PlusAchtergrond

Na vertrek uit Afghanistan zoekt CIA naar uitvalsbasis

De geheime dienst CIA genoot ongekende vrijheden in Afghanistan, maar daar komt nu een eind aan. De dienst zoekt een nieuwe uitvalsbasis. Welk land gaat het worden?

Afghaanse schroothandelaren kopen apparatuur op die door troepen van de VS en andere Navo-partners is afgedankt.
 Beeld EPA
Afghaanse schroothandelaren kopen apparatuur op die door troepen van de VS en andere Navo-partners is afgedankt.Beeld EPA

De Amerikaanse geheime dienst CIA is naarstig op zoek naar een nieuwe uitvalsbasis. Met het naderende vertrek van de VS uit Afghanistan moet ook de geheime dienst een nieuw onderkomen in de regio vinden. De opties zijn beperkt en de potentiële nieuwe gastheren komen met voorwaarden, zo stelt The New York Times.

Onlangs waarschuwde CIA-directeur Bill Burns in een senaatshoorzitting dat met de Amerikaanse terugtrekking ook de mogelijk­heden om tegen ‘dreigingen’ op te treden zullen ‘verdwijnen’. “Dat is simpelweg een feit.”

De CIA is al decennia actief in Afghanistan, maar sinds de omverwerping van de Taliban in 2001 is het land uitgegroeid tot de belangrijkste buitenlandse uitvalsbasis van de geheime dienst. De CIA houdt vanuit Afghanistan verschillende organisaties in de gaten, zoals de Taliban, Al Qaida en IS, maar voert ook operaties in omliggende landen uit. Zo werd de liquidatie van Al Qaidaleider Osama bin Laden in mei 2011 grotendeels door het CIA-station in Afghanistan opgezet. Bin Laden bleek zich te bevinden in buurland Pakistan.

De CIA opereert vanuit verschillende plekken in Afghanistan; meestal zijn het militaire basissen van de Amerikaanse luchtmacht.

Pakistan

Na een fysieke aanwezigheid van bijna twintig jaar moet de spionnendienst dus weg. En dat terwijl het Pentagon juist nu de ‘voelsprieten’ van de CIA hard nodig heeft. De Taliban verovert de laatste maanden steeds meer gebieden op het Afghaanse leger. The New York Times stelt op basis van Amerikaanse regeringsbronnen dat de CIA meerdere kandidaten heeft gepolst. Zo is er onlangs druk onderhandeld met Pakistan. CIA-directeur Burns en defensieminister Lloyd Austin spraken de laatste weken intensief met hun Pakistaanse collega’s om de voorwaarden te bespreken, maar tot nog toe zonder resultaat.

Pakistan heeft een problematische relatie met Amerika. Enerzijds is het een belangrijke partner in de strijd in Afghanistan, maar tegelijk onderhoudt de regering ook nauwe banden met dezelfde jihadistische organisaties die de Amerikanen bestrijden.

Pakistan eist van de VS voorafgaande toestemming voor elke CIA-operatie of die van het leger. In het verleden hebben Amerikaanse droneaanvallen in Pakistan kwaad bloed gezet bij de plaatselijke bevolking, mede door de burgerdoden die daarbij vielen. De regering kan zich niet veroorloven om gezien te worden als medeplichtige aan de aanvallen, en wil dus zeggenschap hebben over de geheime operaties op haar grondgebied. In de praktijk betekent dit dat het aantal Amerikaanse aanvallen flink teruggeschroefd zal worden.

Sancties

De VS zoekt daarom ook naar andere kandidaten, zoals omliggende oud-Sovjetrepublieken. Op het lijstje zouden Tadzjikistan, Kirgizië en Oezbekistan staan, drie landen die na 9/11 de Amerikanen een handje hielpen in hun war on terror. De Amerikaanse buitenlandminister Antony Blinken sprak onlangs met zijn Tadzjiekse collega over ‘veiligheidskwesties’.

Maar net als bij Pakistan hebben ook de Centraal-Aziatische landen hun bezwaren: ze willen hun goede relatie met Rusland niet op het spel zetten. De recente Amerikaanse sancties tegen Rusland zullen president Poetin er verder toe aanzetten om een deal te dwarsbomen.

Welke deal de Amerikanen ook sluiten: zeker is dat de CIA niet meer dezelfde vrijheid zal genieten zoals voorheen in Afghanistan.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden