Plus Achtergrond

Merkel is niet blij met Von der Leyen

De voordracht van de Duitse Ursula von der Leyen als EU-commissievoorzitter is vooral slecht nieuws voor Angela Merkel. Die heeft nu ruzie in haar coalitie.

Angela Merkel (l) tijdens een onderonsje met Ursula von der Leyen op een partijcongres in 2016. Beeld AFP

Je zou denken dat Angela Merkel blij zou zijn. Voor het eerst in 52 jaar is iemand uit Duitsland voorzitter van de Europese Commissie. Het is nog een vrouw ook. Bovendien is het een vrouw die als minister nogal slecht lag bij de Duitse kiezers – de regering verliest zo gemakkelijk een hoofdpijndossier. Maar Angela Merkel is allesbehalve opgetogen met de verkiezing van haar partijvriendin Ursula von der Leyen tot commissievoorzitter.

Alleen dat het een vrouw is, dat bevalt haar.

De ‘joker’, wordt Von der Leyen genoemd, ‘het wonder’ en ‘de compromiskandidaat’. Licht verbaasd wennen de Duitsers aan het nieuws dat de vrouw die zij altijd ‘supermama’ noemden – vanwege haar zeven kinderen plus succesvolle carrière – onverwacht een volgende grote stap heeft gemaakt. Maar ze was niet het compromis of de joker van Angela Merkel.

Geen applaus

Ze had zich weliswaar niet verzet, zei Merkel. Het was immers een Duitse kandidaat. Maar ze had evenmin geapplaudisseerd. Toen de nominatie van Von der Leyen als commissievoorzitter dinsdag ter stemming werd gebracht, onthield Merkel zich van stemming. Eensgezind kozen alle andere leiders voor de Duitse, daarmee Merkel onmiddellijk met een behoorlijk probleem opzadelend.

Merkel regeert in een coalitie met de sociaaldemocratische SPD, die furieus is over de voordracht van Von der Leyen. Die partij had zich juist erg verheugd op Frans Timmermans, die in tegenstelling tot Von der Leyen een officiële kandidaat was.

David Sassoli, de nieuwe voorzitter van het Europees Parlement. Beeld AFP

“De poging om de EU te democratiseren heeft gefaald,” was de met duidelijk ingehouden boosheid opgestelde officiële reactie vanuit de SPD. Oud-partijprominenten waren meer uitgesproken: “Dit is een reden om de regering te verlaten,” zei oud-SPD-leider Sigmar Gabriel. “Een overwinning voor Viktor Orbán,” sneerde Martin Schulz. “Ze is de zwakste minister van de regering, maar blijkbaar is dat genoeg om commissievoorzitter te worden.”

Kwalijk

Wat Merkel door de SPD-politici vooral kwalijk wordt genomen, is dat zij ervoor heeft gezorgd dat de naam van Von der Leyen in Straatsburg ging rondzingen, stellen Duitse kranten. Der Spiegel schreef dat Merkel haar had geopperd als opvolger van buitenland-coördinator Frederica Mogherini, een positie waarvoor Von der Leyen nooit een serieuze kandidaat werd. Maar toen haar naam eenmaal op lijstjes voorkwam, ontstond er een dynamiek waarin ze hoger en hoger tuimelde, tot de Franse president Emmanuel Macron opeens degene werd die haar kandidatuur voor de hoogste functie steunde.

Macron was verplicht iets te doen voor de Duitsers, nadat hij eigenhandig de kandidatuur van een andere Duitser, Manfred Weber, had geblokkeerd. Hij roemde daarom speciaal nog Von der Leyens ‘diepe engagement met de Frans-Duitse betrekkingen’, net als haar ‘moed en doorzettingsvermogen’. Waar Macron precies op doelde, liet hij in het midden. Misschien op het pleidooi dat Von der Leyen ooit hield voor een federaal Europa. Of misschien dacht Macron aan haar poging, als minister van familie, om Duitse huisvrouwen aan het werk te krijgen. Het kan ook zijn dat hij dacht aan haar aanhoudende pogingen om de enorme chaos in de Duitse krijgsmacht te beteugelen.

Hoe hij het ook bedoelde, de houding van Macron was er één waar Merkel openlijk haar afkeuring over uitsprak. “Het was niet bijzonder behulpzaam,” zei Merkel op een persconferentie over de manier waarop de Fransen haar kandidaat Weber hadden afgeserveerd. “Dat moet niet opnieuw gebeuren.”

Van nieuwslezer tot voorzitter

De Italiaan David Sassoli is gekozen tot nieuwe voorzitter van het Europees Parlement. Hij is daarmee de komende jaren de belangrijkste Italiaan in Europese kringen. Maar de Italiaanse regering, waarin linkse en rechtse populisten samenwerken, zal niet zo blij zijn met de verkiezing van een sociaaldemocraat. Voor veel Italianen is Sassoli een bekend gezicht. 

Jarenlang kwam hij als presentator van het avondjournaal van de tv-zender Rai 1 de huiskamers binnen. In 2009 stapte hij over naar de politiek. Hij werd met meer dan 400.000 stemmen gekozen in het Europees Parlement, en sindsdien tweemaal herkozen. Sassoli, die zijn landgenoot Antonio Tajani opvolgt, moet zijn functie volgens de afspraken delen met een christendemocraat. Over 2,5 jaar kiest het parlement een voorzitter van die politieke richting.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden