PlusAchtergrond

Nancy Pelosi toch in Taiwan: hoe ver zal Peking durven gaan?

Nancy Pelosi, voorzitter van het Amerikaanse Huis van Afgevaardigden, is dinsdagmiddag aangekomen in Taiwan. Daarmee weet zij alle ogen van de wereld op zich te richten. Het eiland wordt door China als Chinees territorium beschouwd.

Karlijn van Houwelingen en Peter Schouten
Nancy Pelosi (in het roze) poseert met Taiwanese diplomaten en leden van de Amerikaanse delegatie na aankomst op de luchthaven van Taipei. Beeld REUTERS
Nancy Pelosi (in het roze) poseert met Taiwanese diplomaten en leden van de Amerikaanse delegatie na aankomst op de luchthaven van Taipei.Beeld REUTERS

Pelosi is in Azië om de banden met bondgenoten in de regio aan te halen. Taiwan stond niet op het officiële reisschema. Toch heeft zij die omstreden bestemming nu aan haar programma toegevoegd. Gevreesd wordt voor hoogoplopende spanningen tussen de VS en China. Pelosi is de eerste hooggeplaatste Amerikaanse politicus in ruim 25 jaar die het eiland bezoekt. Een van haar voorgangers, Newt Gingrich, bezocht Taiwan voor het laatst in 1997.

‘Verraad van Washington’

De Chinese minister van Buitenlandse Zaken, Wang Yi, zei eerder al dat ‘het verraad van Washington over de Taiwanese kwestie zijn nationale geloofwaardigheid ondermijnt’. “Sommige Amerikaanse politici spelen met vuur over de kwestie Taiwan,” aldus Wang in een verklaring. “Dit zal zeker geen goede afloop krijgen... Dat Amerika zijn pesterige gezicht laat zien, toont opnieuw aan dat het ’s werelds grootste saboteur van vrede is.”

Rusland steunt China in deze kwestie. Het Kremlin liet al weten dat alles rondom de Aziëtrip en het bezoek aan Taiwan ‘pure provocatie’ is. Het Russische ministerie van Buitenlandse Zaken noemt de VS een ‘staatsprovocateur’, zegt China te steunen in zijn ‘één-Chinaprincipe’ en is ‘tegen elke vorm van onafhankelijkheid’ van Taiwan, dat sinds de oorlog in 1949 gescheiden is van China.

Een bezoek van Nancy Pelosi geeft de onafhankelijkheid van Taiwan internationale legitimiteit. President Biden wilde liever dat Pelosi niet zou gaan. Hij verwees naar de Amerikaanse legerleiding, die het bezoek ‘geen goed idee’ vond. Maar Pelosi zette dus toch door. Ze heeft het in haar lange politieke carrière vaak aan de stok gehad met de Chinese autoriteiten. In 1991 bracht ze al een spandoek naar het Tiananmenplein in Peking om slachtoffers te herdenken van de studentenopstand die twee jaar daarvoor bloedig was neergeslagen.

Pelosi, toen een jong Congreslid, ontvouwde een spandoek. ‘Voor degenen die stierven voor democratie in China,’ stond erop. Journalisten die haar filmden werden gearresteerd. Later kwam ze ook op voor onderdrukte Tibetanen en Oeigoeren en in 2019 verwelkomde ze Hongkongse demonstranten in Washington, ook toen tot grote woede van de overheid in Peking.

‘Onze waarden’

Een van haar doelen in de wereld, zei Pelosi deze week tegen de politieke krant Politico, is het uitdragen van wat ze ‘onze waarden’ noemt. “Als je niet op kunt komen voor de mensenrechten in China vanwege commerciële belangen, verlies je alle morele autoriteit om je daarvoor uit te spreken, waar dan ook.”

Haar bondgenoten zeggen tegen de krant dat de reis van de 82-jarige Pelosi ook bedoeld is om alvast een duidelijke politieke erfenis neer te zetten. Daarbij komt: in eigen land is de trip van Pelosi populair. Ruim acht op de tien Amerikaanse burgers gaf in het voorjaar in een opiniepeiling van Pew aan dat ze negatief tegen China aankijken, een historisch hoog percentage. Zowel in de Democratische als in de Republikeinse partij wil niemand gezien worden als ‘soft’ richting China.

Niet iedereen in Taiwan is even blij met het bezoek van Nancy Pelosi aan Taipei. Beeld EPA
Niet iedereen in Taiwan is even blij met het bezoek van Nancy Pelosi aan Taipei.Beeld EPA

‘Strategische dubbelzinnigheid’

Ook Joe Biden zelf stelt zich steeds harder op. Hij liet zich in het voorjaar nog een ‘ja’ ontvallen op de vraag of hij bereid was Taiwan militair te verdedigen. De VS hanteert officieel al jaren een aanpak die ‘strategische dubbelzinnigheid’ heet. De onafhankelijkheid van Taiwan is nooit erkend, maar de VS onderhoudt wel nauwe banden met het eiland. Het Witte Huis hield altijd bewust in het midden hoe de VS zal reageren op een aanval uit China.

In 1997 ging de toenmalige voorzitter van het Huis van Afgevaardigden, Newt Gingrich, ook naar Taiwan. Maar toen was China militair en economisch geen partij voor de VS. Nu liggen de verhoudingen anders. De Chinese capaciteiten zijn die van Amerika genaderd, en dus is het risico van een confrontatie veel groter.

Pelosi’s trip begon deze week in Singapore en Maleisië. Later reist de voorzitter van het Amerikaanse Huis van Afgevaardigden ook nog naar Japan en Zuid-Korea.

China heeft woedend gereageerd op het bezoek van Nancy Pelosi aan Taiwan, dat door Peking als een afvallige provincie wordt beschouwd. Het Chinese ministerie van Buitenlandse Zaken spreekt over ‘een nieuwe ronde van spanningen en ernstige uitdagingen’ en ziet het bezoek als een regelrechte provocatie. Peking kondigde meteen ‘belangrijke’ militaire oefeningen aan in zes gebieden rond Taiwan, inclusief testlanceringen met raketten. De oefeningen begonnen dinsdagavond. Vanuit Hawaï houdt het Amerikaanse leger nauwgezet in de gaten hoe China reageert. Het vliegdekschip USS Ronald Reagan heeft vanuit Singapore koers gezet naar de wateren rond Taiwan.

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden