PlusReportage

Mensenhandelaren en pooiers zien hun kans schoon op het station van Berlijn

Op het Hauptbahnhof in Berlijn arriveren bijna elk kwartier nieuwe vluchtelingen uit Oekraïne. Beeld Odd ANDERSEN/AFP
Op het Hauptbahnhof in Berlijn arriveren bijna elk kwartier nieuwe vluchtelingen uit Oekraïne.Beeld Odd ANDERSEN/AFP

Ze zoeken een veilig onderkomen in Duitsland, maar de kans dat gevluchte vrouwen uit Oekraïne ten prooi vallen aan mensensmokkelaars is aanwezig. Op het Hauptbahnhof van Berlijn houden vrijwilligers en politie de situatie nauwlettend in de gaten. Waterdicht is het systeem echter niet.

Guy Hoeks

“Jij spreekt vast geen Oekraïens, hè,” zegt Marco Engler, en wendt zich tot een oudere man die uit Kiev is gekomen. Met gebaren maant de Duitser in een geel hesje de zichtbaar vermoeide vluchteling mee te komen naar buiten. Het is zijn tweede week als vrijwilliger op het Berlijnse treinstation Hauptbahnhof, waar sinds de Russische invasie in Oekraïne onophoudelijk bijna ieder kwartier nieuwe vluchtelingen via Polen uit Oekraïne arriveren.

De vroege dertiger is een van de honderden vrijwilligers die dagelijks in de weer zijn op de verschillende perrons en etages van Hauptbahnhof om de aankomst van Oekraïeners in goede banen te leiden. “Andere vrijwilligers geven de voorkeur aan het weekend. Ik ben onlangs weer gaan studeren, waardoor ik doordeweeks meer tijd heb om mee te helpen. Alleen daardoor vallen de meeste gaten in de nacht, want iedereen wil natuurlijk een beetje uitrusten.”

Er gaan steeds meer verhalen over mensenhandelaren die actief zijn op het station. Vooral ’s nacht zien zij hun kans schoon toe te slaan wanneer het team van vrijwilligers onderbezet is en de aanwezige helpers minder scherp zijn. Alsof ze na een afwezigheid van zeven jaar tijdens deze vluchtelingencrisis weer helemaal terug zijn. Doelwit zijn dit keer niet Syrische vrouwen, maar Oekraïense moeders en dochters, die doodmoe en zwaar bepakt met geplastificeerde koffers, rugzakken en backpacks in Berlijn aankomen. Met een dubieus voorstel voor een vaste woning of tijdelijk verblijf proberen vooral mannen hen te verleiden mee te komen.

Veilige plekken

De Duitse autoriteiten zijn beducht op de louche figuren. “We zien dat criminelen uit de prostitutie proberen om de moeilijke situatie waarin vluchtelingen zitten te misbruiken,” zei Andreas Rosskopf, voorzitter van de Duitse bondspolitiebond, tegen nieuwsagentschap Redaktionsnetzwerk Deutschland. Ingrijpen blijkt in de praktijk lastiger dan gedacht, want het bewijs is vaak te mager. Daarom roept Rosskopf op tot meer ‘Schutzzones’, veilige plekken waar vrouwen snel uit het zicht van dit soort mannen verdwijnen en waar vervolgens gekeken wordt waar ze wel heen kunnen.

Vanachter een lange tafel met blauw- en geelkleurig kleed en een verzameling van folders en flyers ziet de coördinator genoeg schimmige types. “We zien geregeld mensen rondlopen van wie we vermoeden dat ze kwaad in de zin hebben. Maar we kunnen niets hardmaken. Het is dus een onderbuikgevoel.”

Maandag signaleerde Engler iemand die zich verdacht gedroeg. “Hij zag er verpauperd uit, viel in negatieve zin op en had zomaar een van de voetsoldaten kunnen zijn. Toen hebben we elkaar daarop geattendeerd. Daarna is de politie ingeschakeld.” Het ongevraagd nemen van foto’s of filmpjes maakt mensen al verdacht, vertellen de vrijwilligers, vooral als er vervolgens geen perskaart kan worden getoond.

Criminele structuren

Hoewel veruit de meeste vluchtelingen in Berlijn aankomen, kampen andere Duitse steden met hetzelfde probleem. De bondspolitie heeft landelijk 650 meer agenten ingezet op treinstations om smokkelaars eruit te pikken. Soms wordt er iemand ondervraagd of toegang tot het station ontzegd. Het gaat dan al om verdachten van seksuele uitbuiting, dwangprostitutie of mensenhandel. Af en toe wordt er daadwerkelijk iemand gearresteerd, zoals begin deze week het geval was op Hauptbahnhof, aldus een vrijwilliger.

Volgens de Duitse minister van Integratie Joachim Stamp moet Duitsland er ‘nog sterker op letten dat vrouwen niet in de dwangprostitutie terechtkomen’. “Er was voor de oorlog al sprake van criminele structuren, nu moeten we voorkomen dat de crisis door de georganiseerde misdaad niet verder wordt misbruikt,” aldus de liberaal tegen dagblad Welt. Eerder al liet minister van Binnenlandse Zaken Nancy Faeser (SPD) zich er in soortgelijke bewoordingen over uit. Zo moeten vluchtelingen vaker gewaarschuwd worden, onder meer door folders in eigen taal.

Hoe waakzaam omstanders ook proberen te zijn, soms voltrekt zich een menselijk drama onder de ogen van betrokkenen. Een vrijwilliger vertelde Welt dat hij in gesprek was met een Oekraïens echtpaar, toen hun 15-jarige dochter plots weg was. “We hebben overal gezocht, maar ze was verdwenen. Passanten vertelden dat ze met een man wegliep.” Het voorval werd gemeld bij de politie, maar het is onbekend of het meisje is teruggevonden.

Smokkelaars met hesjes

De Russisch sprekende Mischa, die vanwege zijn meertaligheid een oranje hesje draagt, vertelt dat er iedere dag briefings plaatsvinden, waarin gehamerd wordt op het belang van waakzaamheid. In de Telegramgroep van de Berlijnse vrijwilligers gaan dagelijks meerdere waarschuwingen rond. Soms dragen smokkelaars zelf ook hesjes. Om kwaadwillenden eruit te pikken, hebben de echte vrijwilligers een bandje waarop de datum staat rond hun schouders. “Ik had laatst het hesje van de dag ervoor aan, waarop ik vermanend werd toegesproken door de politie,” vertelt Mischa.

Toch vormen de smokkelaars een absolute minderheid en willen de meeste mensen – vrijwilliger of niet – de vluchtelingen op Hauptbahnhof helpen. Buiten krijgt Marco Engler een paar munten in zijn hand geduwd van de oudere man die een pakje sigaretten heeft weten te bemachtigen. “De volgende wacht alweer,” zegt de Duitser opgewekt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden