PlusAnalyse

Na 100 dagen Biden: armoedebestrijding, en geen toenadering tot de Republikeinen

Ouders met een kleine portemonnee kijken uit naar een van de eerste wapenfeiten van Joe Biden: een vorm van kinderbijslag. In de eerste 100 dagen als president strooit Biden met geld om armoede en ongelijkheid te bestrijden.

President Joe Biden heeft zich ontpopt als een hervormingsgezinde aanpakker. Beeld EPA
President Joe Biden heeft zich ontpopt als een hervormingsgezinde aanpakker.Beeld EPA

Jayne Ballentine heeft sinds de geboorte van haar nu dertienjarige zoon met ingehouden adem geleefd: wat als ze een lekke band kreeg, of iets kapot zou gaan in huis? Wat als de kleine Connor iets zou oplopen? Haar baan in een kapsalon leverde net genoeg op, maar pech kon ze er niet bij hebben. Een pandemie al helemaal niet. Toen ze vorig jaar haar baan verloor, legde ze een moestuintje aan, voor het geval ze geen boodschappen meer kon betalen.

Inmiddels kan ze ‘weer ademen’, zegt de alleenstaande moeder uit Charleston, South Carolina. Naast haar nieuwe parttime baan als barista is ze aan een studie begonnen om sociaal werker te worden. Voor het eerst in haar leven kan ze zo’n opleiding betalen. Ze kreeg een extra ruimhartige werkloosheidsuitkering, de regering Biden stuurde nog eens cash naar alle burgers en ouders als zij kunnen rekenen op een financiële meevaller: een vorm van kinder­bijslag, een nieuwigheidje in de VS.

Het is een van de meest besproken maatregelen van Joe Biden in zijn eerste weken als president. Voortaan wordt een belastingkorting voor ouders cash uitgekeerd aan vaders en moeders die weinig verdienen. Het bedrag wordt verhoogd tot zeker 3000 dollar per jaar per kind.

Dat kan een gigantisch effect hebben. De kinderbijdrage kan het aantal Amerikaanse kinderen dat in armoede opgroeit bijna halveren, berekenden experts van Columbia University. Bidens steunpakket brengt naar schatting zo’n 5 miljoen kinderen boven de armoedegrens.

Geen stabiele huisvesting

De kleinkinderen van Carolyn Hill (63) bijvoorbeeld. Ze zijn 13, 10 en bijna 8 en wonen bij hun oma in Philadelphia, omdat hun moeder lang geen stabiele huisvesting had. Elke maand, vertelt oma Hill, is het weer de vraag of ze van haar arbeidsongeschiktheidsuitkering alle rekeningen kan betalen. Soms lukt dat niet. Als ze iets nodig heeft voor de kinderen, koopt ze soms maar op krediet, met haar creditcard. Schoenen bijvoorbeeld, daar blijven ze maar uitgroeien.

Met kinderbijslag hoeft ze niet meer te vrezen dat ze de rekening voor de internetverbinding niet kan betalen – een eerste levensbehoefte met drie online lerende kinderen in huis. “En als ik wat over zou houden om ze een keer mee uit te nemen in de bus zou dat geweldig zijn,” zegt Hill.

Bidens team ziet de kinderbijdrage al als deel van de nalatenschap van de president. Maar de uitvoering is vooralsnog gelimiteerd: de regeling bestaat in eerste instantie maar voor een jaar. Zijn partijgenoten sporen hem aan om de regeling permanent te maken. ‘Uitbreiding van de kinderbelastingkorting is het belangrijkste beleid dat recente generaties uit Washington zien komen. Het Congres heeft een historische kans om een reddingsboei te bieden aan de middenklasse en kinderarmoede permanent te halveren,’ schreef een groep senatoren aan de president.

In zijn eigen partij werd Biden lang gezien als kleurloze man van het midden, een beroeps­politicus die te vaak de kant van grote bedrijven, rijke donoren of onverdraagzame collega’s had gekozen. Als president ontpopt hij zich tot hervormingsgezinde aanpakker.

Tot vreugde van de uiterst linkervleugel van zijn partij trekt hij veel geld uit om armoede en ongelijkheid te bestrijden. Hij krijgt echter weinig steun van de Republikeinen; die onderhandelingen liepen tot op heden op niets uit. De president geeft te veel geld uit aan onnodige projecten, vindt de oppositie.

In zijn eerste weken als president heeft Joe Biden een vorm van kinderbijslag ingevoerd.  Beeld AFP
In zijn eerste weken als president heeft Joe Biden een vorm van kinderbijslag ingevoerd.Beeld AFP

Infrastructuur

Naast een coronareddingsplan dat kinderbijslag mogelijk maakt, heeft hij grootse plannen om verouderde infrastructuur flink op te knappen. Hij noemt het zijn ‘banenplan’, omdat investeringen in onder meer wegen, internetverbindingen en groene energie ook 2,7 miljoen extra banen moeten creëren. Kosten: nog eens ruim 2000 miljard dollar.

Daarnaast heeft hij een ‘familieplan’, voor investeringen in gratis hoger onderwijs op sommige publieke scholen, gratis peuterspeelzalen, goedkopere kinderopvang en zwangerschaps- en familieverlof, iets wat nu amper bestaat in de VS. Het zou nog eens zo’n 1800 miljard dollar kosten, als het Congres akkoord gaat. Om dat allemaal te betalen wil Biden belastingen voor rijke Amerikanen en het bedrijfsleven verhogen.

Overheidsingrijpen heeft een slechte naam in de VS sinds president Reagan. “De overheid is niet de oplossing, maar het probleem,” verklaarde die in de jaren tachtig. Biden grijpt de coronacrisis aan om te proberen van de Amerikaanse overheid weer een probleemoplosser te maken.

Overvolle detentiecentra

Immigratie blijft een pijnpunt. Beelden van grote groepen minderjarige asielzoekers die de zuidgrens oversteken, zorgen voor geïrriteerde reacties – en overvolle detentiecentra, waar kinderen langer verblijven dan toegestaan. Biden was besluiteloos. Hij zou meer vluchtelingen toelaten, toen weer niet, en onder druk van boze partijgenoten toch weer wel.

Maar grote protesten tegen zijn beleid zijn er niet geweest – dat was in de eerste weken onder Trump en Obama wel anders. In peilingen geven de meeste kiezers – een krappe meerderheid van gemiddeld 53 procent – aan dat ze overwegend tevreden zijn. Dat is een betere score dan Donald Trump haalde in zijn eerste maanden als president, maar eerdere voorgangers kregen meer steun van de burgers in hun beginperiode.

In Philadelphia geeft de financiële steun van de nieuwe president zorgoma Carolyn Hill goede hoop. “Ik heb heel veel vertrouwen in Biden,” zegt ze. De kinderbijslag mag dan nog tijdelijk zijn; het is genoeg om ons een duwtje in de rug te geven, zegt moeder Jayne Ballentine in Charleston. Ze kan er een zomerkamp voor Conner van betalen, zodat hij niet alleen is als zij werkt in de vakantie. En ze wil broeken kopen, vertelt ze. “Zodat hij er niet steeds bijloopt alsof hij in de tuin gaat werken.”

Hoe financiert Biden zijn welvaartsplannen?

Om de ambitieuze plannen om miljoenen Amerikanen uit de armoede te verheffen mogelijk te maken wil Joe Biden belastingen verhogen voor rijken en bedrijven. De president breekt daarmee ten minste deels met het idee van ‘trickle down-economics’, dat onder Republikeinse presidenten de pijler vormde onder het belastingbeleid. Kort samengevat: geld dat rijken niet kwijt zijn aan belastingen, komt uiteindelijk toch bij de lagere inkomens terecht, omdat de rijken meer uitgeven als ze meer overhouden.

Bij veel economen heeft dat idee al lange tijd afgedaan. En een deel van de Amerikanen, de linkerflank van de Democraten voorop, ziet ook graag dat de superrijken meer gaan betalen.

Als Biden z’n zin krijgt, gaat dat ook gebeuren. Een kleine greep: hij wil het hoogste belasting­tarief verhogen van 37 naar 39,6 procent. De vermogenswinstbelasting voor mensen die meer dan 1 miljoen dollar verdienen, moet naar datzelfde tarief. Die belasting staat nu op 20 procent. Een aantal mazen in de wet, waaronder een die rijke Amerikanen gebruiken om een deel van hun erfenis belastingvrij door te geven, moet worden gedicht.

Het ophalen van al dat geld wordt gedaan door de IRS, de Amerikaanse belastingdienst. Ook daarin wil Biden investeren, en niet zo’n beetje ook: liefst 80 miljard dollar moet die kant op. De baten zijn, volgens de IRS zelf althans, nog vele malen hoger: tegen de 1000 miljard.

Sam de Graaff

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden