Loekasjenko: ‘Bommelding kwam uit Zwitserland’

De bommelding die het Ryanairtoestel afgelopen zondag dwong tot een landing in de Belarussische hoofdstad Minsk, kwam uit Zwitserland. Dat heeft de Belarussische machthebber Aleksandr Loekasjenko woensdag gezegd in een toespraak tot het parlement.

President Aleksandr Loekasjenko spreekt het parlement in Minsk toe over de gedwongen landing van het Ryanair-vliegtuig. Beeld AP
President Aleksandr Loekasjenko spreekt het parlement in Minsk toe over de gedwongen landing van het Ryanair-vliegtuig.Beeld AP

Het bericht over de bom in het vliegtuig, dat van Athene over Belarus naar Vilnius (Litouwen) reisde, kwam via IP-adressen in Polen, zei Loekasjenko volgens de Belarussisch televisie. Na de noodlanding in Minsk werden de Belarussische journalist Roman Protasevitsj en zijn Russische vriendin Sofia Sapega van boord gehaald en gearresteerd.

Beiden wacht in ieder geval een proces wegens het uitlokken van massaprotesten en haatzaaien tijdens de volksopstand van augustus vorig jaar. De oppositie beweerde toen dat Loekasjenko bij de Belarussische presidentsverkiezingen grotesk had gefraudeerd. Protasevitsj wordt mogelijk ook terrorisme ten laste gelegd, waarvoor hij de doodstraf kan krijgen.

Volgens de Europese Unie en de Verenigde Staten was de bommelding vals en slechts een manier om het vliegtuig tot landen te dwingen. De Belarussische autoriteiten stuurden een MiG-29, een gevechtsvliegtuig, de lucht in om het toestel te ‘begeleiden’.

‘Absolute leugen’

De door het Westen sinds augustus niet langer erkende Belarussische president verwierp woensdag beweringen dat de piloten van Ryanair door de MiG-29 waren gedwongen te landen. “Een absolute leugen! Het vliegtuig werd ingezet in de buurt van een kerncentrale,” verklaarde Loekasjenko, suggererend dat het om een noodsituatie ging. “Ik handelde legaal en beschermde mensen, in overeenstemming met alle internationale regels.”

De Ryanair-vlucht op de luchthaven van Minsk. Beeld AFP
De Ryanair-vlucht op de luchthaven van Minsk.Beeld AFP

Vervolgens draaide Loekasjenko van standpunt en verklaarde: “Een bom of niet, als ze me hadden verteld dat er een terrorist aan boord zat, had ik het toestel onmiddellijk laten landen.” Vrijwel zeker doelde de Belarussische dictator op Protasevitsj. Hij noemde het vasthouden van de bemanning en passagiers door gewapende mensen op de luchthaven ‘onzin’. De reis kon pas na zeven uur weer worden voortgezet.

Beschuldigingen

Volgens Loekasjenko weigerde het Westen het incident met Ryanair te onderzoeken. “Het vliegtuig was nog maar net in Minsk geland of er werden door het Westen beschuldigingen geuit en vliegverboden ingevoerd. Ze reageerden te snel,” stelde Loekasjenko.

Ook weersprak Loekasjenko dat de mensen die naast Protasevitsj en Sapega achterbleven in Minsk en niet doorvlogen naar de Litouwse hoofdstad Vilnius, tot de Belarussische geheime dienst behoorden. “Drie mensen stapten in Minsk uit het vliegtuig om niet terug te keren naar Vilnius. Er werden meteen nep-KGB-officieren van hen gemaakt.” Eerder beweerde Loekasjenko dat de bommelding zou zijn gedaan door de Palestijnse beweging Hamas.

Sancties

De Europese Unie riep dinsdag luchtvaartmaatschappijen op het luchtruim van Belarus te mijden en besloot vliegtuigen van de Belarussische maatschappij overal in de EU te weren. Ook het Europees Agentschap voor de veiligheid van de luchtvaart, de Easa, drong hier woensdagochtend op aan. Onder meer de KLM heeft daaraan gehoor gegeven. Brussel zint ook op verdere economische sancties tegen Belarus.

Woensdag zal de VN-Veiligheidsraad achter gesloten deuren bijeenkomen om de affaire te bespreken. Er worden geen nieuwe sancties verwacht, omdat permanent raadslid Rusland tegen zal stemmen. Rusland is de enige overgebleven bondgenoot van Loekasjenko en steunt hem tot op heden.

Volgens de president is Belarus een ‘proeftuin’ voor een toekomstige aanval op Rusland. Hij liet weten hard te zullen reageren op eventuele sancties tegen het land.

Ook vriendin Protasevitsj in bekentenisvideo

Nadat oppositieleider Protasevitsj dinsdag verscheen in een video, is er nu ook een film van zijn 23-jarige vriendin Sofia Sapega verschenen, waarin ze een bekentenis doet.

Volgens de oppositie is de bekentenisvideo afgedwongen. Sapega praat snel en ziet er ongemakkelijk uit. Ze zegt in de opname onder meer dat ze redacteur was van een Telegramkanaal dat persoonlijke gegevens van wethandhavers heeft gepubliceerd. Dat is een misdaad in Belarus.

Svetlana Tichanovskaja, de leider-in-ballingschap van de oppositie in Belarus, zei op Twitter dat het erop lijkt dat Sapega onder psychologische druk staat. Tichanovskaja opereert vanuit Litouwen. Volgens Tichanovskaja plant de oppositie in Belarus nieuwe anti-overheidsprotesten. “Er is niets meer om op te wachten - we moeten de terreur voor eens en voor altijd stoppen,”, zei ze.

Ook een adviseur van de oppositieleidster stelde op sociale media dat de bekentenis van Sapega onder druk werd gedaan. “Ze is schuldig aan het bevriend zijn met Roman. En ze hebben haar gedwongen misdaden te bekennen die ze niet heeft begaan,” schreef hij.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden