PlusAchtergrond

Maakt de Labourpartij nog een kans?

De Britten hebben donderdag voor de derde keer in ruim vier jaar landelijke verkiezingen. Weer lijkt de Conservatieve Partij er met de winst vandoor te gaan.

Zelfs onder trouwe Labourstemmers is partijleider Jeremy Corbyn allesbehalve populair.Beeld EPA

Jeremy Corbyn slaagt er maar niet in zijn grote rivaal Boris Johnson te achterhalen: de afgelopen week kroop Labour stilletjes iets dichterbij in de peilingen, maar dat gaat met nog vijf dagen te gaan nog niet snel genoeg om de Conservatieve Partij echt zenuwachtig te krijgen. De regerings­partij staat in de laatste peilingen op gemiddeld 42 procent van de stemmen, terwijl Labour op 33 blijft steken: een verschil van negen procentpunt.

Een meerderheid voor de Conservatieve Partij is nu het meest waarschijnlijke scenario, en daarmee kan de brexit op 31 januari een feit zijn. Maar het Verenigd Koninkrijk staat erom bekend dat de peilingen niet altijd kloppen. Bij zowel de verkiezingen van 2015 als in 2017 week de uitslag flink af van de verwachtingen, en dus kan een herhaling van een hung parliament, een parlement waarin geen van de partijen een absolute meerderheid heeft, niet worden uitgesloten.

Het zijn in elk geval verkiezingen waarin de Britse kiezer niet kiest voor de partijleider – en de partij – die ze het best vinden, maar op degene die ze het minst slecht achten. De leiders van de twee grootste partijen hebben talloze tekortkomingen, die deze campagne breed worden uitgemeten.

Laatdunkende uitspraken

Zo wordt Johnson vrijwel dagelijks herinnerd aan negatieve en laatdunkende uitspraken over onder meer alleenstaande moeders, homoseksuelen en over de islam. Critici noemen Johnson vrouwonvriendelijk, elitair, discriminerend en racistisch. Zijn neiging om het niet al te nauw te nemen met de waarheid en feiten zorgt voor een gebrek aan geloofwaardigheid.

Donderdagavond viel de roemruchte BBC-journalist Andrew Neil de premier op tv aan omdat hij als enige partijleider weigert door hem geïnterviewd te worden. Het was een uniek moment, waarbij Neil in de camera tegen Johnson sprak: “Onze premier moet kunnen opstaan ­tegen president Trump, president Poetin en Xi. Dus een half uur met mij is denk ik niet te veel gevraagd.”

Ook hameren tegenstanders op het bezuinigingsbeleid van de afgelopen tien jaar onder Conservatief bewind: de gezondheidszorg kampt met enorme geld- en personeelstekorten, de infrastructuur voldoet op veel plekken niet en er zijn 20.000 agenten van de straat gehaald. Johnsons verkiezingscampagne is dan ook volledig gericht op zijn sterke punt: de brexit en zijn favoriete slogan ‘Let’s get brexit done’.

Het verkiezingsmanifest is zeer algemeen op veel onderwerpen: na de rampzalige reactie op de plannen in 2017 besloot de Conservatieve Partij dit keer de veilige weg te kiezen en dus maar met weinig details over het beleid te komen. Zodra interviewers Johnson bevragen over inhoudelijke zaken, lijkt hij verloren, stamelt hij wat onsamenhangends en komt hij er regelmatig gewoonweg niet uit.

Toch profiteert tegenstrever Corbyn daar niet van, zoals hij al de volledige drieënhalf jaar na het brexitreferendum niet weet te profiteren van de aanhoudende politieke crisis onder de Conservatieve regering. Want ook op Corbyns leiderschap is een hoop aan te merken: hij is de meest impopulaire oppositieleider in tientallen jaren.

Ongekend links manifest

Veel kiezers vertrouwen de Britse economie niet aan hem toe. Labour kwam met een ontzettend ambitieus en ongekend links manifest, dat drijft op enorme overheidsuitgaven. Als Corbyn aan de macht komt, wil hij omgerekend 98 miljard euro extra spenderen. Waaraan? Gratis busvervoer voor jongeren, goedkoper openbaar vervoer voor iedereen, duizenden extra brandweermensen en het schrappen van collegegeld voor studenten. De 5,4 miljoen Britten die werkzaam zijn in de publieke sector, moeten 5 procent meer gaan verdienen.

Hij hoopte ermee het tij in de campagne te keren, maar die opzet lijkt niet te slagen: het manifest heeft geen noemenswaardige impact gehad op de peilingen. Veel Britten denken dat de plannen gewoonweg onhaalbaar en onrealistisch zijn.

Ook het spook van antisemitisme blijft Corbyn maar achtervolgen. Hij greep te laat en niet hard genoeg in bij incidenten binnen de partij en veel kiezers – en zelfs oud-Labourparlementariërs – verwijten Corbyn zelf antisemitische denkbeelden. Zijn onwil om excuses aan te bieden voor het antisemitisme binnen zijn partij helpt beslist niet.

In een pijnlijk interview met Andrew Neil – Corbyn kwam wel opdagen – kreeg hij vorige week tot vier keer de mogelijkheid om sorry te zeggen. Vier keer deed hij het niet. Dat hij een paar dagen later in een ander gesprek wel zijn excuses aanbood, deed eigenlijk niet meer ter zake: de schade was al aangericht.

Onduidelijk brexitstandpunt

Ook het onduidelijke brexitstandpunt van de partijleider is een heikel punt. Hoewel Labour campagne voerde voor remain bij het brexit­referendum in 2016, liet Corbyn zich amper zien: volgens velen omdat hij diep in zijn hart een rasechte brexitvoorstander is. Na jarenlang geschipper over een nieuw partijstandpunt heeft Labour nu gekozen voor een middenweg: als ze aan de macht komen, willen ze de brexitdeal met de EU heronderhandelen om die vervolgens tegenover een remainoptie te zetten in een tweede referendum. Corbyn wil in die situatie een neutraal brexitstandpunt innemen. Zo probeert de hij voor- en tegenstanders van de brexit binnenboord te houden.

Vooral dat laatste lijkt niet te lukken, en dat kan doorslaggevend worden deze verkiezingen. De arbeiderspartij lijkt de controle kwijt in een aantal traditionele Labourzetels in kiesdistricten in Noord- en Midden-Engeland waar massaal voor brexit is gestemd.

Normaliter scoort Labour goed in die districten, met beloftes over hogere belastingen voor de rijken, lastenverlaging voor de arbeidersklasse en meer investeringen in de gezondheidszorg. Maar dit keer lijkt het anders te lopen: de partijloyaliteit naar Labour is weg, Corbyn wordt gezien als onverkiesbaar en bovenal willen veel stemmers maar één ding: dat de brexit geregeld wordt.

Labour hoopt de komende dagen nog te scoren onder de niet onaanzienlijke schare twijfelende kiezers: in 2017 was die groep een belangrijke reden voor de verrassend goede verkiezingsprestaties.

Zo hoopt de Labourpartij er alsnog in te slagen zoveel zetels te winnen dat de Conservatieve Partij in elk geval geen absolute meerderheid krijgt. Want dan is er nog een kansje op Labourbewind: een minderheidsregering met gedoogsteun van de Schotse SNP is dan niet uitgesloten, in ruil voor een nieuw referendum over Schotse onafhankelijkheid.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden