moeilijk om Afghanen naar de luchthaven te loodsen.

Betere samenwerking tussen de NAVO-landen kan daarbij helpen. Sommige landen slagen er beter in dan andere om hun mensen op het internationale vliegveld van Kabul te krijgen, memoreert een diplomaat. Andere landen kunnen misschien hun voordeel doen met de toegang die bondgenoten als de Amerikanen, Britten en Fransen hebben verkregen. Ook helpt het de doorstroming bij de ingangen van de luchthaven als niet ieder land enkel zijn eigen mensen doorgang verleent. De buitenlandministers van de NAVO verzekerden na hun overleg vrijdagmiddag ‘onze nauwe afstemming voort te zetten’ op het vliegveld.

Grondig onderzoek

Stoltenberg zei ook dat de Navo niet zal dulden dat Afghanistan een nieuwe uitvalsbasis of veilige schuilplek wordt voor terroristen. “De afgelopen twintig jaar zijn er vanaf Afghaans grondgebied geen terreuraanslagen georganiseerd. We zullen erop toezien dat dit zo blijft.”

De Navo-buitenlandministers besloten dan ook tot een grondig onderzoek, niet alleen van de overhaaste aftocht uit Afghanistan maar ‘van ons totale engagement’, dus de volle bijna twintig jaar waarin westerse troepen in Afghanistan aanwezig waren. De tragedie van de laatste weken drijft geen wig tussen Amerika en andere lidstaten, aldus Stoltenberg. Maar voor het eerst erkende hij wel dat blijven voor de andere landen ‘geen valide optie’ was nadat Amerika had besloten zich terug te trekken. Eerder deze week nog zei hij dat het besluit om uit Afghanistan weg te gaan de instemming had van alle lidstaten.

Volgens Stoltenberg is het vanzelfsprekend dat Amerikanen en Europeanen nauw blijven samenwerken, alleen al omdat het bondgenootschap zich geplaatst ziet tegenover aanhoudende Russische agressie en een steeds zelfbewuster China.

Het scherm waarop de Navo-raad vrijdag samenkwam om de ontwikkelingen in Afghanistan te bespreken.  Beeld AFP
Het scherm waarop de Navo-raad vrijdag samenkwam om de ontwikkelingen in Afghanistan te bespreken.Beeld AFP
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden