Plus Profiel

Margrethe Vestager: de gesel van de grote techbedrijven

Ze was al gevreesd, en wordt dat nu nóg meer. Eurocommissaris Margrethe ­Vestager maakt zich op voor een tweede termijn in Brussel. De Apples en Googles in de wereld mogen hun borst natmaken.

De Deense Margrethe ­Vestager gold als model voor Birgitte Nyborg, de gehaaide premier uit de serie Borgen. Beeld Bloomberg via Getty Images

Eerst maar eens de dingen die er eigenlijk niet toe doen, maar wel telkens terugkomen in de profielen van Margrethe Vestager. Ze heeft kort grijs haar, draagt bij voorkeur zijden kleding met bloemmotief, verschijnt regelmatig op turnschoentjes of met een grote schoudertas en heeft drie dochters.

Dan zijn er zaken die sommigen details zouden vinden, maar toch wel iets zeggen over de Deense. Ze diende als model voor Birgitte Nyborg, de gehaaide premier uit de succesvolle serie Borgen. En in haar Brusselse kantoor – ze was de afgelopen vijf jaar Eurocommissaris voor Mededinging – staat een kunstwerkje dat onverminderd tot de verbeelding spreekt: een hand met opgestoken middelvinger. Ze kreeg het ding van de Deense vakbonden toen ze minister van Economische Zaken was. En dat was niet omdat ze zo dol op haar waren. Het herinnert haar eraan, zo zei ze zelf ooit, dat niet iedereen altijd even blij is met de beslissingen die ze neemt.

Maar waar het echt om gaat, dat weten ze het beste in Silicon Valley. De afgelopen jaren heeft Vestager zich ontwikkeld tot de gesel van de grote techbedrijven. In Brussel gaat nog altijd het verhaal rond van Appletopman Tim Cook, die in 2016 op bezoek kwam en ondanks zijn hooghartige houding (eerst uit de hoogte doen en daarna schelden) kon vertrekken met een record­boete in zijn achterzak.

Regels zijn regels

Vestager hanteert het motto: wie zaken doet in Europa, moet zich aan de Europese regels houden. Toen ze de boete voor Apple aankondigde, maakte ze er een showtje van: “Dit bedrijf betaalt nul [pauze], komma nul [pauze] nul [pauze] vijf procent belasting.” Het bedrijf moet van haar ruim 13 miljard euro aan achterstallige belastingen overmaken aan Ierland, waar zijn Europese hoofdkantoor staat. Let wel: Ierland had het eerder op een akkoordje gegooid met Apple. De rechtszaak hierover is vorige week begonnen.

Ook Google heeft al kennis gemaakt met de Deense. Daar is de teller al voorbij de 8 miljard, onder meer wegens het oneerlijk bevoordelen van de eigen online prijsvergelijker. Het ontlokte president Donald Trump de verzuchting dat ‘jullie belastingdame’ de VS wel heel erg haat. Vestager pakte inderdaad ook Starbucks, Nike en McDonald’s aan, maar spaarde ook het Russische Gazprom en het Italiaanse Fiat niet. Ze haalde zich zelfs de woede van Frankrijk en Duitsland op de hals door een voorgenomen fusie tussen treinenbouwers Alstom en Siemens te verbieden. De kritiek doet haar ogenschijnlijk niets: “Ik voel alleen maar de steun van 500 miljoen consumenten.”

Te veel macht?

Het is geen verrassing dat Ursula von der Leyen, de nieuwe voorzitter van de Europese Commissie, Vestager graag bij de club wil houden. Sterker: ze krijgt samen met Frans Timmermans en de Let Valdis Dombrovskis een zware dubbelfunctie. De Deense blijft commissaris voor Mede­dinging, en gaat ook het hele digitale beleid van de EU coördineren. De komende vijf jaar heeft niemand op deze planeet meer macht over ‘Big Tech’ dan zij, zo is al geconstateerd. Het past bij de ambitie van de Europese Unie. “De digitalisering heeft een enorme impact op onze manier van leven, werken en communiceren,” lichtte Von der Leyen haar keus voor deze constructie toe.

Vestager zelf ziet haar rol zo: “Mensen hebben meer oog gekregen voor de schaduwkanten van sociale media,” zegt ze in de Duitse krant Die Welt. “Ze willen nu weten wat er met hun gegevens gebeurt en wie bepaalt welke informatie ze te zien krijgen. Het is aan de politiek om ervoor te zorgen dat dit transparant wordt en niet de basis van onze saamhorigheid ondermijnt.”

Tegelijkertijd bestaat de vrees dat Vestager te veel macht krijgt. Ze maakt de regels en ze handhaaft ze. “Het is zeker efficiënter zo,” zegt de Brusselse mededingingsadvocaat Thomas Vinje in The New York Times. “Maar is altijd voordeel te behalen uit discussie en een scheiding der machten.” Aan de andere kant moet haar beleid natuurlijk wel worden goedgekeurd door de EU-lidstaten en door het Europees Parlement.

De nieuwe Europese Commissie begint op 1 november. Voor die tijd worden alle 26 commissarissen tijdens een hoorzitting ondervraagd door leden van het parlement. Vestager is op 8 oktober aan de beurt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden