PlusAchtergrond

Nadert de Navo Poetins rode lijn? ‘Langzamerhand laat het Westen zich niet meer afschrikken’

Nancy Pelosi, voorzitter van het Amerikaanse Huis van Afgevaardigden, op bezoek bij de Oekraïense president Volodimir Zelenski. Washington levert volop steun aan Oekraïne. Beeld ANP/EPA
Nancy Pelosi, voorzitter van het Amerikaanse Huis van Afgevaardigden, op bezoek bij de Oekraïense president Volodimir Zelenski. Washington levert volop steun aan Oekraïne.Beeld ANP/EPA

De VS steunt Oekraïne niet alleen met wapens, maar ook met inlichtingen. Washington deelde zelfs informatie om Russische generaals uit te schakelen, berichten Amerikaanse media. Nadert het Westen Poetins rode lijn? ‘Het alternatief is net zo onaantrekkelijk.’

Tom Kieft

Twaalf Russische generaals zijn volgens het Oekraïense leger al op het slagveld gesneuveld. In de inmiddels 71 dagen durende oorlog is dat er gemiddeld meer dan één per week. Westerse analytici en militairen kunnen hun verbazing in de media amper verbergen als er weer wordt geclaimd dat een bevelhebber is gedood.

Het hoge aantal gedode generaals zou duiden op chaos bij de Russische strijdkrachten, een laag moraal – anders begeeft een generaal zich nooit zo dicht bij het front.

Zulke verklaringen gaan ongetwijfeld op, maar Oekraïne blijkt cruciale hulp te hebben gekregen. The New York Times onthulde gisteren op basis van anonieme bronnen dat het Witte Huis de Oekraïense strijdkrachten informatie doorspeelt over de posities van Russische commandoposten. Dankzij die informatie zouden meerdere generaals zijn uitgeschakeld.

Volgens The New York Times hield de regering van Joe Biden de hulp bij het doden van generaals bewust onder de pet. Zulke steun zou in Moskou weleens gezien kunnen worden als een overtreding van Poetins veelbesproken ‘rode lijn’. Nu al beschuldigt het Kremlin de Navo ervan een proxy-oorlog (een oorlog bij volmacht) te voeren met Rusland in Oekraïne, gezien de levering van (zware) wapens.

Rode lijn allang overschreden

Of het leveren van informatie over generaals echt de rode lijn van Poetin overschrijdt? Analytici betwijfelen het, al valt het onmogelijk met zekerheid te zeggen.

Defensie-expert Peter Wijninga van het Hague Centre for Strategic Studies (HCSS) plaatst sowieso kanttekeningen bij de inhoud van het The New York Times-artikel. Het is volgens hem helemaal niet zo opmerkelijk dat ook generaals zijn getroffen op basis van Amerikaanse inlichtingen. Wijninga: “Het was al bekend dat Amerika Oekraïne met inlichtingen steunt op het slagveld. Het is niet meer dan logisch dat ook informatie over commandoposten en posities van generaals wordt doorgegeven.”

En over die rode lijn van Poetin: de Navo heeft die al meermaals overschreden. De Russische president zei bij de aankondiging van de ‘speciale militaire operatie’ – zoals de Russen het noemen – op 24 februari dat ‘elke inmenging’ van een externe mogendheid een ‘rode lijn’ vormt.

“Deze rode lijn wordt dus elke dag overschreden,” stelt politicoloog Yuri Zhukov in Newsweek. De universitair hoofddocent aan de Universiteit van Michigan wijst op de wapenleveringen, maar ook op het leveren van inlichtingen, geld en andere steun van het Westen aan Oekraïne.

Partij in het conflict

Waar de VS eerst nog voorzichtig opereerde om Rusland niet voor het hoofd te stoten, gaan inmiddels alle remmen los. Navo-lidstaten, waaronder Nederland, stuurden de afgelopen weken volop zware wapens naar Oekraïne.

“In feite kun je zeggen dat we zo langzamerhand partij zijn geworden in dit conflict,” zegt Wijninga. “Volgens het internationaal recht zijn we niet betrokken in de oorlog, maar omdat we Oekraïne steunen met informatie, lichte en zware wapens, beschermingsmiddelen en geld, hebben we duidelijk partij gekozen. De Amerikanen voorop.”

De Amerikaanse minister van Defensie Lloyd Austin zei vorige week bij zijn bezoek aan Oekraïne zelfs dat het einddoel van de VS is om ‘Rusland zodanig te verzwakken dat ze geen nieuwe aanval kunnen uitvoeren’. Ook dat werd als een hevige escalatie gezien.

Ondanks die escalatie is de reactie vanuit Rusland vooral economisch van aard. Moskou draaide vorige week de gaskraan naar Polen en Bulgarije dicht, maar daarnaast blijft het vooralsnog bij dreigementen.

Verregaande dreigementen

Vaak zijn die dreigementen wel van de hevigste soort. Vlak na de inval in Oekraïne kondigde Poetin aan zijn nucleaire troepen in staat van paraatheid te brengen, en vorige week dreigde hij ‘bliksemsnel’ terug te slaan als een land zich in het conflict zou mengen.

Donderdag meldde het Russische ministerie van Defensie dat in Kaliningrad, de Russische enclave tussen Polen en Litouwen, een dag eerder was geoefend met raketten waar een kernkop op kan.

“Zo hoopt Poetin het Westen te intimideren, maar zo langzamerhand laat het Westen zich niet meer afschrikken,” zegt Wijninga. Dat is niet zonder risico. Zhukov waarschuwt dat het Kremlin zich mogelijk genoodzaakt zou kunnen voelen ‘een beperkte aanval’ uit te voeren tegen de Navo, om te voorkomen dat het Westen zijn nucleaire dreigement als lege huls gaat zien.

Zhukov: “Misschien door trainingscentra of logistieke bases in Polen of elders aan te vallen. Een dergelijke stap zou natuurlijk buitengewoon riskant zijn, en kan ertoe leiden dat het conflict verder uit de hand loopt.”

Wijninga beaamt dat het Westen een riskant spel speelt. “Maar het alternatief is net zo onaantrekkelijk. Als we Poetin hiermee laten wegkomen, kan hij dit blijven doen: onder dreiging van nucleaire wapens iedereen chanteren en aanvallen als hij dat wenst. Dat is een wereldorde die we niet willen.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden