PlusAchtergrond

Megadroogte in Californië leidt tot massale vissterfte en dorre akkers: ‘Onze gemeenschap sterft’

Het westen van de Verenigde Staten kampt met superdroogte. Wie krijgt water als het schaars is? In Klamath, Californië, zien woedende boeren hun akkers verdrogen en in de rivier sterft de zalm.

Door de droogte is de waterstand van de Klamathrivier veel lager dan gewoonlijk, en het water veel warmer.  Beeld AFP
Door de droogte is de waterstand van de Klamathrivier veel lager dan gewoonlijk, en het water veel warmer.Beeld AFP

De babyzalm zou dik en levenslustig haar onderzoeksnet in moeten zwemmen, maar Jamie Holt stapt aan wal met een emmer lamlendige visjes. Een stuk of vijfentwintig drijven op hun zij, hartstikke dood. Holt is visserijspecialist van de Yurokstam, een gemeenschap van oorspronkelijke Amerikanen in het noorden van Californië. Ze houdt al meer dan twee decennia de visstand in de rivier de Klamath in het oog, want zalm betekent leven voor de Yurok, en het leven is zalm. Nog nooit is ze met zulk slecht nieuws weer op de kade gestapt. “We hebben wel vaker last gehad van ziekte, maar dit jaar overtreft alles.”

De zalm in de Klamath heeft in de afgelopen decennia al heel wat te verduren gehad – overbevissing, vervuiling door mijnbouw en een flink gekrompen habitat. Maar het voorjaar van 2021 bracht groter onheil: nóg meer droogte. Het is zo droog in het Amerikaanse westen, dat wetenschappers spreken van een megadroogte. Die duurt al meer dan twee decennia en is intenser dan de droge periodes uit de afgelopen eeuwen, becijferden onderzoekers van de Columbia Universiteit in New York vorig jaar na bestudering van onder meer boomringen. Meer dan de helft van de regio heeft te maken met extreme droogte, volgens de nationale droogtemonitor.

Droog is het in het zuidwesten van de VS wel vaker, vanwege natuurlijke weerpatronen. Maar deze droogte is verergerd door opwarming van de aarde, concludeert het team. Hoge temperaturen leiden ertoe dat meer vocht verdampt en minder sneeuw valt in de bergen. Zulke megadroogte zal vaker voorkomen, is de voorspelling.

Dat heeft grote gevolgen. Lake Mead, het stuwmeer dat elektriciteit moet opwekken voor onder meer Los Angeles, is achter de Hoover Dam maar voor 39 procent gevuld. De Coloradorivier, waarvan 40 miljoen Amerikanen afhankelijk zijn voor hun kraanwater, is een stroompje vergeleken bij de watermassa die er normaal gesproken doorheen zou moeten stromen. Opnieuw dreigt een intens bosbrandenseizoen. De kans is groot dat het waterniveau zover daalt, dat onder meer Arizona en Nevada volgend jaar rantsoenen moeten instellen. En sommige Amerikanen komen lijnrecht tegenover elkaar te staan in wat hier wel ‘wateroorlogen’ worden genoemd.

Chips

We zijn in Weitchpec, een Yurokgemeenschap op anderhalf uur aan haarspeldbochten van de kustweg langs de Stille Oceaan, tegen een regenwoud vol huizenhoge sequoiabomen. Voordat hun land werd gekoloniseerd door de nazaten van Europese nieuwkomers, trokken Yurok hier eeuwenlang in kano’s van sequoiahout over de Klamath om te vissen. Nu voltrekt zich een tragedie in het betoverend mooie landschap. De waterstand in de rivier waar zalmen paaien, is zo laag dat wormen met parasieten alle ruimte krijgen. “Er drijft hier een rivier aan dode vis voorbij,” zegt Michael Belchik, waterexpert van de Yurok die op de kade op de resultaten van de zalmtellingen wacht. “We hebben gesméékt om water.”

 Gilbert Myers (L) en Jamie Holt (R), zoekend naar vis in vallen die zij hebben uitgezet in de Klamathrivier.  Beeld Getty Images
Gilbert Myers (L) en Jamie Holt (R), zoekend naar vis in vallen die zij hebben uitgezet in de Klamathrivier.Beeld Getty Images

Een paar uur verderop groeit de wanhoop ook bij Ben DuVal, een boer die tegen de Californische noordgrens op een drooggemaakte meerbodem alfalfa verbouwt, een plantje dat koeien graag eten. Daarvoor heeft hij water uit diezelfde Klamathregio nodig, want zonder irrigatie groeit niets in dit voormalige moerasland. In de vorige eeuw is het met dammen en kanalen getransformeerd tot landbouwgrond – ‘een beetje zoals jullie in Nederland doen’, zegt DuVal. Veel buren telen aardappelen voor Lay’s chips.

Stressvol

Dit voorjaar kwam rampzalig nieuws van het district dat het water in de regio Klamath verdeelt. Federale ambtenaren besloten dat de boeren de rest van het jaar niets meer krijgen. Er is zo weinig regen en sneeuw gevallen, dat er niet genoeg water is voor iedereen. Het beetje dat er is, moet naar de stervende zalmen in de Klamathrivier en een tweede bedreigde vissoort verderop.

Nu groeit her en der nog wat graan of alfalfa op de akkers rond de woning van de familie DuVal in Tulelake. Er zit nog vocht uit de winter in de grond, dus het lukt nog net om één oogst binnen te halen. Maar de eerste akkers liggen onbegroeid te verdrogen. Over een paar weken, voorspelt DuVal, is dit hele gebied veranderd in een deprimerende grijze vlakte waar stofstormen vrij spel hebben.

“Het is stressvol,” vertelt DuVal aan zijn keukentafel met uitzicht op de lap grond die zijn opa hier als veteraan uit de Tweede Wereldoorlog via loting kreeg toegewezen. Hij zit continu in vergaderingen en is namens de boeren verwikkeld in rechtszaken. Het is ondertussen haast onmogelijk te bepalen wat hij nog kan planten. “Een maand geleden hadden we nog geen idee of en waar we water zouden hebben, en hoeveel.” DuVal heeft anders dan veel andere boeren het geluk dat hij toegang heeft tot grondwater, waarmee hij nog wat kan irrigeren. Maar die voorraad is eindig, dus wil hij er behoedzaam mee omgaan. Hij hoopt op wat geld uit het compensatiefonds van de overheid, zodat hij in ieder geval dit jaar niet failliet gaat.

Het zuurste, vindt DuVal, is dat alle inspanningen voor de bedreigde zalmen de visstand nog niet hebben verbeterd. Ondertussen verpieteren niet alleen zijn akkers, maar droogt ook het leven in het dorp op. Nu al is de school gesloten en begroeid met onkruid, de verveloze buurtwinkel dichtgetimmerd. DuVal heeft de nieuwe knecht ontslagen – er is geen werk en geen geld meer. Een deel van het landbouwgebied dient als wildpark voor watervogels. Dat valt ook droog. “Onze gemeenschap sterft.”

DuVal is een kalme, rationele man, die best begrijpt dat de Yurok hun zalm willen redden. Hij wil graag om de tafel om tot een compromis te komen waarin ook water voor landbouw en andere diersoorten overblijft. “Ze hebben zo veel geschiedenis daar, hun voorouders leefden er al generaties. Ik begrijp dat heel goed, want ik voel hetzelfde voor dit land.”

Maar veel boeren in Tulelake en omgeving zijn furieus. Ze organiseerden al eens een 37 kilometer lange trekkeroptocht en overwegen hardere acties. De sluizen moeten open, desnoods met geweld, predikt Ammon Bundy, leider van een militieachtige groep die in 2016 gewapend een overheidsgebouw in Oregon bezette. In 2001 braken boeren met zagen en koevoeten het hek rond een dam open toen een waterstop dreigde. Deze maand organiseerden aan Bundy gerelateerde activisten een protest naast de bewuste dam. Sommige sprekers wentelden zich in complotten over betrokkenheid van Bill Gates, de VN en George Soros.

Regenwoud

De voedselvoorziening moet verdedigd worden, vinden Bundy en zijn aanhangers. Groente telen in een woestijnachtige regio is niet houdbaar nu er watertekorten zijn, stellen natuurbeschermers daartegenover. In het stoffige westen van de VS gaat driekwart van waterconsumptie naar irrigatie van gewassen, vaak voor export. Het is simpel, vindt Frankie Myers, vicevoorzitter van de Yurokstamraad: er is in het gebied te veel water uitgedeeld, met name aan agrariërs. Er was al niet genoeg, en nu klimaatverandering tot meer droogte leidt al helemaal niet. “De mensheid moet de boel op de rails krijgen en klimaatverandering aanpakken. Dat is de donkere wolk boven alles wat we hier lokaal proberen.”

Myers vreest dat hij komende zomer op het Yurokreservaat waterrantsoenen in zal moeten stellen. De kreken die drinkwater aanvoeren drogen op. Als het zo doorgaat, zal hij per vrachtwagen water moeten aanvoeren, denkt Myers. “En we wonen nota bene aan de rand van een regenwoud, het is toch te gek om te denken dat we zonder water komen te zitten.”

Myers herinnert zich hoe hij als jongen maandenlang met zijn vader op de rivierkade bivakkeerde om te vissen. Zo ging dat hier eeuwenlang: gezinnen zetten een viskamp op en haalden honderden zalmen aan wal. Zijn jongste zoons van 7 en 8 hebben zoiets nog nooit gezien. De visstand is zo laag, dat de stam heeft bepaald dat de hele gemeenschap dit najaar maar 6000 zalmen mag vangen. “Dat is minder dan één vis per persoon.”

Ingeblikt voedsel

Commercieel vissen kunnen de stamleden niet, dus gaan inkomsten verloren. En zonder die vis zijn veel families afhankelijk van ingeblikt en bewerkt voedsel dat de overheid uitdeelt. “Het gemiddelde inkomen ligt in dit deel van ons reservaat rond de 11.000 dollar per jaar (zo’n 9000 euro). We leven hier nog steeds van het land, door voedsel te verzamelen in het bos. Een groot deel van onze proteïnen komt van zalm.”

Zonder zalm verdwijnt de Yurokcultuur, vrezen stamleden. “Zalm is de kern van alles wat we doen,” zegt Myers. Hij vertelt over de verhalen van een oudtante, die lessen deelde van de geest die volgens de Yurokoverlevering in de rivier woont. “Hij vertelde haar dat als er ooit een tijd komt zonder zalm in de rivier, er geen Yurokvolk meer nodig zal zijn.”

Er zijn plannen om stroomopwaarts vier dammen te verwijderen, zodat de zalm meer paaigrond heeft. Zalm is veerkrachtig en kan zich onder de juiste omstandigheden snel herstellen, zegt waterexpert Michael Belchik. “Dat geeft hoop.” Jamie Holt telt vandaag wat minder dode babyzalmen dan enkele dagen eerder, en ziet zelfs weer een fanatiek springende vis in haar emmer. “Kíjk, dát is een vis,” roept ze verheugd vanachter de tafel waar ze elke vis die ze uit haar net schept opmeet en telt. “Hopelijk hebben we het ergste gehad.”

De droogte leidt ertoe dat veel zalmen in de Klamathrivier al in een pril stadium bezwijken. Beeld AFP
De droogte leidt ertoe dat veel zalmen in de Klamathrivier al in een pril stadium bezwijken.Beeld AFP
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden