PlusAchtergrond

Minimumloon in Duitsland gaat fors omhoog, maar wat doet dat met de inflatie?

Miljoenen werknemers in Duitsland kunnen per 1 oktober een flinke loonsverhoging tegemoetzien. Duitse economen vrezen dat veel bedrijven als reactie hun prijzen omhoog zullen gooien en dat de inflatie daardoor nog verder uit de hand loopt.

Guy Hoeks
Een van de verkiezingsbeloften van SPD-­leider Olaf Scholz bij de Bondsdagverkiezingen van vorig jaar was het verhogen van het minimum­loon.  Beeld picture alliance/dpa
Een van de verkiezingsbeloften van SPD-­leider Olaf Scholz bij de Bondsdagverkiezingen van vorig jaar was het verhogen van het minimum­loon.Beeld picture alliance/dpa

Mede dankzij de verkiezingsslogan ‘Kies voor 12 euro minimumloon, Scholz regelt het’ wist SPD-­leider Olaf Scholz vorig jaar het kanselierschap in de wacht te slepen. Binnen de muren van de Bondsdag zullen de Duitse sociaaldemocraten deze week, een jaar na de nipte verkiezingszege, dan ook het hardst juichen omdat 6,64 miljoen werkenden in Duitsland er 1,55 euro per uur bij krijgen.

Dat klinkt als weinig, maar wie nu 1700 euro bruto per maand verdient op basis van een fulltime dienstverband ziet vanaf 1 oktober 2100 euro op zijn loonstrookje staan. De aanloop naar het debat over de ongekende loonstijging verliep rommelig, maar uiteindelijk wist de stoplichtcoalitie – de SPD, FDP en de Groenen: rood, geel, groen – en de christendemocratische CDU begin juni een akkoord te smeden.

Volgens hoogleraar Marcel Fratzscher, president van economisch onderzoeksbureau DIW Berlin, wacht 10 miljoen Duitsers de ‘grootste sociale verbeteringen’. “Dankzij een hoger minimumloon heb je aan één baan genoeg,” zei de econoom eerder tegen het Duitse persbureau DPA, verwijzend naar de verschillende ‘mini-­jobs’ die veel Duitsers nu naast elkaar hebben om rond te kunnen komen.

Hard werken moet lonen, laat de Duitse minister van werkgelegenheid Hubertus Heil, partijgenoot van Scholz, regelmatig doorklinken wanneer het gaat over de loonstijging. Maar hoewel de opslag op goedkeuring uit linkse hoek kan rekenen, zijn werkgeversorganisaties en veel economen sceptisch over de aanstaande loonsverhoging.

Minder dan 12 euro per uur

Economisch instituut Ifo weet het zeker: de verhoging van het minimumloon in Duitsland zal ertoe leiden dat veel bedrijven producten en diensten duurder maken. Ongeveer een derde van alle bedrijven betaalt werknemers op dit moment minder dan 12 euro per uur. Als reactie op de verplichte loonstijging zal 58,3 procent van deze groep de prijzen verhogen, stelt het instituut. “Dat zal de toch al hoge inflatie verder opdrijven,” aldus Sebastian Link, arbeidsmarktdeskundige bij Ifo.

Een hogere inflatie vreet aan de koopkracht. In augustus waren de consumentenprijzen 7,9 procent hoger dan in dezelfde maand een jaar ervoor. Die geldontwaarding is grotendeels het gevolg van de hoge energieprijzen, die door het dak gingen nadat Rusland Oekraïne was binnengevallen.

De vooruitzichten voor volgend jaar zijn somber: experts rekenen erop dat Duitsland in een recessie belandt, gepaard aan een aanhoudend hoge inflatie.

Intussen zijn veel Duitse bedrijven ontevreden over de geringe inspraak die ze hebben gehad aan de onderhandelingstafel van de coalitiepartijen. Werkgeversbaas Rainer Dulger, wiens BDA ongeveer 70 procent van de Duitse werkgevers vertegenwoordigt, is vooral ontsteld over het feit dat de politiek een speciale commissie buitenspel heeft gezet.

“Voor ons gaat het niet om de hoogte van het minimumloon,” zegt Dulger in Die Welt. “De bondsregering houdt zich niet aan de afspraken die we in 2015 hebben gemaakt, toen we met het wettelijk minimumloon ook een minimumlooncommissie in het leven hebben geroepen.”

Een gang naar het Duitse grondwettelijk hof in Karlsruhe hierover leverde dit voorjaar niets op. Werkgeversorganisatie BDA vreest naar eigen zeggen daardoor ook bij het volgende regeerakkoord buitengesloten te zullen worden.

Economische achterstand

Een paar dagen voor de wettelijke loonstijging publiceerde een ander economische onderzoeksbureau een kritisch rapport over de effecten van de invoering van het Duitse minimumloon. Tussen 2015 en 2020 zouden daardoor 76.000 ‘arbeidsrelaties’ verloren zijn gegaan, schat het Institut für Arbeitsmarkt und Berufsforschung. Vooral in voormalig Oost-Duitsland, dat al sinds de Wende economisch achterloopt op het westen van het land, schrapten bedrijven banen.

Toch gaat het Ifo er niet van uit dat er een ontslaggolf volgt. “De grote meerderheid van getroffen bedrijven is niet van plan dure arbeidskrachten te vervangen of te investeren in de kennis van werknemers om hun productiviteit te verhogen,” verklaart econoom Link.

Pakweg de helft van de 6900 door het instituut ondervraagde bedrijven bedrijven die de lonen moet verhogen, speelt met het idee om dat ook met de prijzen te doen. Ruim de helft houdt rekening met lagere winst door de extra loonkosten. Daarbij gaat het vooral om horecazaken en hotels.

Vakbonden, die vrezen dat bedrijven de effecten van de inflatie deels doorberekenen aan de klanten, manen Berlijn daarom tot actie. Stefan Körzell, vakbondsbestuurder bij DGB, een koepelorganisatie van acht Duitse vakbonden met een achterban van ruim 6,2 miljoen leden, zegt: “De bondsregering mag niet toelaten dat de armoede ook de middeninkomens bereikt.”

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden