PlusAchtergrond

Moordenaar Buffalo is aanhanger racistische ‘replacement theory’

Een racistische theorie die door steeds meer mensen wordt gedeeld, heeft waarschijnlijk de 18-jarige Payton G. geïnspireerd tot het vermoorden van tien mensen in een zwarte wijk in het Amerikaanse Buffalo.

Karlijn van Houwelingen
De schietpartij vond zaterdag plaats in een wijk met overwegend zwarte bewoners. Beeld AP
De schietpartij vond zaterdag plaats in een wijk met overwegend zwarte bewoners.Beeld AP

G., die het afgelopen weekend tien mensen vermoordde in een supermarkt had het gemunt op zwarte klanten, volgens een haatdragend manifest dat hij twee dagen voor de schietpartij al online lijkt te hebben geplaatst. Het staat vol antisemitische en racistische haat en verwijst herhaaldelijk naar het uit de weg willen ruimen van de witte mens en de ‘great replacement’-theorie. Hij lijkt ervan overtuigd dat een Joods complot bestaat om witte mensen te vervangen door mensen van kleur.

Livestream

“Het was een regelrechte racistische haatmisdaad,” zei de plaatselijke sheriff John Garcia, na het bloedbad in supermarkt Tops. De schutter had de buurt waarin de winkel staat heel specifiek uitgezocht op basis van het percentage zwarte inwoners. Zelf woonde hij meer dan 300 kilometer verderop in een overwegend witte gemeenschap. In het document dat hij online plaatste beschrijft G. gedetailleerd hoe hij zo veel mogelijk zwarte mensen gaat doden. In de supermarkt waar hij toesloeg raakte hij dertien mensen, elf van hen waren zwart.

De schutter schrijft zelf dat hij is geradicaliseerd toen hij zich in de pandemie verveelde en extremistische sites ging bezoeken. Hij verwijst naar andere racistische moordenaars, zoals de jongen die in 2015 negen zwarte kerkgangers vermoordde in Charleston, South Carolina. Ook liet hij zich inspireren door de schutter die in 2019 in Christchurch, Nieuw-Zeeland 51 mensen in een moskee vermoordde vanwege wat hij ‘de grote vervanging’ van ‘het Europese volk’ noemde. Net als hij livestreamde Payton G. in Buffalo zijn aanval en had hij haatdragende benamingen voor zijn slachtoffers op zijn wapen geschreven.

Antisemitisme

Het idee dat witte mensen vervangen worden door immigranten van kleur is in de westerse wereld vooral bekend geworden uit een essay dat de Franse schrijver Renaud Camus in 2011 publiceerde onder de titel De grote vervanging (Le Grand Remplacement). In Amerika hebben extremisten die geloven in de suprematie van de witte mens dat vermengd met antisemitisme. Zij houden Joden verantwoordelijk voor die ‘vervanging’, signaleert de Anti-Defamation League, een organisatie die haat en extremisme bestrijdt.

De theorie heeft de afgelopen jaren al veel slachtoffers geëist in de VS. De man die in 2019 in El Paso, Texas, op zoek ging naar Amerikanen met wortels in Latijns-Amerika en 23 mensen vermoordde verwees er naar. Hetzelfde geldt voor de man die in 2018 in een synagoge in Pittsburgh 11 mensen doodschoot. Amerika kampt met toenemend terroristisch geweld van eigen bodem, voornamelijk gepleegd door extreemrechtse extremisten en anti-overheidsgroepen.

Tucker Carlson

Maar antiracismegroepen waarschuwen dat de complottheorie over ‘vervanging’ van de witte bevolking niet meer alleen is voorbehouden aan kringen van extremisten en varianten min of meer gemeengoed dreigen te worden in rechts Amerika. In een peiling van persbureau AP gaf onlangs 1 op de 3 volwassen Amerikanen aan dat ze denken dat er pogingen gedaan worden ‘om in de VS geboren Amerikanen te vervangen door immigranten voor electoraal gewin’.

Sommige rechtse politici hebben dat idee gepropageerd, en op Fox News verwijst de controversiële invloedrijke opiniemaker Tucker Carlson er geregeld naar. In april vorig jaar bijvoorbeeld zo: “Ik weet dat links en alle kleine poortwachters op Twitter letterlijk hysterisch worden als je de term ‘vervanging’ gebruikt, als je suggereert dat de Democratische Partij het huidige electoraat probeert te vervangen, de kiezers die nu stemmen, door nieuwe mensen, meer gehoorzame kiezers uit de derde wereld.”

Filip Dewinter

Het is niet alleen aan Amerika voorbehouden, overigens. De Vlaamse politicus Filip Dewinter mocht vorige week een versie van de vervangingstheorie tentoonspreiden op de Nederlandse tv, toen Ongehoord Nieuws, betaald met publiek geld, hem aan het woord liet over wat hij ‘omvolking’ noemt.

Het verschil met Europa is dat Amerikaanse extremisten bijzonder makkelijk toegang hebben tot wapens. De 18-jarige schutter in Buffalo kon in zijn woonplaats in de staat New York legaal aan zijn moordwapen komen. Hij had eerder gedreigd met geweld. In juni vorig jaar waarschuwde de middelbare school van G. de politie, melden lokale media, omdat hij gedreigd had met een schietpartij tijdens de diploma-uitreiking. De man moest na het politieonderzoek zijn mentale gezondheid laten evalueren.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden