Meeliften naar de maan

China’s maanlanding is ook een primeur voor Nederlandse astronomen. Met een antenne zoeken zij naar radiostraling van vlak na de oerknal. ‘Het voelt een beetje als onze landing.’

Bron: CNSA/NASA Beeld HP

De donkere kant van de maan geeft met de sonde Chang’e 4 alsnog zijn geheimen prijs. Als bewijs van de succesvolle aankomst zond de Chinese maanlander gisteren de eerste foto’s naar de aarde, gemaakt in de Von Karmankrater in het Zuidpool-Aitkenbekken.

De landing van de sonde is ook ‘een heel bijzonder moment’ voor de Nederlandse astronoom Marc Klein Wolt, die leiding geeft aan het Radboud Radio Lab in Nijmegen.

Toen uit China gisteren het verlossende woord kwam, sprong Klein Wolt een gat in de lucht. Nederland speelt een belangrijke rol in de missie met de ‘Netherlands China Low-frequency Explorer’ (NCLE). Een team van de Radboud Universiteit, het Instituut voor Radioastronomie (Astron uit Dwingeloo) en Innovative Solutions in Space (ISIS) uit Delft bedacht en maakte een revolutionaire ruimteantenne die met de Chinezen meeliftte naar de maan. “Het voelt daarom een beetje als onze maanlanding. We zijn het eerste Nederlandse team dat mee mocht met een missie naar de maan,” zegt Marc Klein Wolt.

Nederlandse antenne

Met de landing van Chang’e 4 is een belangrijke horde genomen in het maanonderzoek. Tot nu toe gingen alle missies naar de voorkant van de maan, zichtbaar vanaf de aarde. De achterkant als eindbestemming was lastig omdat de maan dan tussen de aarde en de lander zit en directe communicatie onmogelijk maakt. China ondervangt dat probleem met de lancering, mei vorig jaar, van een satelliet. Die is uitgerust met een Nederlandse antenne die met Chinese radioapparatuur op de lander gezamenlijk onderzoek zal doen naar het ontstaan van het heelal.

Met de drie lange armen, elk vijf meter lang, zoekt de antenne naar zwakke radiosignalen van na de oerknal, toen de eerste sterren ontstonden. De radiosignalen zijn door de dampkring met radiotelescopen op aarde niet waar te nemen. Aan de achterzijde van de maan zijn er geen belemmeringen.

Hoe zoeken Klein Wolt en de andere astronomen? Gericht of met een schot hagel? “Beide. We kunnen gericht zoeken naar radiogolven van bestaande objecten zoals Jupiter of de zon. Maar het gaat ook om een verkenning, naar het onbekende,” legt hij uit.

Maar eerst moet de lander, die ook kan rondrijden, zijn werk doen: bodemonderzoek. “Daar staan enkele maanden voor. Daarna kunnen wij aan de slag,” aldus Klein Wolt. Hij beleeft dan zijn tweede spannende moment. “De armen moeten zich uitrollen, het instrumentarium wordt getest en als alles klopt kan de zoektocht beginnen.”

De eerste stroom wetenschappelijke data laat enige tijd op zich wachten, het gaat om waarneming van de lange adem. “De dataverwerking gebeurt met China en Europese partners,” zegt de astronoom. Met de NCLE zal naar verwachting vijf jaar lang kunnen worden gewerkt.

Schouderklop

Met de bijdrage maakt Nederland opnieuw naam in de astronomie. “Dit is een extra schouderklop,” zegt Klein Wolt. “China is ook onder de indruk. Vergeet niet dat we dit in twee jaar tijd hebben gedaan.”

De samenwerking verliep zo goed dat nieuwe projecten, bijvoorbeeld met maanlander Chang’e 6, niet zijn uit te sluiten. “Die ligt nog op de tekentafel,” aldus Klein Wolt.

Voor Astron in Dwingeloo spelen er ook grote belangen. “Wij zijn bijzonder geïnteresseerd in hoe onze ontvanger zich houdt onder de extreme condities in de ruimte,” aldus programmamanager Albert-Jan Boonstra. “De instrumenten moeten niet alleen zorgen voor wetenschappelijke resultaten, ze geven ons ook belangrijke technische informatie die nodig is voor het ontwerpen van een toekomstige zwerm van kleine astronomische radiosatellieten.”

Met de maanlanding bevestigt China zijn naam als internationale wereldmacht. De machthebbers in Peking hebben ambitieuze plannen om de Verenigde Staten, Rusland, Europa en Japan naar de kroon te steken in het ruimteonderzoek.

Het succes met de Chang’e 4 wordt breed uitgemeten in de media. “De droom over de ruimte is onderdeel van de droom van een sterk China,” zei president Xi Jinping na zijn aantreden in 2013. In datzelfde jaar stuurde China maanlander Chang’e 3 naar de maan. Dat was het eerste bezoek van de mens sinds de landing van de Luna 24, van de Sovjet-Unie in 1976.

De VS heeft als enige land voet op de maan gezet. De beroemde ‘small step for a man’ van Neil Armstrong was in 1969. Ook China overweegt een bemande missie. Peking wil in 2020 een eigen lander naar Mars sturen. Volgend jaar moet de Chang’e 4 terugkeren met monsters van het maanoppervlak.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden