Plus

Militair strateeg: ‘Russen proberen verhaal zo te draaien dat Oekraïne in beklaagdenbank komt’

Niet Rusland zou werken aan biologische wapens, maar de Verenigde Staten, en wel in laboratoria in Oekraïne. Het is een typisch staaltje Russische misleiding en zeker niet het eerste in de strijd, zegt expert Han Bouwmeester.

Raymond Boere
De Russische ambassadeur bij de Verenigde Naties Vasily Nebenzya tijdens de vergadering van de Veiligheidsraad op 11 maart. Beeld AP
De Russische ambassadeur bij de Verenigde Naties Vasily Nebenzya tijdens de vergadering van de Veiligheidsraad op 11 maart.Beeld AP

Vrijdagmiddag kwam zelfs de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties bijeen om het over de beschuldigingen van biologische wapens te hebben. Oekraïne heeft net als veel andere landen laboratoria waar infectieziektes worden bestudeerd, zoals recentelijk corona. Het gaat om wetenschappelijk onderzoek samen met de Verenigde Staten en de Europese Unie, benadrukte Wereldgezondheidsorganisatie WHO.

Maar volgens Rusland werkt de VS hier aan ‘biologische militaire activiteiten’. Een beschuldiging die Amerika afdeed als ‘totaal belachelijk’. Rusland zou dit verhaal volgens de Verenigde Staten gebruiken als excuus om juist zelf chemische wapens in te kunnen zetten.

“Zo kennen we Rusland,” zegt universitair hoofddocent militaire strategie Han Bouwmeester die promoveerde op de Russische misleiding in militaire conflicten. “Ze zijn niet de uitvinders van de misleiding, maar er wel ontzettend goed in. Ze proberen een verhaal zo te draaien dat Oekraïne in de beklaagdenbank komt.”

Patroon

Het is volgens Bouwmeester een patroon dat in deze strijd eerder is gezien, bijvoorbeeld toen de Russen Oekraïne ervan beschuldigden dat ze genocide pleegden in de opstandige regio’s Donetsk en Loehansk.

Ook bij het bombardement op een ziekenhuis afgelopen week, wordt de schuld neergelegd bij de Oekraïners. Militairen zouden zich hebben verschanst in het ziekenhuis en het zou leegstaan. Daarom werd erop geschoten. “Wat bij dit ziekenhuis in Marioepol is gebeurd is verschrikkelijk en ik denk niet dat de Russen dit met opzet hebben gedaan. Dit is nevenschade die ze ook niet willen,” stelt Bouwmeester. “Ze treden misschien wat wreder op, maar zulke daden willen ze liever niet op hun naam hebben, want onbeschaafd zijn ze niet. Maar dan zie je dat ze het verhaal gaan verdraaien. Dat ze suggereren dat er militairen in het ziekenhuis zaten en dat de minister van Buitenlandse Zaken er nog een schepje bovenop doet door te stellen dat Oekraïners mensen gebruiken als menselijk schild.”

Eerst zwijgen, dan ontkennen

Volgens Bouwmeester zouden Nederlanders vreselijk in hun maag zitten met zo’n incident, maar in Rusland is dat volgens hem anders. Het is de cultuur om eerst te zwijgen als er iets misgaat. Als dat niet meer vol te houden is, ontkennen ze het en als dat ook niet houdbaar blijkt, verdraaien ze het verhaal. Volgens Bouwmeester zijn daar in de geschiedenis genoeg voorbeelden van, denk aan de kernramp in Tsjernobyl in 1986 en bij het neerhalen van de MH17 in 2014.

In de strijd in Oekraïne proberen de Russen volgens Bouwmeester constant de zaak om te draaien. De Oekraïners zouden terroristen zijn of ze worden beschuldigd van een nazibewind. Op enig moment kwamen er filmpjes naar buiten over gevechten in Charkov. De Russen brachten het alsof het Oekraïense terroristen waren die de bevolking aanvielen. Militair profijt hebben ze van dit soort acties volgens Bouwmeester niet. “Maar Rusland probeert daarmee wel de publieke opinie te beïnvloeden. Daarmee halen ze een strategisch voordeel. Want als het thuisfront je niet meer steunt, wordt zo’n operatie heel moeilijk.”

Goed verhaal

Bij Oekraïne ziet Bouwmeester veel minder misleiding, maar dat wil niet zeggen dat het er niet is. Het Slangeneiland-incident kort na de invasie zou er zo een kunnen zijn. Dertien Oekraïense militairen zouden daar zijn gesneuveld nadat ze aan een Russisch marineschip lieten weten dat ze ‘de klere’ konden krijgen. Dat bericht bleek later niet te kloppen.

Bouwmeester: “Het kan zijn dat het in de ‘fog of war’ niet duidelijk was wat er precies is gebeurd. Aan de andere kant: de Oekraïense president Zelenski heeft bij de tv gewerkt. Hij weet hoe hij een goed verhaal moet houden. Dit zou ook heel goed misleiding geweest kunnen zijn om de Russen in een kwaad daglicht te stellen.”

Maar volgens Bouwmeester heeft Zelenski het voordeel dat het Westen Oekraïne in haar hart heeft gesloten. De Russen zijn de slechten, Oekraïne wordt onrecht aangedaan. “Dat bepaalt onze mening, dus geloven we eerder wat de Oekraïense president zegt.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden