PlusNieuws

Lid vaccinatiecommissie: ‘Haal vaccins uit China en India’

Nederland moet coronavaccins uit China en India aanschaffen, want die geven in potentie een betere immuniteit tegen de huidige en toekomstige virusvarianten. Dat zegt Frans Meijman, lid van de vaccinatiecommissie van de Gezondheidsraad, een adviesorgaan van het kabinet.

In Argentinië werken ze al met het door het Chinese bedrijf Sinopharm geproduceerde vaccin.  Beeld Hollandse Hoogte / AFP
In Argentinië werken ze al met het door het Chinese bedrijf Sinopharm geproduceerde vaccin.Beeld Hollandse Hoogte / AFP

Meijman vindt dat Nederland zich bij de inkoop van vaccins te eenzijdig oriënteert. “We doen mee met de gezamenlijke inkoopprocedure van de Europese Unie. Daarbij is te veel oog voor westerse farmabedrijven, die fors lobbyen in Brussel. Kansrijke vaccins uit niet-westerse landen worden over het hoofd gezien.”

Meijman zegt op persoonlijke titel, dat Nederland zich sterk moet maken om vaccins uit China (Sinopharm en Sinovac) en India (Bharat Biotech) te laten beoordelen door het Europese Geneesmiddelenagentschap (EMA) of het College ter Beoordeling van Geneesmiddelen. Een woordvoerder van het ministerie van Volksgezondheid zegt dat Nederland open staat voor alle vaccins ‘die door de hoepel van het EMA kunnen springen’, maar ziet geen rol voor het ministerie.

Verspreiding remmen

Vooruitlopend op EMA-goedkeuring moet Nederland die vaccins uit China en India al aanschaffen, aldus Meijman, oud-huisarts in Amsterdam en emeritus hoogleraar medische publiekscommunicatie. “Ze beschermen in potentie beter tegen de huidige en komende virusvarianten. Bovendien remmen ze de verspreiding van de infectie.”

De vaccins uit China en India zijn gebaseerd op geïnactiveerd virus: het zit in de prik, maar kan zich niet vermeerderen en is daarom niet ziekmakend. De methode heeft zich al decennialang bewezen als veilig en effectief, ook tegen verschillende virusvarianten.

De vaccins die Nederland nu gebruikt – Pfizer, AstraZeneca, Moderna en binnenkort zo goed als zeker Johnson & Johnson – zijn gericht op een deel van het virus: het spike-eiwit. Het spike-eiwit muteert echter voortdurend, zodat bij elke nieuwe virusvariant de vraag aan de orde komt of het vaccin nog voldoende werkt.

Betere immuunrespons

Vaccins op basis van geïnactiveerd virus bevatten een veel breder palet aan viruseiwitten dan alleen het spike-eiwit, zegt Meijman. “Zodoende ontstaat een bredere immuunrespons die in potentie beter is opgewassen tegen virusvarianten.”

Ben van der Zeijst, emeritus hoogleraar vaccinontwikkeling, onderschrijft de uiteenzetting van Meijman. “Specifieke onderzoeksdata moeten die bredere immuunrespons nog bevestigen, maar de theorie klopt.”

De kritiek van Meijman valt samen met scheuren in het bastion van de Europese Unie. Denemarken en Oostenrijk willen een overeenkomst met Israël sluiten over het produceren van coronavaccins voor nieuwe virusvarianten. De Hongaarse president Viktor Orbán liet zich al inenten met het Chinese Sinopharm en bestelde 5 miljoen doses voor zijn landgenoten. Polen klopte eveneens bij China aan. Tsjechië, Slowakije en Hongarije verzochten Rusland om snelle levering van het Spoetnikvaccin.

Algemene onderzoeksgegevens steunen het pleidooi van Meijman. Woensdag meldde het Indiase Bharat Biotech dat het mede door de Indiase overheid geproduceerde vaccin bij een studie onder bijna 26.000 proefpersonen 81 procent effectief is bij het voorkomen van coronabesmetting. Dat is hoger dan de effectiviteit van de vaccins van AstraZeneca (67 procent) of Johnson & Johnson (66). Ook beschermt het Indiase vaccin tegen de Britse variant. Over bescherming tegen de Zuid-Afrikaanse en Braziliaanse varianten is (nog) niets gemeld.

De Chinese vaccins van Sinopharm en Sinovac rapporteerden bij zogenoemd fase-3 onderzoek onder tienduizenden mensen eveneens een goede effectiviteit en weinig bijwerkingen. Sinopharm was 79 procent effectief bij het voorkomen van infectie, Sinovac 51. Belangrijker is dat Sinovac 100 procent effectief was in het voorkomen van ziekenhuisopname, en ook is onderzocht in Brazilië.

Meijman: “Die cijfers zijn prachtig, maar ze moeten natuurlijk wel worden gecontroleerd door een onafhankelijke instantie.”

Polio

De techniek van geïnactiveerde virusvaccins is in de jaren zestig en zeventig ontwikkeld bij het RIVM in Bilthoven, dat beroemdheid vergaarde met poliovaccins. Die kennis werd gedeeld met de hele wereld. Van der Zeijst, oud-directeur van de vaccinatieafdeling van het RIVM, heeft dan ook geen twijfels over de geïnactiveerd virusvaccins uit China en India. “Ik zou ze zelf nemen.”

Van der Zeijst waarschuwt dat ook de geïnactiveerde virusvaccins schaars zijn. “De productie is bewerkelijk. Je moet heel veel virus opkweken in potdichte fabrieken, anders krijg je virusuitbraken. Vervolgens moet je dat virus met chemicaliën inactiveren.”

In EU-verband mikt Nederland op één vaccin dat is gebaseerd op geïnactiveerd virus, van de Franse firma Valneva. “Maar dat is mogelijk pas eind dit jaar klaar,” zegt Meijman. “De vaccins uit China en India zijn er nu. Bovendien heeft het Verenigd Koninkrijk bij Valneva al een bestelling gedaan van honderd miljoen doses.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden