Plus Achtergrond

Migratie Vietnamezen eindigt vaak in uitbuiting

Familieleden van Hoang Van Tiep vrezen dat de Vietnamees is omgekomen in een koelwagen in Essex. Beeld Reuters

Mensensmokkel van Vietnamese migranten naar Europa loopt vaak uit op misbruik en uitbuiting. Als ze niet onderweg sterven, zoals de 39 in een koelwagen in Engeland.

Ze had hem nooit moeten laten gaan, zegt Hoang Thi Ai nu. Ze vreest dat haar 18-jarige zoon Hoang Van Tiep is omgekomen in een koelwagen in Essex. Daar werden twee ­weken geleden de lichamen ontdekt van 39 mensen. Chinezen, dachten de Britten eerst, maar het bleken Viet­namezen die in Groot-Brittannië een nieuwe ­toekomst zochten. Hoang deed haar verhaal ­vorige week aan persbureau Reuters. De Britse en Vietnamese autoriteiten doen dna-onderzoek naar de slachtoffers. In Vietnam zijn meerdere mensen aangehouden voor mensen­smokkel.

Ook in Londen kwam het nieuws over de ­doden hard aan. Een jonge Vietnamese vrouw in de Britse hoofdstad was diep geschokt toen ze hoorde over de slachtoffers in de truck, vertelt Debbie Beadle. Zij is Vietnamexpert bij de Britse organisatie Ecpat UK, die zich inzet voor jeug­dige slachtoffers van mensenhandel. “Die Vietnamese in een van onze hulpgroepen zei: zo ben ik ook naar Engeland gekomen.”

Illegale migranten reizen vaker in koelwagens. Maandag vond de Griekse politie er 41 van voornamelijk Afghaanse komaf. Beadle: “Dan zijn ze moeilijker te ontdekken door politie en douane, die met warmtesensoren zoeken naar mensen in containers.”

Beadle heeft met andere onderzoekers de route van Vietnamezen naar Europa in kaart gebracht. Uit het rapport Precarious Journeys ­(Hachelijke reizen) komt een divers beeld naar voren van mensen die, gedreven door armoede en onvrijheid in hun eigen land, via grote omwegen uiteindelijk vaak in slechte arbeidsomstandigheden terechtkomen, vaak zelfs in een vorm van schuldslavernij.

Vervalste paspoorten

De meestgebruikte route van Vietnam naar Europa loopt via Moskou. “Daar kunnen ze relatief gemakkelijk heen met een vervalst paspoort,” vertelt Beadle. “Rusland werkt met een quotasysteem van 50.000 visa voor Vietnamezen per jaar.” Nadat ze daar een tijd hebben gewerkt, gaan ze naar West-Europa met de bus of vrachtwagen, soms per trein of zelfs te voet.

Mensensmokkelaars vragen voor deze reis sterk uiteenlopende bedragen. Ze zeggen kandidaten van Vietnam naar Europa te brengen voor 10.000 tot meer dan 30.000 euro. Bij hogere bedragen beloven zij vaak een veilige reis, per vliegtuig of in een auto. Maar in het rapport vertellen getuigen dat die beloften niets waard blijken. Ook wie veel betaalt, komt soms in een container terecht.

Veel illegale migranten worden niet op eigen verzoek naar Europa gesmokkeld, maar tegen hun wil verhandeld en uitgebuit. Criminelen nemen het grootste deel van hun inkomsten af. De Europese autoriteiten maken vaak geen onderscheid tussen mensensmokkel en mensenhandel, zegt Beadle. Ze vervolgen daardoor ook degenen die vooral slachtoffer zijn. De status van migranten kan onderweg veranderen van vrijwillig naar gedwongen, bijvoorbeeld doordat de smokkelaars hoge reiskosten in rekening brengen die terugbetaald moeten worden.

Mensenhandel kan dicht bij huis beginnen, vertelt Beadle. “Wat vaak voorkomt, is dat Vietnamese vrouwen verkocht worden om met Chinese mannen te trouwen. Zij kunnen daarna weer verhandeld worden om in Europa te werken.”

Dat verklaart deels de onduidelijkheid over de nationaliteit van de slachtoffers in de truck: kwamen zij uit Vietnam of China? “We weten dat Vietnamezen vaak reizen met vervalste Chinese paspoorten, omdat de smokkel via China loopt.” Er zijn wel Vietnamezen die legaal naar Europa komen, vooral met een studenten­visum. “Maar die route is moeilijk en ook duur.”

Nagelsalons

In Europa vallen twee sectoren op waarin veel Vietnamezen illegaal werken: nagelsalons en de productie van drugs. In de nagelsalons worden vooral vrouwen gedwongen om tegen een zeer laag loon te werken. In de drugsproductie gaat het om wietplantages, maar er zijn ook Vietnamezen gevonden in laboratoria waar methamfetaminen worden gemaakt, de basis voor crystal meth. “Bendes uit allerlei landen orga- niseren dat werk,” zegt Beadle. “Vietnamese mensenhandelaars werken samen met onder anderen Britten en Albanezen.”

In de zaak van de doden in de koelwagen is de Noord-Ierse chauffeur aangehouden op verdenking van moord. In totaal zijn vijf mensen gearresteerd in Europa en acht in Vietnam.

Bendes buiten migranten uit omdat ze schulden moeten afbetalen en zo belanden vrouwen ook in de prostitutie. Veel Vietnamese vrouwen vertellen dat ze onderweg al seksueel geïntimideerd en misbruikt zijn.

Altaar van hoop voor Nguyen Dinh Luong. Beeld AFP

Bij de smokkel en handel zijn landgenoten betrokken die al langer in het Westen wonen. “In heel Europa is er een grote Vietnamese dias­pora,” vertelt Beadle. “Dat kunnen mensen zijn die de afgelopen jaren legaal of illegaal zijn gekomen, maar soms ook langer geleden.” Zo ­leven er Vietnamezen in het voormalige Oostblok, die daar kwamen in de tijd dat er banden waren tussen communistische landen.

Veilige route

Uit het rapport blijkt niet dat het probleem in Groot-Brittannië groter is dan in andere Europese landen. “Ik heb niet de indruk dat ze per se naar het Verenigd Koninkrijk willen,” zegt ­Beadle, al erkent ze dat dat beeld wel bestaat. “Er zijn ook veel illegale Vietnamezen in Frankrijk, Duitsland en Nederland. Wij maken er hier een issue van, maar als je in andere landen gaat zoeken, vind je ze daar ook.”

De oversteek naar Engeland is een flessenhals, waar wanhopige migranten alle mogelijkheden aangrijpen om hun bestemming te bereiken. Zo had de jonge Hoang Van Tiep iemand gevonden die hem een veilige overtocht beloofde voor 4000 euro, vertelt zijn moeder.

“Het is nog een geluk dat niet meer mensen sterven,” zegt Beadle over de tragedie in de koelwagen. “Daarom zijn wij ervoor dat er een veilige route komt voor mensen die in Europa willen werken, bijvoorbeeld met een tijdelijk contract. Maar met de huidige politieke situatie zit dat er niet in.”

Van de 60.000 Vietnamezen in Groot-Brittannië verblijft er naar schatting een derde illegaal. Van de 7000 slachtoffers van mensenhandel die vorig jaar door de politie ontdekt werden, was 10 procent Vietnamees. In de afgelopen tien jaar zijn er in Groot-Brittannië 3187 Vietnamezen opgespoord die mogelijk slachtoffer waren van mensenhandel.

Foto van de 37-jarige Bui Phan Thang, vastgehouden door een van zijn kinderen. Beeld AFP
Hoang Thi Ai toont een foto van haar zoon. Beeld AP
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden