PlusAchtergrond

Lopen de kiezers warm voor ‘Uncle Joe’ Biden?

Amerika kent hem al decennia, maar nu Joe Biden het Witte Huis moet heroveren voor de Democraten blijkt de ooit geliefde Uncle Joe een kandidaat met veel mitsen en maren geworden.

Openbare optredens zijn vrijwel onmogelijk voor Joe Biden, die nu campagne voert via de media.Beeld AP

Weinig politici zijn zo open over hun emoties als Joe Biden. Soms zijn er waterige ogen, live op tv, als hij over zijn overleden zoon Beau spreekt. Eerder dit jaar nog: hij veegde tranen weg toen hij uitlegde dat hij nog elke keer als hij een debatpodium opgaat het gevoel heeft dat Beau hem bij zijn revers grijpt. Wees wie je bent, drukte hij zijn vader altijd op het hart.

Biden weet wat verliezen is. Hij had in 1972 net een Senaatszetel gewonnen – hij had het gemaakt, als 29-jarige. Een maand later verloor hij zijn eerste vrouw en babydochter in een auto-ongeluk. Hij werd beëdigd naast de ziekenhuisbedden van zijn zoons Beau en Hunter, die overleefden. Goede gezondheidszorg, zei hij in een campagnespotje, is ‘persoonlijk’.

In 2015 verloor Biden zijn zoon Beau alsnog. Hij overleed op 46-jarige leeftijd aan een hersentumor. Het weerhield zijn vader ervan het jaar daarop een gooi naar het presidentschap te doen. Nu, zei Biden eens, is Beau zijn poolster. “Bijna elke ochtend als ik wakker word, denk ik bij mezelf, ik hoop dat hij trots op me is. Ik weet dat hij er nog is, dat hij nog steeds bij me is.”

Bidens levensverhaal verbindt hem met al die Amerikanen, van welke politieke kleur dan ook, die ook te maken hebben met gemis. Biden helpt hen rouwen. Vaak vraagt hij zijn toehoorders om handen in de lucht te steken: wie heeft ook een geliefde aan kanker verloren?

Menselijke familieman

Altijd gaan er tientallen vingers in de lucht, en steevast stappen na afloop mensen op hem af om hun verdriet te delen. Er komt een dag dat de pijn minder wordt, zegt Biden dan. Empathie is zijn kracht. Het is moeilijk om Biden te haten. Zijn reputatie van menselijke familieman houdt hem overeind, ook nu de Democratische partij anno 2020 mankementen heeft ontdekt.

Lang was Uncle Joe de geliefde sidekick van Barack Obama, populair bij mannelijke millennials die op hun Tinderprofiel graag pronkten met foto’s van de ex-vicepresident en zijn pilotenbril. In 2012 schreef Politico nog in warme bewoordingen over hem als een ietwat excentrieke flirt: “Hij kuste vrouwen op de lippen – en de wang. Hij trok een biker chick zo dicht naar zich toe bij een campagnestop dat het op foto’s leek alsof ze op zijn schoot zat. En hij praatte over de acrobatische kunsten van cheerleaders in termen die een leeftijdsgrens van 13+ zouden krijgen in Hollywood.”

Zeven jaar en een #MeToo-periode later meldden de vrouwen zich die zich uiterst ongemakkelijk hadden gevoeld bij Bidens aanrakingen. Hun verhalen over handen op dijen en billen werden vorig jaar even een relletje, maar toen een oud-medewerkster van Biden hem vorige maand beschuldigde van aanranding, was daar verrassend weinig aandacht voor. Het is haast onmogelijk haar verhaal te verifiëren, en vorig jaar vertelde het ze nog in andere vorm. Maar het uitgangspunt ‘believe all women’ dat na #MeToo in links Amerika populair is geworden, leek vergeten.

Slechts één ding is echt belangrijk voor Democraten: Trump verslaan. Ze nemen voor lief dat kiezers niet warm worden van Joe Biden, ondanks zijn staat van dienst. Barack Obama noemde hem ‘de beste vice-president die Amerika ooit gehad heeft’. Hij heeft meer dan drie decennia ervaring als senator, een contactenlijst waar heel Washington jaloers op is, een schat aan buitenlandkennis en het gezag van een staatsman wiens naam op een gebouw prijkt. Langs snelweg I-95 kun je plassen in het Biden Welcome Center.

Vergeten werkende klasse

Toch is slechts 24 procent van zijn eigen aanhangers ‘heel enthousiast’ over zijn kandidatuur, berekenden ABC en de Washington Post eind vorige maand. In geen twintig jaar vonden de opiniepeilers zo weinig enthousiasme. Biden kwam slechts als winnaar uit de voorverkiezingen vanwege zijn vermeende ‘verkiesbaarheid’.

Ouwe-jongens-krentenbroodman Biden kan machopresident Trump aan, menen Democraten. Als zoon van mijnwerkersstad Scranton zegt hij per ongeluk weleens ‘fuck’ en dat kan de vergeten werkende klasse terugwinnen in swing states als Pennsylvania, Michigan en Wisconsin, is de hoop. Middle Class Joe is bijvoorbeeld de favoriet van de vereniging van brandweerlieden. Kiezers zoals zij, zei hun voorzitter Harold Schaitberger, willen voelen ‘dat ze verbonden zijn met iemand die de president van de VS wil worden, maar niet op hen neerkijkt en tot hen predikt.’

Dat beangstigt Trump zozeer dat hij zijn presidentschap op het spel zette om Bidens kansen te schaden. Trumps pogingen het lucratieve baantje van Bidens zoon Hunter in Oekraïne te laten onderzoeken als misdaad leidden tot een afzettingsprocedure tegen de president. Die affaire blijft ongetwijfeld terugkeren in de campagne.

Cognitieve capaciteiten

Trumps team heeft ook een keur aan munitie uit Bidens carrière van een half mensenleven. En er zijn de blunders en versprekingen – Democraten maken zich er zorgen over. Jaren terug werden speeches van Biden al beschreven als gebazel en ratjetoe. Maar nu hij het lot van het land op zijn schouders draagt, in de ogen van Democraten, worden ze nog kritischer bekeken. In het eerste tv-debat van 2019 meanderden zijn antwoorden alle kanten op. Sindsdien stellen de media – en Trumps twitteraccount – vragen over zijn cognitieve capaciteiten. 

Is deze 77-jarige man te verward om president te worden? Toen oud-minister Julian Castro nog meedebatteerde, gaf hij kijkers een slecht verhulde hint door tegen Biden te zeggen: “Ben je vergeten wat je twee minuten geleden zei?”

Hij stotterde als kind, vertelde Biden in interviews als verklaring van haperingen. In zijn laatste tv-debat, één op één tegen Bernie Sanders, was hij overigens een stuk scherper. Maar hij blijft al roekeloos improviseren. In 1988 leidde dat al tot het mislukken van zijn eerste presidentscampagne vanwege aantijgingen van plagiaat; hij had zinnen geleend van de Britse politicus Neil Kinnock. Afgelopen februari vertelde hij nog dat hij gearresteerd was toen hij Nelson Mandela in de gevangenis wilde bezoeken. Hij bleek kort tegengehouden op het vliegveld.

Strijd om de ziel

Biden heeft één boodschap: Ik haal Amerika uit het moeras van Trump. Hij heeft heus een zorgplan, zelfs een vrij vergaand hervormingsplan voor Amerikaanse begrippen, maar tijd om het uit te leggen neemt hij niet. Het gaat in zijn verkiezingsoptredens zelden over beleid, of een toekomstvisie. Het gevecht tegen Trump staat centraal. Biden spreekt keer op keer over zijn strijd om de ziel van Amerika. “We verkiezen hoop boven angst!,” roept hij dan. “We verkiezingen eenheid boven verdeeldheid! We verkiezen waarheid boven leugens!” Of het genoeg is, dat Biden Trump niet is? Hij meent zelf van wel. Tegen de New York Times: “Mijn vader zei altijd: ‘Joey, vergelijk me niet met de Almachtige, vergelijk me met het alternatief.”

Uitstel bijeenkomsten en wisselende peilingen

De verkiezingscampagne staat in de ijskast, nu evenementen, voorverkiezingen én de Democratische partijconventie zijn uitgesteld. Niemand weet wat het land precies te wachten staat in de nasleep van het corona­virus, dus hoe kiezers reageren is ook moeilijk in te schatten.

Trump had gedacht dat hij mooie economische cijfers als campagnemateriaal kon gebruiken, maar de campagne heeft een compleet nieuw hoofdthema: de coronacrisis in de VS, en het antwoord van de president die zei ‘geen verantwoordelijkheid’ te nemen. Daar maakte team-­Biden een messcherp verkiezingsspotje van, maar de kandidaat komt zelf niet uit de verf. Biden is onzichtbaar nu er geen rally’s zijn. Hij probeert vanuit een geïmproviseerde studio in zijn kelder relevant te blijven met tv-optredens en livestreams.

Trump heeft het voordeel dat hij continu op tv is, al vrezen bondgenoten nu dat zijn geruzie met gouverneurs en Democraten middenin de pandemie tegen hem gaan werken. Even stegen zijn populariteitsscores wat, inmiddels dalen ze weer. Democratische kiezers gaven al vroeg aan dat ze in Biden een crisismanager zagen, maar deze week publiceerden Politico en Morning Consult ook een peiling waarin Trump vaker wordt aangewezen als de betere leider in de coronacrisis dan Biden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden