PlusExclusief

Moordenaar van Shinzo Abe wilde wraak op de Moon-sekte. Wat is het verband?

De verdachte van de moord op Shinzo Abe verwijt de Moonsekte dat die zijn moeder heeft geruïneerd. Maar wat is het verband tussen die groep en de Japanse ex-premier?

Gijs Moes
Leden van de Japanse regering brengen een laatste groet terwijl de lijkwagen met daarin het lichaam van Shinzo Abe langs het kantoor van de premier in Tokio rijdt. Beeld AP
Leden van de Japanse regering brengen een laatste groet terwijl de lijkwagen met daarin het lichaam van Shinzo Abe langs het kantoor van de premier in Tokio rijdt.Beeld AP

Een moordaanslag op een markante en vooraanstaande politicus, een wereldwijd beruchte sekte met uiterst conservatieve opvattingen, een oudere vrouw die al haar geld aan die sekte doneert en haar zoon die zelf een wapen knutselt om wraak te nemen: alle elementen voor een spannende miniserie komen naar voren in de nasleep van de schokkende politieke moord op de Japanse ex-premier Shinzo Abe, een week geleden.

Er zijn verbanden tussen al deze elementen, maar de scenarioschrijvers van zo’n serie zullen zelf het een en ander moeten invullen. Dat de moeder financieel is uitgekleed door de sekte lijkt duidelijk, dat haar zoon hier boos over was ook, net zoals het feit dat hij in Japan, waar het heel moeilijk is om aan wapens te komen, thuis een geweer in elkaar heeft gezet. De zwakke schakel in het verhaal is op het eerste gezicht het verband tussen Abe en de Verenigingskerk, ook wel bekend als de Moonsekte.

Failliet in 2002

Tetsuya Yamagami, de 41-jarige man die te zien is op videobeelden en die is opgepakt na de moord op Abe in Nara, heeft volgens Japanse media zelf verklaard dat hij wraak wilde nemen voor de financiële problemen van zijn moeder. Zij is in 2002 failliet gegaan, nadat ze land had verkocht dat ze had geërfd, en ook het huis waar ze woonde met haar drie kinderen. Dat deed zij nadat ze was toegetreden tot de Verenigingskerk. Die heeft erkend dat de vrouw eind jaren negentig lid werd en dat ze later ernstige financiële tegenslag had.

De Verenigingskerk werd in 1954 in Seoul opgericht door inmiddels overleden Sun Myung Moon, de zoon van Koreanen die eerst confucianistisch waren en zich bekeerden tot het presbyterianisme, een uit Engeland en Schotland afkomstige tak van het calvinisme.

Moon begon na de Tweede Wereldoorlog te prediken maar werd hiervoor opgepakt en veroordeeld door de communisten in Noord-Korea. Tijdens de Koreaanse Oorlog wist hij te ontkomen naar het zuiden waar hij zijn kerk begon, volgens Amerikaanse rapporten met steun van de Zuid-Koreaanse inlichtingendienst.

Massahuwelijken

De nieuwe kerk groeide razendsnel, ook buiten Zuid-Korea. In de jaren tachtig was het aantal leden wereldwijd naar schatting drie miljoen, op dit moment zou dat nog ongeveer de helft zijn. De volgelingen, vaak ‘Moonies’ genoemd, volgden alle richtlijnen van hun leider bijzonder trouw. Ook werd de kerk bekend van massahuwelijken, waarbij volgelingen die elkaar soms amper kenden met duizenden tegelijk in de echt verbonden werden.

Een massale huwelijksceremonie voor leden van de Moonsekte in de Zuid-Koreaanse stad Gapyeong in 2020.  Beeld ANP / AFP
Een massale huwelijksceremonie voor leden van de Moonsekte in de Zuid-Koreaanse stad Gapyeong in 2020.Beeld ANP / AFP

Wereldwijd maakten autoriteiten zich zorgen over de Moonsekte, omdat die nieuwe volgelingen hersenspoelde, hen dwong alle familiebanden te verbreken en veel geld liet betalen. Moon, die zichzelf als de nieuwe messias zag, en zijn tweede vrouw mochten jarenlang niet naar de Europese Unie reizen.

Ondertussen stond de Moonsekte zeker niet bij alle politici in een kwaad daglicht. Met name conservatieve leiders, zoals de Amerikaanse president Richard Nixon die Moon ontmoette, zagen vooral een bron van stemmen. Zij waren daardoor geneigd Moon niets in de weg te leggen en soms ook te verschijnen bij bijeenkomsten die door de kerk georganiseerd werden. Vorig jaar deed de voormalige Amerikaanse president Donald Trump dat nog, net als Shinzo Abe.

Nixon, Trump, Abe

In zijn toespraak tot leden van de Verenigingskerk prees Abe de organisatie toen vanwege haar ‘nadruk op familiewaarden’. Hij was bovendien niet de eerste in zijn familie die Moon ter wille was. Zijn grootvader en eveneens premier, Nobusuke Kishi, zag in de zelfbenoemde messias tijdens de Koude Oorlog een bondgenoot tegen het communisme. Volgens sommige experts heeft Kishi de Moonsekte geholpen om voet aan de grond te krijgen in Japan, eind jaren vijftig.

Voor Yamagami, de verdachte van de moord op Abe, staat de band tussen de familie Abe en Moon vast, al noemt hij de naam van de kerk niet in de politieverslagen waaruit de krant Yomiuri Shimbun citeert. “Ik geloofde dat Abe banden had met de religieuze groep,” zegt Yamagami in dat verslag. “Ik was ervan overtuigd dat ik hem koste wat kost moest doden.”

Yamagami had naar eigen zeggen eerder geprobeerd om leiders van de Moonsekte te doden, met een zelfgemaakte bom. Dat lukte niet, omdat de veiligheidsmaatregelen te streng waren tijdens een bezoek van de weduwe Moon in 2019 aan Japan. Na de aanslag in Nara heeft de lokale politie erkend dat de maatregelen tijdens de toespraak van Abe onvoldoende waren. Politieke moorden zijn zeer zeldzaam in Japan, net als vuurwapengeweld in het algemeen.

Na het overlijden van Moon in 2012 nam zijn zoon Hyung Jin (‘Sean’) Moon de leiding op zich. Maar de opvolging leidde tot ruzie, waarna zijn moeder, de weduwe Moon, het stokje overnam. De zoon begon zijn eigen religieuze organisatie, de Heiligdomskerk.

Yamagami zelf is volgens de Verenigingskerk geen lid. Maar Japanse media melden dat hij zich wel bij een andere sekte heeft aangesloten. Jeffrey J. Hall, als Japandeskundige verbonden aan de Kanda Universiteit in Tokio, veronderstelt dat het om de Heiligdomskerk gaat. Op Twitter schrijft hij over de soms gewelddadige conflicten tussen de sektes van vader en zoon Moon. Maar of Yamagami inderdaad lid is van de Heiligdomskerk, is een van de vragen die nog beantwoord moet worden in deze zaak.

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden