Navo maakt doorstart, en Biden stuurt

De Navo is klaar om een nieuwe doorstart te maken, maar wel naar een toekomst vol problemen en uitdagingen, en opnieuw met Amerika nadrukkelijk aan het stuur. Dat is de balans na een compacte, slechts enkele uren durende top in Brussel, de eerste met VS-president Joe Biden.

De Amerikaanse president Joe Biden arriveert bij een plenaire vergadering van de G7 top in Cornwall, Verenigd Koninkrijk.  Beeld Getty Images
De Amerikaanse president Joe Biden arriveert bij een plenaire vergadering van de G7 top in Cornwall, Verenigd Koninkrijk.Beeld Getty Images

Voorbij is de tijd dat zijn voorganger Trump de Navo ‘achterhaald’ noemde, en president Macron er met de term ‘hersendood’ nog een schepje bovenop leek te doen. Met Biden zit Amerika weer in het hart van de alliantie, en meteen ook in een leidende rol. Zijn sterke persoonlijke betrokkenheid bij de Navo en zijn geloof in de ‘heilige plicht’ van Navo-landen om elkaar bij te staan in tijden van nood, leiden ‘tot een nieuw hoofdstuk in de trans-Atlantische betrekkingen’, aldus Navo-topman Jens Stoltenberg. De afgelopen jaren hebben volgens hem geleerd dat sterke multilaterale instellingen in onzekere tijden alleen maar belangrijker worden, ‘en dat ze boven individuele leiders gaan’.

Zoals eerder de G7, wist Biden ook de Navo in no time op een kritische positie jegens China te krijgen. Er komt ‘een constructieve dialoog’, waarin het bondgenootschap China oproept tot ‘verantwoordelijk gedrag’.

De opkomende wereldmacht is geen tegenstander, onderstreepte Stoltenberg, op het vlak van wapenbeheersing en klimaatverandering moet er zelfs nauwe samenwerking zijn, maar het brengt met zijn sterk groeiende kernarsenaal, moderne wapens, zijn dwingende aanwezigheid van Afrika tot Antarctica en zijn pogingen om via 5G invloed te krijgen op de infrastructuur van Navo-landen, ook forse ‘uitdagingen’ met zich mee. Op een Navo-top twee jaar terug was China nog maar één zinnetje waard, in het huidige strategisch concept zelfs geen letter. Biden kan die koerswijziging volledig op zijn conto schrijven.

Waar China nog ‘uitdagingen’ met zich meebrengt, gaat het bij dat autoritaire regime dichterbij om ‘een bedreiging van onze veiligheid’. Het Ruslandbeleid blijft dan ook ongewijzigd: een mix van afschrikking en een sterke defensie met pogingen, voorlopig zonder veel succes, tot dialoog.

Klimaatverandering

Volgens Stoltenberg, door Biden de hemel in geprezen voor de manier waarop hij de Navo leidt, nam de alliantie tal van verreikende besluiten. Het bondgenootschap gaat zich militair én politiek (door meer consultaties) versterken. Na de verdediging tegen cyberaanvallen wordt klimaatverandering, en dan met name de veiligheidsrisico’s daarvan, een nieuwe Navo-taak. De alliantie zelf wil tegen 2050 klimaatneutraal zijn. Binnen twee jaar komt er ook een nieuw strategisch concept. Dat had wellicht al eerder gemoeten, maar met Trump aan tafel verkozen de meeste leiders te wachten.

Een ander nieuw trefwoord is innovatie. Er komt een apart centrum voor technologie, waarin bondgenoten samenwerken met de industrie, startups en universiteiten. Er komt meer overleg met gelijkgezinde landen in Azië (Australië, Nieuw Zeeland, Japan, Zuid-Korea), maar ook in Afrika en Latijns-Amerika; de steun aan partnerlanden in de vorm van training en hulp bij capaciteitsopbouw wordt geïntensiveerd. De extra middelen, die deze brede agenda vergt, moeten komen uit de 2 procentsoperatie (2 procent van het bnp voor defensie) die de Navo in 2014 overeenkwam. Sindsdien groeit de begroting elk jaar, tegen eind dit jaar zal 260 miljard dollar extra zijn besteed.

Hoofdrolspelers op de top deden er alles aan een beeld van herwonnen eenheid uit te dragen, maar onder het oppervlak sluimert onenigheid. Het nieuwe Chinabeleid roept veel vragen op, ook over de militaire capaciteit van de Navo. Volgens Macron mag het Chinabeleid de Navo ‘niet afleiden van haar kerntaken’. Met Turkije heeft de alliantie een op veel terreinen dissident bondgenoot in eigen gelederen. Volgens Stoltenberg is de grote kracht van de Navo dat zij zich steeds weer aanpast en heruitvindt. Dat vermogen kan ook de komende jaren nog weer broodnodig zijn.

Rutte: komst Biden naar NAVO-top ‘ontzettend belangrijk’

De komst van de nieuwe Amerikaanse president Joe Biden naar de NAVO-top en zijn geruststellende woorden daar zijn ‘ontzettend belangrijk’, vindt premier Mark Rutte. Biden verzekerde, na de onzekerheid die onder zijn voorganger Trump in de alliantie was geslopen, dat de Verenigde Staten de bondgenoten te hulp zullen schieten als die worden aangevallen. De Amerikaanse president ‘heeft nog eens bevestigd dat dat staat als een huis’, zei Rutte na afloop.

Rutte sprak Biden voor aanvang van de top in Brussel ook even afzonderlijk. De premier maakte ‘hernieuwd kennis’ met de Amerikaanse president, die hij nog kent als vicepresident onder Obama. “We hebben niet een heel lang gesprek gehad, maar wel weer even gezegd: goed dat we elkaar weer zien en de samenwerking weer kunnen voortzetten.”

Biden is ‘wat meer traditioneel’ dan Trump, ‘in de zin dat hij wat voorspelbaarder is’, zei Rutte. De vorige president ontregelde menige top en maakte vooral misbaar over de tekortschietende defensie-uitgaven van de bondgenoten. Biden heeft Nederland daar niet op niet aangesproken, aldus de minister-president.

De NAVO slaat, mede op aandringen van Biden, een ‘steviger toon’ aan tegen China, constateert Rutte. De Amerikanen zouden die volgens hem graag nog wat steviger zien, maar ‘daar zitten we toch wel heel dicht bij elkaar’. “De zorgen over China nemen toe.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden