PlusExclusief

Met zijn nieuwe comité trekt Xi definitief de macht naar zich toe in China

Xi Jinping begint zijn derde termijn met een dichtgetimmerd politbureau. Met alleen getrouwen om zich heen, kan hij doen wat hij wil.

Eva Rammeloo
De Chinese president Xi Jinping (rechts) liet voormalig president Hu Jintao (tweede van rechts) verwijderen van het partijcongres in Beijing. Beeld Noel Celis/AFP
De Chinese president Xi Jinping (rechts) liet voormalig president Hu Jintao (tweede van rechts) verwijderen van het partijcongres in Beijing.Beeld Noel Celis/AFP

Hij heeft het toch gedaan: Xi Jinping heeft Li Qiang benoemd tot zijn nieuwe rechterhand. Dat Li (63) begin dit jaar faalde als partijchef van Shanghai en de miljoenenstad in een maandenlange lockdown wierp, wordt hem blijkbaar niet aangerekend. Hetzelfde geldt voor Cai Qi (66), die als partijsecretaris in Beijing in de barre winter van 2018 huizenblokken neermaaide en duizenden migranten de stad uit joeg.

‘De Communistische Partij moet de ruggengraat zijn waar het Chinese volk op kan leunen,’ aldus voorzitter Xi (69) bij de presentatie van zijn nieuwe ploeg. In werkelijkheid kan het volk Xi niet zoveel schelen, belangrijker is dat de leden van zijn team loyaal aan hem zijn. En dát is het permanent comité van het politbureau dat zondag werd gepresenteerd.

Xi Jinping is voor de derde keer ‘verkozen’ tot voorzitter van het zevenkoppige comité. Van de oudgedienden komen alleen chef anti-corruptie Zhao Leji (65) en partij-ideoloog Wang Huning (66) terug voor een nieuwe termijn, de andere aangekondige comitéleden zijn allemaal nieuw. De meesten werkten al eerder voor Xi, zoals technocraat Ding Xuexiang (60), of zijn goed bevriend.

Het belangrijkst: alle verkozen comitéleden zijn vertrouwelingen van ‘Kernleider’ Xi Jinping. Er zit niemand tussen die zijn macht kan bedreigen.

Derde termijn

Met dit nieuwe permanent comité gaat secretaris-generaal Xi Jinping zijn derde termijn in. Hij breekt met de regel om na twee termijnen af te treden. Die regel was na het Mao-tijdperk ingesteld om te voorkomen dat één man te veel macht verzamelt. Zoals verwacht is er overigens geen opvolger in zicht. Xi is van plan om nog zeker vijf, en waarschijnlijk zelfs tien jaar te blijven zitten.

Opmerkelijk is het vertrek van de relatief jonge Hu Chunhua (59) uit het comité. Hij werd beschouwd als een leider die – opgeklommen via de factie van de Jeugdbeweging – aan kon blijven als tegenwicht tegen Xi. Hij werd zelfs getipt als premier, een positie die in eerdere kabinetten door iemand uit concurrerende facties werd bekleed.

Na wat er zaterdag gebeurde, vlak na de verkiezing van het Centrale Comité van de Partij, is het vertrek van Hu Chunhua extra saillant. Xi’s voorganger, oud-president Hu Jintao, werd zichtbaar tegen zijn zin uit de zaal gehaald. Dat dit openlijk gebeurde tijdens de strak geregisseerde bijeenkomst, is zó ongebruikelijk dat het de suggestie wekt dat Xi er een boodschap mee wil afgeven. Volgens sommige waarnemers wilde Xi laten zien dat het tijdperk Hu definitief is afgelopen. Een andere mogelijkheid is dat Hu zijn ongenoegen had laten merken en het Xi veiliger leek om hem te laten verwijderen.

Xi’s beleid staat in schril contrast met de jaren negentig en nul, toen toenmalig partijbazen Jiang Zemin en Hu Jintao de machtsbalans rechttrokken door mensen uit een andere hoek van de Communistische Partij in topposities te benoemen. Maar Xi kiest met deze benoemingen definitief voor zijn alleenheerschappij.

Verstikkende economie

Bij de presentatie van zijn team feliciteerde Xi Jinping zichzelf met de prestaties van de afgelopen tien jaar. Het eerste doel van de Partij is gehaald: China is, volgens Xi, nu een ‘gematigd welvarende samenleving’. In 2035 moet het een ‘groots modern socialistisch land’ zijn. Ook beloofde Xi de economie verder open te willen stellen voor de wereldmarkt.

De realiteit van de afgelopen jaren is echter dat hij vasthoudt aan de sturende rol van de staat – al vóór zijn verstikkende zero-covidcampagne had die aanpak een verlammend effect op de economie. De twee oud-comitéleden die zich kritisch uitspraken over Xi’s economische beleid, keren niet terug in de nieuwe termijn.

Met zijn nieuwe, loyale team kan Xi de komende jaren zijn eigen koers varen. Tijdens het Volkscongres, in het voorjaar, worden de taken verdeeld. Als nummer twee van het politbureau wordt Li Qiang in ieder geval premier, en gaat hij over het economische beleid.

In een onbewaakt hoekje van het verder zwaar gecensureerde Weibo werd geconstateerd dat ‘deze dag kouder en kouder wordt’. Iemand die zich Meow noemt, antwoordt dat het vriest. ‘De winter komt eraan.’

Wat is het Chinese permanent comité?

In de getrapte organisatie is het permanent comité van het 25 leden tellende politbureau het hoogste beslisorgaan van de 90 miljoen leden tellende Communistische Partij. Het comité legt verantwoording af aan het Centraal Comité dat 205 leden heeft. Zij worden weer ‘verkozen’ door ongeveer 2000 gedelegeerden op het Partijcongres.

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden