PlusReportage

Misdadiger of held? In de Catalaanse enclave op Sardinië is hij het laatste

De voormalige Catalaanse leider Carles Puigdemont (rechts) op bezoek in Alghero, een Catalaanse enclave op het Italiaanse eiland Sardinië. Beeld AFP
De voormalige Catalaanse leider Carles Puigdemont (rechts) op bezoek in Alghero, een Catalaanse enclave op het Italiaanse eiland Sardinië.Beeld AFP

De voormalige Catalaanse leider Carles Puigdemont werd gearresteerd op Sardinië. Dat hij juist aan dat eiland een bezoek bracht, is geen toeval: Sardinië kent een aanzienlijke Catalaanse gemeenschap. En zij zien Puigdemont als een held.

Midden in het historische centrum, in de nauwe straten met kinderkopjes en houten luiken voor de ramen, hebben Carles Puigdemont en de huidige Catalaanse regiopresident Pere Aragonès elkaar een paar dagen geleden getroffen voor hun stadswandeling. Samen met de burgemeester van Alghero, bewakers en tientallen journalisten lopen ze door de middeleeuwse kronkelstraatjes. Toeristen kijken verbaasd op van terrastafels vol wijnglazen en visgerechten. Links en rechts schiet iemand Puigdemont aan voor een selfie of een vraag.

Maar pas op het moment dat ze via de stadspoort de kade oplopen, komen de Catalaanse leiders echt tussen medestanders terecht. Hier is het Catalaanse folklore-festival Adifolk gaande, waarnaar Puigdemont onderweg was toen hij donderdagavond werd aangehouden.

De Italiaanse politie gaf die avond gehoor aan een Spaans aanhoudingsbevel, uitgevaardigd vanwege Puigdemonts betrokkenheid bij het verboden referendum over onafhankelijkheid van 2017, toen hij nog Catalaans regiopresident was. Justitie in Italië buigt zich over een mogelijke uitlevering aan Spanje. De uitkomst daarvan mag Puigdemont in vrijheid afwachten. Inmiddels doet hij dat in België, waar hij eerder ook al verbleef.

Op de kade stijgt applaus op uit de menigte van toeschouwers en dansers in klederdracht, iemand speelt ritmische volksmuziek op een viool. “Pre-si-dent, pre-si-dent!” klinkt het. Puigdemonts ogen glimmen boven zijn mondkapje. De 49-jarige Iolanda Segura, vanuit Manresa in Spaans Catalonië afgereisd om een dans uit te voeren op het festival, vertelt dat Puigdemont voor haar ‘de echte president’ blijft. “We hebben nu natuurlijk Aragonès. Maar eigenlijk willen we dat Puigdemont terugkomt. Hij is onze... tja, toch echt onze held.”

Catalaanse straatnaamborden

Alghero, of Alguer in het Catalaans, ligt in de noordwesthoek van het Italiaanse eiland Sardinië. Dit kustplaatsje van 45.000 inwoners was in de middeleeuwen deel van het koninkrijk Aragon, waaronder ook Catalonië viel. Wie goed oplet, ziet dat de historische banden nooit zijn verdwenen: straatnaamborden zijn in het Catalaans en Italiaans, aan voorgevels van souvenirwinkels vol Sardijns bloedkoraal hangt her en der de lokale vlag met het Catalaanse geel en rood. Daarop staat: Alguer, het Catalaanse land van Sardinië.

“Ze spreken een soort archaïsch Catalaans. Ik zit al de hele middag met mensen te kletsen,” vertelt Tomas Ginestra (56) enthousiast. Hij is met een groep van honderden Catalanen vanuit Spanje per boot naar Sardinië gekomen voor het volksfestival. “Het voelt hier alsof ik onder broeders ben. Ik krijg er gewoon kippenvel van.”

Dat dit zo voelt voor bezoekers uit Spaans Catalonië verbaast de 39-jarige Irene Coghene niets. Geboren en getogen in Alghero probeert zij vanuit organisatie Plataforma per la Llengua ervoor te zorgen dat kinderen op scholen Catalaans mogen leren – of Alghereens, zoals de lokale taalvariant hier heet. Nadat Puigdemont een persconferentie heeft gegeven in de oude markthal, waarin hij stelde te blijven vechten voor een onafhankelijk Catalonië, wil Coghene graag even buiten de missie van haar organisatie toelichten.

Enorm belangrijk

“Puigdemonts bezoek is enorm belangrijk voor ons,” stelt ze. “Het toont de wereld dat de Catalanen één geheel zijn. Dat is precies wat Spanje wil breken. Ik heb alles rondom het referendum nauwlettend gevolgd. Nu te zien hoe hartelijk Puigdemont door de mensen hier wordt ontvangen, ja, dat doet me echt iets.”

Maar wil Alghero dan bij Catalonië horen, mocht dat ooit onafhankelijk worden? Coghene schiet in de lach. “Nee, natuurlijk niet. Dat zou ook nooit gebeuren. Maar met een onafhankelijk Catalonië zou het Catalaans als officiële taal erkend worden in Europa. En dat zou dit deel van onze cultuur beschermen. Nu hebben we toch het gevoel dat we gediscrimineerd worden, met onze tweederangs taal.” Ze somt de plekken op waar Catalaans wordt gesproken: Spanje, Andorra, Frankrijk en in dit hoekje van Sardinië. “Het gaat om tien miljoen mensen, er zijn Europese talen met minder sprekers.”

Zodra Coghene is weggelopen, zegt de 42-jarige Gavino Balata van dezelfde taalclub dat hij het niet volledig met haar eens is. “De onafhankelijkheidsbeweging leeft op Sardinië inderdaad niet zo, maar dat is onterecht. Ik geloof dat we best mogen dromen van onafhankelijkheid, zoals de rest van Catalonië doet. We moeten vrij durven zijn.”

Burgemeester

Balata steekt zijn hand op naar een man in driedelig pak, die een dophelm opzet en op een scooter stapt. Het is zijn buurman Mario Conoci, toevallig ook burgemeester van Alghero. Zittend op zijn scooter wil Conoci best een praatje maken. “Het is veel meer dan taal,” zegt de centrumrechtse burgemeester over de banden met Catalonië. “We hebben een gezamenlijk gevoel van zelfbeschikking. Wij geloven dat de wil van het volk niet kan worden gestopt. We zijn solidair met Puigdemont en vinden dat de wens van de Catalanen moet worden gerespecteerd.”

De burgemeester start zijn scooter. Het is een lange dag geweest, vol overleg met Puigdemont en anderen, nu moet hij echt gaan. Hij klikt zijn helm vast en het volgende moment rijdt hij met een snerpend geluid weg, rammelend de warme mediterrane avond in.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden