PlusAchtergrond

Nancy Pelosi reist (zeer waarschijnlijk) af naar Taiwan – en speelt daarmee met vuur

Nancy Pelosi in Maleisië. De voorzitter van het Amerikaanse Huis van Afgevaardigden bezoekt meerdere Aziatische landen, waaronder waarschijnlijk Taiwan. Beeld AP
Nancy Pelosi in Maleisië. De voorzitter van het Amerikaanse Huis van Afgevaardigden bezoekt meerdere Aziatische landen, waaronder waarschijnlijk Taiwan.Beeld AP

Het is spelen met vuur, waarschuwt China, maar een van de machtigste mensen van Amerika zet de voorbereidingen voor een bezoek aan Taiwan door. Wat is Nancy Pelosi daar van plan?

Karlijn van Houwelingen

Nancy Pelosi, voorzitter van het Amerikaanse Huis van Afgevaardigden, bezoekt volgens geruchten in Amerikaanse en Taiwanese media deze week Taiwan, het eiland dat in Peking als Chinees territorium wordt beschouwd. Mogelijk dinsdagavond of woensdagochtend al. Ze is in Azië om de banden met bondgenoten in de regio aan te halen. Taiwan staat niet op het officiële reisschema, maar alles wijst erop dat ze die omstreden bestemming zal toevoegen. Het Witte Huis gaat er alvast vanuit – en staat op scherp.

Want China heeft duidelijk laten weten dat het zo’n visite als provocatie ziet en fel zal reageren. Een bezoek van zo’n hooggeplaatste Amerikaan geeft de onafhankelijkheid van Taiwan namelijk internationale legitimiteit. Het Chinese leger, waarschuwde een woordvoerder van het ministerie van Buitenlandse Zaken, zal ‘niet werkeloos toekijken’. “Welke maatregelen we treffen? Als ze durft te gaan, zullen we het zien.”

Het verleden leert dat het om militaire manoeuvres kan gaan. Afgelopen november stuurde China al 27 oorlogsvliegtuigen het Taiwanese luchtruim in, kort na een bezoek van een groepje minder prominente Amerikaanse Congresleden.

Mensenrechten voor commercie

President Biden wil liever dat Pelosi niet gaat. Hij verwees naar de Amerikaanse legerleiding, die het bezoek ‘geen goed idee’ vindt. Maar Pelosi zet door. Ze heeft het in haar lange politieke carrière vaak aan de stok gehad met de Chinese autoriteiten. In 1991 bracht ze al een spandoek naar het Tiananmenplein in Peking om slachtoffers te herdenken van de studentenopstand die er twee jaar daarvoor bloedig werd neergeslagen.

Pelosi, toen een jong Congreslid, ontvouwde een spandoek. ‘Voor degenen die stierven voor democratie in China,’ stond erop. Journalisten die haar filmden werden gearresteerd. Later kwam ze ook op voor onderdrukte Tibetanen en Oeigoeren en in 2019 verwelkomde ze Hongkongse demonstranten in Washington, ook toen tot grote woede van de overheid in Peking.

Een van haar doelen in de wereld, zei Pelosi deze week tegen de politieke krant Politico, is het uitdragen van wat ze ‘onze waarden’ noemt. “Als je niet op kunt komen voor de mensenrechten in China vanwege commerciële belangen, verlies je alle morele autoriteit om je daar voor uit te spreken, waar dan ook.” Haar bondgenoten zeggen tegen de krant dat de reis van de 82-jarige Pelosi ook bedoeld is om alvast een duidelijke politieke erfenis neer te zetten.

De Chinese ambassade in Washington heeft andere Congresleden gevraagd Pelosi ervan te overtuigen dat ze beter naar huis kan gaan. Maar dat lijkt averechts te werken: Pelosi moet vrij zijn om zelf te beslissen waar ze heen wil reizen, is de consensus in Washington. Biden vroeg Pelosi ook niet direct om haar bezoek af te blazen, omdat hij vindt dat ze als vertegenwoordiger van het parlement onafhankelijk van de regering moet kunnen opereren.

Steun in de VS

Daarbij komt: in eigen land is de trip van Pelosi populair. Ruim acht op de tien Amerikaanse burgers gaf in het voorjaar in een opiniepeiling van Pew aan dat ze negatief tegen China aankijken, een historisch hoog percentage. Zowel in de Democratische als de Republikeinse partij wil niemand gezien worden als ‘soft’ richting China.

Pelosi krijgt zelfs steun uit onverwachte hoek. Ze is vaak de boeman in de retoriek van oud-president Trump, maar voormalige ministers uit zijn regering lieten nu weten met haar mee te willen naar Taipei.

Ook Joe Biden zelf stelt zich steeds harder op. Hij liet zich in het voorjaar nog een ‘ja’ ontvallen op de vraag of hij bereid was Taiwan militair te verdedigen. De VS hanteert officieel al jaren een aanpak die ‘strategische dubbelzinnigheid’ heet. De onafhankelijkheid van Taiwan is nooit erkend, maar de VS onderhoudt wel nauwe banden met het eiland. Het Witte Huis hield altijd bewust in het midden hoe de VS zal reageren op een aanval uit China.

In 1997 ging de toenmalige voorzitter van het Huis van Afgevaardigden, Newt Gingrich, ook naar Taiwan. Maar toen was China militair en economisch geen partij voor de VS. Nu liggen de verhoudingen anders. De Chinese capaciteiten zijn die van Amerika genaderd, en dus is het risico van een confrontatie veel groter. Vanuit Hawaii houdt het Amerikaanse leger nauwgezet in de gaten hoe China reageert. Het vliegdekschip USS Ronald Reagan heeft vanuit Singapore koers gezet naar de wateren rond Taiwan.

Niet iedereen in de VS vindt de spierballentaal van Pelosi verstandig. Een journalist die in 1991 op het Tiananmenplein werd opgepakt vanwege haar spandoek klaagde onlangs in het blad Foreign Policy dat Taiwan weinig opschiet met een bezoek dat wel veel gevaren met zich meebrengt. De optredens van Pelosi, vindt deze Mike Chinoy, ‘zijn ontworpen om de communistische heersers van China in de ogen te prikken – ongeacht de gevolgen’.

Militaire politie op oefening in Taipei, de hoofdstad van Taiwan. Beeld REUTERS
Militaire politie op oefening in Taipei, de hoofdstad van Taiwan.Beeld REUTERS

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden