PlusReportage

Lessen van lange reis door de VS: Amerikanen zijn bang geworden, voor Trump, Biden én elkaar

12.000 kilometer legde onze correspondent Karlijn van Houwelingen deze nazomer af in de Verenigde Staten. Ondanks alle beproevingen waar het land zich voor ziet gesteld, trof zij veerkracht en vertrouwen. Niet in de politiek, wel in de mens.

Beeld Sergio Avellaneda

Het is er nog, het tomeloze Amerikaanse optimisme. Ik zag het in Hope, Kansas, dat hard op weg is te herrijzen uit de bijna-dood dankzij standvastige dorpelingen die hun vervallen Main Street oplappen. In Hope, Arkansas, gaat de kapper die weinig vooruitgang ziet in zijn strijd tegen politiegeweld gewoon zelf de politiek in. En in Hope, Maine woont een chefkok die stoïcijns middenin de pandemie plannen maakt om de hele Amerikaanse oostkust van zijn barbecuevlees te voorzien.

Hij denkt nog steeds, zei barbecuekoning Andrew Bridge toen we het over de vijfdubbele crisis in zijn vaderland hadden, dat Amerika ‘een van de beste landen ter wereld is’. “Er is een overvloed aan kansen, enorme diversiteit aan mensen, diversiteit aan ruimte - je vindt hier elk klimaat, van besneeuwde bergen tot regenwoud en woestijn. En het ligt allemaal voor het grijpen, als je bereid bent hard te werken, vastberaden bent, en niet luistert naar wat andere mensen zeggen.”

Andrew Bridge (Hope, Maine).Beeld Sergio Avellaneda

Amerika is altijd een land van optimistische aanpakkers geweest, en dat is het in veel opzichten nog steeds, kan ik u melden na een 12.000 kilometer lange roadtrip langs tien plaatsen met de blijmoedige naam Hope. Zeker, je zou het kunnen zien als onwil de realiteit onder ogen te zien. De realiteit is dat Dustin Isaac vier neven en nichten aan het coronavirus verloor in zijn gemeenschap van oorspronkelijke Amerikanen op de rand van Hope, Mississippi. De realiteit is ook dat de rijen voor de voedselbank in mijn buurt in New York in de maand dat ik op reis was alleen maar langer leken te zijn geworden. Rijen voor de stembureaus zijn soms zo lang dat stemmen een beproeving is. De VS is niet de droomdemocratie die het zegt te zijn.

Maar het geloof in de veerkracht van de Verenigde Staten is ijzersterk. Het idee dat Amerika als onuitputtelijke bron van mogelijkheden een uitverkoren positie in de wereld bekleedt mag dan een mythe zijn, die fabel houdt dit gammele land vooralsnog bij elkaar. Wij zijn Amerikanen, wij komen er wel bovenop, hoorde ik steeds weer. “Er zijn wel meer slechte tijden geweest, veel erger dan dit”, zei Keith Denison in Hope, Texas. Allison Gupton, historicus op plantage Hope in North Carolina, zei het zo: “Amerika is een land van verandering. We herdefiniëren onze levens continu en passen ons altijd aan de moderne tijd aan. Dat gaan we nu ook doen.”

Is er nog hoop in Amerika? Correspondent Karlijn van Houwelingen reist in aanloop naar de verkiezingen dwars door het land, naar tien plaatsen die Hope heten. Op deze kaart vind je alle afleveringen én de bijbehorende videoreportages terug.

Maar of Joe Biden dan wel Donald Trump daar de leiding over moet krijgen? Daar waren veel burgers veel minder zeker van. Natuurlijk, de grootste fans scharen zich helemaal achter hun politieke held. Op het Amerikaanse platteland wapperen de Trump-vlaggen fier boven eindeloze leegte. Tussen Kansas en New Mexico zagen we soms urenlang geen mens, maar wél steeds weer die vlag, aan de rand van een maisveld, of op een paal bij de ingang van een ranch. Als we onderweg eens Biden-bordjes zagen, stond soms evengoed de tuin vol.

Maar over het geheel genomen bespeurde ik toch vooral bedroevend weinig vertrouwen in de politiek. Een diepe zucht, slaakte Peggy Ballou in Hope, New Mexico, toen het over de verkiezingen ging. Het moest ‘meneer Trump’ maar weer worden, want Biden begreep niets van het leven hier bovenop een olieveld in de woestijn. Verdient Trumps bedrijf aan zijn presidentschap? Ach, alle politici zijn corrupt, zei Jeanette in Hope, New York. Een hoopvolle stem op de eerste zwarte president, twaalf jaar geleden? Bleek geen verschil te maken, luidde het oordeel van de zwarte filmmaker die plantage Hope in North Carolina gebruikt als decor. Stemmen deed hij niet meer.

Peggy Ballou (Hope, New Mexico).Beeld Sergio Avellaneda

Historicus Allison Gupton vroeg het zich af, op de Hope-plantage. Is dit het beste dat de VS te bieden heeft? Een zelfingenomen zakenman die het land uitgeput heeft met zijn tumultueuze chaos-presidentschap, of een man die al bijna vijf decennia meeloopt en eigenlijk niemand inspireert? In geen enkele Hope vonden we overtuigde Biden-aanhangers. We stuitten wel vaak op zorgen over Bidens fysieke dan wel mentale capaciteiten, op bijna 78-jarige leeftijd. Ook onder zijn kiezers. Een stem op Biden, is vooral een stem tegen Trump. Of een verkapte stem op zijn potentiële vicepresident Kamala Harris. In Hope, New York, hoopte Tom Donovan met name dat zij het zo snel mogelijk overneemt.

Mijn reis leverde niet per se een dwarsdoorsnede van Amerika op. De meeste dorpen en stadjes met de naam Hope zijn klein, en liggen in plattelandsregio’s, de gebieden waar Trump populair is. Het werd een kijkje in de verborgen lagen van de Amerikaanse samenleving. We spraken met de mensen die níet vooraan staan bij politieke rally’s of protesten. Ze waren op weg naar het postkantoor, hun gazon aan het maaien, of een dagje uit toen we hen ontmoetten. Ze hadden er net een lange werkdag opzitten, of zaten er nog middenin.

Die mensen passen lang niet altijd in de hokjes die opiniepeilers en politiek analisten gebruiken om verkiezingen te duiden. De meeste Amerikanen zijn tegenstrijdig in hun overtuigingen. De diepgelovige moeder die vertelde dat ze vooral anti-abortusbeleid belangrijk vindt, zei ook dat ze graag iets had gerookt voordat we haar filmden. De dame die Obama met liefde had uitgenodigd om te komen eten en de tv uitzette zodra ze de blonde kuif van de huidige president signaleerde, stemde toch op Trump.

Vaak hadden bewoners van Hope weinig zin om over politiek te praten. Dat is nieuw. Amerikanen zijn sterren in spreekbeurten, alsof ze altijd klaar zijn voor hun elevator pitch. Politiek gingen ze daarbij nooit uit de weg. Maar veel burgers zijn afgepeigerd nu álles politiek is geworden, ook sport of entertainment. Ze willen hun vingers niet branden aan thema’s die afgelopen zomer zelfs tot dodelijk geweld leidden. Ze zijn bovendien teleurgesteld in de pers. Buitenlandse journalisten zijn overigens minder besmet geraakt door alle verdachtmakingen die uit het Witte Huis kwamen en meestal wel welkom, is mijn ervaring. Twee bewoners van Hope, New York, keken voor nieuws uit Washington inmiddels liever naar de BBC of de Canadese omroep.

Meer dan eens troffen we Amerikanen die verdwaald waren geraakt in de krochten van YouTube. Ze spraken over extreme complottheorieën als we het over politieke voorkeuren hadden. Het is ontluisterend hoezeer complete fictie gemeengoed is geworden. Zowel in Michigan als New Mexico begon een bewoner van Hope nonchalant over Hollywoodsterren en Democraten die kinderbloed zouden aftappen om jong te blijven - een element van de paranoïde pro-Trump fantasieën van QAnon.

Burgeroorlog

Ik proefde nervositeit. Veel Amerikanen houden hun hart vast voor de periode na de verkiezingen, zeker als de uitslag is vertraagd vanwege alle poststemmen. Het land staat op scherp. Meermaals begon een inwoner van Hope over wapens die paraat lagen, of over de burgeroorlog die hij niet ondenkbaar achtte. In Michigan zagen we bijtende campagnebordjes over gouverneur Gretchen Whitmer: ‘Mijn gouverneur is een idioot’ zetten tientallen inwoners in hun tuin. Enkele weken daarna werden dertien mannen aangehouden omdat ze haar wilden kidnappen en ‘berechten’. Inmiddels hebben diverse burgemeesters en gouverneurs extra veiligheidsmaatregelen op en rond de verkiezingsdag aangekondigd.

James Jones (Hope, North Carolina).Beeld Sergio Avellaneda

Op onze laatste stop troffen we James Jones, de man met de minste hoop van allemaal. Hij maakt plannen om North Carolina te verruilen voor Ghana. Daar, denkt hij, hebben ze tenminste geen racisme. Het gaat ver, maar is niet ongewoon. Wel meer Amerikanen hebben hun land afgeschreven. Op een verjaardagsfeestje na terugkeer in mijn woonplaats New York - in een park, coronaproof - bespraken vrienden de beste manier een Europees paspoort te bemachtigen. Een half miljoen investeren in Portugal is de makkelijkste weg, was de conclusie. Amerikanen met Europese voorouders lopen bedrijfjes plat die helpen de nationaliteit van opa of oma te bemachtigen. Een tweede paspoort is het nieuwe statussymbool, kopte The New York Times onlangs.

Amerikanen zijn angstig geworden. Bang voor de toekomst onder Trump, of juist Biden. En bang voor elkaar. Voor extremistische, gewapende groepen op rechts, of activisten met radicale trekken op links. Of voor de stad - New York vinden veel mensen in de ‘Hopes’ die we bezochten maar griezelig. Ze vrezen ‘socialisme’ en criminaliteit, al is de trend in misdaadcijfers echt al jaren dalend, en is de enige deelnemer aan de voorverkiezingen die zich ‘democratisch socialist’ noemt, Bernie Sanders, allang weggestemd.

Amerika, constateerde Keith Denison uit Hope, Texas, is op het moment als één groot auto-ongeluk. Je kunt je ogen er niet vanaf houden, iedereen mindert vaart om het te kunnen zien. Doomscrollen is het gaan heten - zonder stoppen door slecht nieuws blijven scrollen, hoe deprimerend ook. “Het maakt sommigen bang”, analyseerde Keith. “Maar ik denk nog steeds dat als je één op één met mensen praat, we echt niet zo verschillend zijn.”

Keith Denison (Hope, Texas).Beeld Sergio Avellaneda

Met bijna alle inwoners die ik in een Hope ontmoette had ik zo, één op één, een goed gesprek, van welke politieke kleur ze ook waren (dan reken ik de gepensioneerde sheriff die in Texas achterdochtig onze nummerplaat fotografeerde even niet mee). We werden geregeld warm ontvangen. Kregen ingemaakte okra en wilde bosbessen voor onderweg. In de Hope Diner in New York betaalde Tom Donovan de tosti’s toen we moesten bekennen dat we de stad hadden verlaten zonder contant geld.

Donovan kwam graag in de Hope Diner in het Adirondack-gebergte in New York, al waren de meeste klanten Trump-aanhangers, en hij een Democraat. Maar waar de twee kampen elkaar niet kunnen luchten of zien in Washington, lukt het in kleine gemeenschapjes nog steeds om samen te leven. Donovan had in Hope een handige vaardigheid opgedaan voor het leven in de Verdeelde Staten van Amerika: luisteren. Als je écht luistert, zonder te proberen je eigen politieke punt te maken - zul je zien dat de ander soms best een steekhoudend argument heeft, was zijn ervaring. Als Amerikanen nou eens naar elkaar gaan lúisteren, verklaarde hij optimistisch, dan komt het goed. “We praten tenminste nog met elkaar. Dat geeft me hoop.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden