Plus Achtergrond

Morales weg: protesteren heeft toch zin in Bolivia

Demonstranten in Bolivia hebben in precies drie weken voor elkaar gekregen waar andere landen in de regio maanden over deden of nooit in slaagden: hun president treedt af. Evo Morales, tot zondag de langstzittende ­regeringsleider van Latijns-Amerika, kondigde vanaf een onderduikadres zijn ontslag aan.

In de stad Santa Cruz, bolwerk van de rechtse oppositie in Bolivia, gingen politieagenten zondag feestvierend de straat op. Beeld AFP

“Ik beloof jullie, broeders en zusters,” begon Morales, “dat ons gevecht hier niet stopt. De ­armen van Bolivia zullen blijven vechten voor gelijkheid en vrede. Dat was mijn plicht als president en dat blijft het als leider van de inheemse bevolking.” Volgens Morales had de hoogstgeplaatste legerfunctionaris van Bolivia hem die ochtend vriendelijk doch dringend verzocht op te stappen. Dat maakte van zijn vertrek een militaire coup, aldus de socialistische leider Morales.

Voor die bewering kreeg hij opmerkelijk veel ­internationale bijval. Van de Argentijnse president Alberto Fernández en diens Cubaanse collega Miguel Díaz-Canel, tot oud-regerings­leiders Lula (Brazilië) en Rafael Correa (Ecuador). Zelfs de Britse oppositieleider Jeremy Corbyn sprak in een tweet schande van de ‘coup tegen het Boliviaanse volk’. Mexico liet weten Morales en zijn ministers graag politiek asiel aan te bieden.

‘Statistisch onmogelijk’

Ontwikkelingen hadden elkaar in de uren voorafgaand aan de afscheidstoespraak van Morales opeens razendsnel opgevolgd. Na een vernietigend rapport van de Organisatie van Amerikaanse Staten (OAS), die zijn overwinning bij de verkiezingen van vorige maand als ‘statistisch onmogelijk’ omschreef, had Morales eerder op de dag al een nieuwe stembusgang beloofd en de volgens veel Bolivianen corrupte kiesraad collectief ontslag aangezegd.

Het bleek niet voldoende om zijn huid nog te redden. De legerleider die Morales kwam opdragen te vertrekken deed dat klaarblijkelijk met de vuist op tafel. Op het moment dat de president zijn aftreden bekendmaakte, waren hij en zijn kabinet de hoofdstad al ontvlucht.

Nogal een roemloze aftocht voor Morales, die in 2006 als eerste vertegenwoordiger van de inheemse meerderheid president van Bolivia werd. Al Morales’ voorgangers stamden af van Spaanse kolonisators. De Venezolaanse president Nicolás Maduro noemde gisteren het afzetten van Morales racistisch gemotiveerd.

Armoede terugdringen

Met de nationalisering van de Boliviaanse gasindustrie en invoer van een aantal sociale programma’s wist Morales de ergste armoede in zijn land terug te dringen en populariteit te winnen. Die bleek echter niet voldoende om de groeiende onvrede over zijn volgens tegenstanders dictatoriale trekjes te doen temperen. Hij negeerde in 2013 al de uitslag van een referendum, bleef langer aan dan grondwettelijk toegestaan en pleegde volgens velen fraude bij de verkiezingen van 20 oktober.

De senaat heeft Jeanine Áñez aangewezen als interimpresident. Zij kondigt naar verwachting maandag nieuwe presidentsverkiezingen aan. Daarbij ligt het voor de hand dat Bolivia weer een ‘Europese’ president krijgt en politiek een ruk naar rechts maakt. Carlos Mesa, de grootste uitdager van Morales, gisteren: “Vergeet deze historische dag nooit. Einde aan de tirannie!”

Lula spreekt 

De Braziliaanse oud-president Lula, op ideologisch vlak een ‘broeder’ van Morales, sprak gisteren in São Paulo een menigte uitzinnige aanhangers toe. Lula, vorig jaar veroordeeld om corruptie, was vrijdag de gevangenis uitgewandeld nadat de opperrechter had bepaald dat veroordeelden die in beroep gaan hun straf in vrijheid mogen afwachten. De oud-president vierde de uitspraak met aanhangers alsof hij was vrijgepleit en zei zich over drie jaar weer verkiesbaar te willen stellen voor het presidentschap. Vanwege zijn veroordeling mag hij dat de komende zes jaar nog niet. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden