Meerderheid kiesmannen VS brengt stem uit voor Joe Biden

Er moest extra politiebewaking aan te pas komen, maar de verkiezingsoverwinning voor Joe Biden is maandagavond ook in het Amerikaanse kiescollege bezegeld. In de Republikeinse partij ontstaat onvrede nu Trump en zijn bondgenoten blijven weigeren hun verlies te erkennen.

Joe Biden en vicepresident Kamala Harris. Beeld AP
Joe Biden en vicepresident Kamala Harris.Beeld AP

Het zou een saai, technisch ritueel moeten zijn: de stemming in het kiescollege die de uitslag van de Amerikaanse presidentsverkiezingen bekrachtigt. Zoals vooraf bekend kreeg Joe Biden de stemmen van 306 kiesmannen, en verloor Trump met 232.

Maar in verschillende staten hing toch nog een gespannen sfeer, grotendeels dankzij de retoriek van Trump en zijn aanhangers, die de afgelopen weken weigerden hun verlies te erkennen. Fanatiekelingen richtten hun woede op verkiezingsfunctionarissen en kiesmannen. In Michigan, cruciaal voor de winst van Biden, werd het overheidsgebouw waar kiesmannen stemmen, hermetisch afgesloten vanwege bedreigingen. In Arizona kwamen kiesmannen bijeen op een geheime locatie, en in Wisconsin en Pennsylvania kregen ze politiebegeleiding.

Veiligheid van alle betrokkenen

“We hebben de afgelopen week escalerende retoriek en bedreigingen gezien, en besloten om de stemming te verplaatsen voor de veiligheid van alle betrokkenen,” zei de bestuurder die in Arizona verantwoordelijk is voor de verkiezingen, Katie Hobbs, tegen CNN.

In Michigan hintte een lokaal Republikeins parlementslid dat de protesten tegen de verkiezingsuitslag mogelijk met geweld gepaard zouden gaan. Een radioverslaggever vroeg deze Gary Eisen of hij kon garanderen dat het protest waar hij bij betrokken was vreedzaam zou blijven, waarop hij ‘nee’ antwoordde. Hij werd direct daarna door de Republikeinse voorzitter van het lokale parlement uit commissies gezet.

Kiesmannen leggen de eed af voor ze hun stem uitbrengen. Beeld AP
Kiesmannen leggen de eed af voor ze hun stem uitbrengen.Beeld AP

Het kiescollege bepaalt in de VS de winnaar van de presidentsverkiezingen, aan de hand van de stemmen die Amerikanen in november uitbrachten. Het is overigens geen groep mensen die fysiek bijeen komt. De 538 leden stemmen in de hoofdsteden van alle 50 Amerikaanse staten. Dat moet volgens de wet op de eerste maandag na de tweede woensdag in december – dit jaar dus 14 december. Kiesmannen worden benoemd door politieke partijen. In staten waar Biden won, komen ze uit de Democratische partij – en andersom in staten waar Trump won. In New York waren Bill en Hillary Clinton bijvoorbeeld kiesman.

Verliezer Trump doet al weken zijn best een manier te vinden om zijn verlies met juridische trucs om te keren. Hij had gehoopt de Bidenkiesmannen te vervangen door mensen die op hem zouden stemmen en zette Republikeinse functionarissen in diverse staten onder druk. Maar lokale parlementen gingen daar niet in mee. Ook rechtbanken wezen in tientallen rechtszaken pogingen af om miljoenen stemmen ongeldig te verklaren.

‘Alles is eerlijk verlopen’

Het kiescollege blokkeert nu dus opnieuw Trumps inspanningen om vast te houden aan de macht. Aanstaand president Joe Biden sprak na de officiële uitslag van het kiescollege het land toe. In de tv-toespraak vanuit zijn oude huis in Wilmington, Delaware, zei Biden dat de democratie had gezegevierd. “Deze verkiezingen waren eerlijk, vrij en oprecht. Tientallen rechtszaken en hertellingen hebben uitgewezen dat alles eerlijk is verlopen.”

Volgens Biden hebben de Republikeinen onterecht de democratie onder druk gezet door vraagtekens te plaatsen bij de uitslag van de verkiezingen en is er verdeeldheid gezaaid onder de burgers door te weigeren de nederlaag te accepteren. Het was voor het eerst dat Biden zich zo kritisch uitliet over zijn voorganger. “President Trump weigert de wil van het volk te respecteren, en hij blijft weigeren de rechtsstaat en onze grondwet te eerbiedigen,” zei hij in een toespraak die live werd uitgezonden. “Vandaag heb ik 306 kiesmannen achter me gekregen. Hetzelfde aantal waarmee Trump in 2016 de verkiezingen won. Hij noemde dat destijds een aardverschuiving. Het is nu aan hem om de uitslag te accepteren.”

Biden beloofde ‘een president te zijn voor alle Amerikanen’, ook voor diegenen die niet op hem hebben gestemd. “De vlam van de democratie is lang geleden in dit land aangestoken. En we weten nu dat niets – zelfs geen pandemie of machtsmisbruik – die vlam kan doven.”

Donald Trump heeft zijn overwinning nog altijd niet officieel erkend. Onder enkele Republikeinen klinkt de wens de strijd over de verkiezingsuitslag nu echt op te geven. Senator Lamar Alexander uit Tennessee, die met pensioen gaat en zich over de toorn van Trump en zijn achterban dus geen zorgen hoeft te maken, riep op de uitslag te accepteren. “Als de president verliest, en het lijkt erop dat hij dat gaat doen als de kiesmannen stemmen, moet hij het landsbelang voorop stellen, trots zijn op zijn prestaties, Joe Biden feliciteren en hem helpen een goede start te maken,” zei hij op NBC.

Een Republikeins congreslid uit Michigan, Paul Mitchell, stapte uit de partij omdat hij ‘extreem teleurgesteld’ is in de Republikeinen die voor politiek gewin, zo schetst hij, de democratie schaden. “Het is onaanvaardbaar dat politieke kandidaten ons verkiezingssysteem behandelen alsof we een derdewereldland zijn en wantrouwen wekken over zoiets fundamenteels als de onschendbaarheid van onze stem.”

Maar een kleine groep Trumpbondgenoten in het Huis van Afgevaardigden wil zich ook na de uitslag in het kiescollege nog blijven verzetten tegen de winst van Biden. Op 6 januari telt het Congres de stemmen van de kiesmannen nog eens officieel en wordt die definitief vastgelegd. Loyale Congresleden zijn van plan dan nogmaals bezwaar te maken. Ze hebben niet genoeg steun om de inauguratie van Biden tegen te houden, maar zullen vermoedelijk wel voor een politieke theatershow zorgen. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden