Downing Street 10 zegt nog altijd uit te zijn op een deal en Johnson is in gesprek met de Ierse premier Leo Varadkar ‘om toch een doorbraak te zoeken voor de Ierse grenskwestie’.

Plus Analyse

Moddergooien zet de brexitdeal op scherp

Downing Street 10 zegt nog altijd uit te zijn op een deal en Johnson is in gesprek met de Ierse premier Leo Varadkar ‘om toch een doorbraak te zoeken voor de Ierse grenskwestie’. Beeld AFP

De brexitdeal van Boris Johnson is zo goed als dood, blijkt uit de publieke rel tussen Brussel en Londen. Wil de Britse premier wel een deal? De EU betwijfelt het.

1. De berichtgeving over de brexit is al zo lang somber. Wat is er dinsdag gebeurd dat nu wordt gesproken van een breekpunt?

Na een telefoongesprek tussen de Duitse bondskanselier Angela Merkel en de Britse ­premier Boris Johnson barstte een rel los. De inhoud van dat gesprek werd gelekt door een anonieme regeringsmedewerker uit ­Londen. Die zei dat een deal volgens Merkel ‘onwaarschijnlijk klein’ is. “Niet nu, maar voor altijd.” Bovendien zou Merkel hebben ­gezegd dat het Verenigd Koninkrijk de EU niet kan verlaten zonder Noord-Ierland achter te ­laten in de ­douane-unie. Onacceptabel in ­Londen.

Merkels woordvoerder ging niet op de inhoud in, maar in Brussel gelooft eigenlijk niemand dat de bondskanselier zich zo stellig heeft uitgelaten als door de bron wordt beschreven. Merkel was lang optimistisch over het sluiten van een deal, veel meer dan bijvoorbeeld de Franse president Emmanuel Macron, die dit weekend zei dat Johnson tot eind deze week heeft om over de brug te komen.

De frustratie openbaarde zich in een storm van aanvallen van de hoogste bazen in de EU. Europese Raadvoorzitter Donald Tusk beschuldigde Johnson in een tweet een ‘stompzinnig spel om wie de schuld krijgt te spelen’. ‘Wat op het spel staat, is de toekomst van de EU en het VK, net als de veiligheid en belangen van onze mensen. Je wilt geen overeenkomst, je wilt geen uitstel, je wilt geen herroeping van de brexit. Waar wil je naartoe?’ aldus Tusk.

2. Is de deal van Johnson nu definitief van tafel?

Het hoge woord is er nog niet uit, maar na het moddergevecht tussen Londen en Brussel lijkt het nu wel beklonken. Downing Street 10 zegt nog altijd uit te zijn op een deal en Johnson is in gesprek met de Ierse premier Leo Varadkar ‘om toch een doorbraak te zoeken voor de Ierse grenskwestie’.

Duidelijk is dat het alternatieve voorstel voor de Ierse grens zoals Johnson dat vorige week presenteerde, niet op steun van de EU-leiders kan rekenen. De provincie zou volgens de plannen de douane-unie van de EU verlaten, maar wel economisch deel blijven uitmaken van de interne markt van Europa. Belangrijk voor Johnson is dat Noord-Ierland mag beslissen over het moment dat de interne markt van de EU wordt verlaten.

Brusselse bronnen stellen vanochtend in The ­Times dat de EU mogelijk toch bereid is tot een grote concessie wat betreft de Ierse grens. ­Varadkar zei tegen pers­bureau AP echter niet veel vertrouwen te hebben in de gesprekken met Johnson.

3. Komt er dan wéér brexituitstel?

Johnson zegt nog altijd van niet. Het ligt hem in de mond bestorven dat hij ­‘koste wat kost’ de EU wil verlaten – ‘liever dood in de goot dan uitstel’. Maar in een reeks oorwassingen van het Britse Lagerhuis in september is de Benn Act aangenomen, die Johnson gebiedt op 19 oktober uitstel aan te vragen tot in elk geval het einde van het jaar, als hij geen deal weet te sluiten. Als Johnson die wet negeert, wacht hem mogelijk een gevangenisstraf. De EU kan een verzoek om uitstel formeel afwijzen, maar in Brussel lijkt men open te staan voor uitstel.

4. Waarom schermt Johnson dan met een no deal?

In lijn met wat Tusk beweert, lijkt Johnson er vooral op uit te zijn niet verantwoordelijk te worden gehouden voor uitstel. Dat beeld rijst ook uit een document dat een journalist van The Spectator maandag kreeg van een anonieme bron, van wie wordt gedacht dat het Johnsons brexitadviseur Dominic Cummings is. Die zei dat als de regering wordt gedwongen tot uitstel, die ‘zich zal richten op de verkiezingen, met de belofte het land uit de EU te leiden bij winst’.

Gareth Davies, hoogleraar Europees recht aan de VU, onderschrijft dat. Of de brexit nu doorgaat of nie­t, het ligt voor de hand dat verkiezingen spoedig volgen. En Johnsons Conservatieve Partij staat er volgens de peilingen goed voor. “Johnson vindt uitstel daarom niet eens zo erg. Daarmee vermijdt hij dat het land in de economische ellende van een no deal wordt ­gestort, terwijl hij zich bij de kiezers kan neerzetten als ‘de man voor de brexit’.”

Belangrijke data

17-18 oktober

Vergadering van de Europese Raad, waar Boris Johnson zal proberen zijn deal geaccepteerd te krijgen.

19 oktober

Als er geen deal wordt gesloten voor 19 oktober, moet Johnson volgens de Benn Act uitstel van de brexit ­aanvragen tot 31 januari.

31 oktober

Johnson zégt telkens dat hij hoe dan ook op 31 oktober zijn land uit de EU zal loodsen, maar in Brussel gaat men ervan uit dat die datum van tafel is.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden