Plus Interview

Leider gele hesjes: ‘Denk na over het waaróm van de boosheid’

Priscillia Ludosky leidt de protesten van de ‘gele hesjes’ in Frankrijk Beeld AFP

Ze is de initiatiefneemster van de Franse ‘gele hesjes’. Ze is bijna 24 uur per dag bezig met de protestbeweging. En ze boezemt de regering van president Macron angst in.

Ze komt een half uur te laat op haar afspraak. “Ik kwam met de auto, maar al het verkeer staat vast in Parijs èn ik kon nergens parkeren.” 

Priscillia Ludosky (33) startte bijna een jaar geleden een petitie tegen de gestegen brandstofprijzen. Dat werd een enorm succes. En daarna ontstond bij haar en enkele gelijkgezinden het idee om te gaan demonstreren. En ook dat werd een succes: de ‘gele hesjes’ houden al twee maanden Frankrijk in hun greep.

U begon met die petitie en breidde daarna uw eisenpakket flink uit. Waarom?

“Ik kreeg enorm veel reacties. Veel mensen zeiden: die dieselprijs is de druppel, maar er speelt méér. Wat mensen me vertelden komt ­eigenlijk samen in drie eisen die we nu op tafel leggen. Burgers moeten het recht krijgen om zelf referenda te organiseren. Eerste levensbehoeften, zoals eten, moeten lager worden belast. En de salarissen van politici moeten omlaag. De prioriteit is natuurlijk die eerste levensbehoeften: dat gaat over de koopkracht van mensen. En dat kan met belastingen snel worden verbeterd. Maar zo’n referendum, dat is ook belangrijk. De regering neemt allerlei maatregelen waar gewone mensen zich helemaal niet in herkennen. Met een referendum kunnen de Fransen meepraten over wat er moet gebeuren in een land. Mensen willen meer inspraak en daar moet het politieke systeem voor worden veranderd.”

Dat is wat Fransen u vertellen?

“Veel mensen zeggen: het is genoeg! Zoals het nu gaat, kan het niet langer.”

De regering verwijt u te radicaliseren. Eén van uw medeleiders van de ‘gele hesjes’, zei dat hij het presidentieel paleis wilde binnen dringen...

“Tja, was onhandig. Dat was een kwestie van foute communicatie. Hij heeft dat zelf ook al uitgelegd.”

Vrouwelijke ‘gele hesjes’ demon­streerden zondag in Le Mans met een sit-in tegen het regerings­beleid en tegen het politie­geweld. Beeld AFP

In uw jongste verklaring noemt u Oekraïne als voorbeeld, waar een volksopstand in 2004 zorgde voor nieuwe verkiezingen…

“Je moet naar het buitenland kijken om er van te leren. Waarom willen mensen in andere landen dat er iets verandert? Ik wil dat begrijpen. Ik ben zelf naar Barcelona gegaan, om daar te kijken hoe het referendum (over Catalaanse onafhankelijkheid, red) werkte. We willen helemaal geen andere landen kopiëren. Elk land heeft z’n eigen oplossingen nodig.”

Dus u wilt geen vervroegde verkiezingen, zoals in Oekraïne?

“Ik laat me daar niet over uit. Dat is bij ons ook helemaal geen issue. Wij willen dat er referenda worden georganiseerd. De Fransen moeten zich kunnen uiten. Wij ‘gele hesjes’ zijn ook niet de spreekbuis van álle Fransen.”

Bij de laatste demonstratie van de ‘gele hesjes’ werd de poort van een ministerie met een vorkheftruck vernield. Politici van Macrons regeringspartij worden met de dood bedreigd. Zijn de ‘gele hesjes’ aan het radicaliseren?

“Waarom wordt er elke keer alleen maar gekeken naar geweld en bedreigingen? Waarom doet de regering dat? Waarom doen ze alsof dát de ‘gele hesjes’ zijn? Ik denk dat ze dat doen om ons in een kwaad daglicht te stellen. Kijk naar de demonstranten: dat zijn gepensioneerden, vaders en moeders. De meeste betogers zijn vreedzaam. Dus waarom kijkt iedereen alleen maar naar de relschoppers?”

De ‘gele hesjes’ radicaliseren niet?

“Nee, absoluut niet.”

Wat doen de ‘leiders’ van de ‘gele hesjes’ zelf om te voorkomen dat demonstraties ontsporen?

“Relschoppers moeten gewoon worden opgepakt. Wij roepen niet op tot geweld, wij roepen niet op agenten aan te vallen. We willen samen demonstreren, dat is alles. Als iemand besluit om met stenen te gooien naar de politie is dat zijn of haar verantwoordelijkheid. Het zijn volwassen mensen. Het zijn geen kinderen die aan mijn hand lopen. Iedereen is verantwoordelijk voor zijn eigen gedrag.”

Wordt de beweging wel politieker?

“Ja, want alle onderwerpen waar we over spreken, die gaan natuurlijk over de politiek. We willen niet meer alleen lagere belasting op benzine. Het gaat nu over politiek ja, dat is zeker. Sommigen van ons willen ook politieke partijen oprichten. Ze willen daarmee meedoen aan de Europese verkiezingen, of ze willen met een politieke partij de strijd van de hesjes voortzetten. Ik heb die ambitie niet.”

De regering wil nu met een nieuwe wet harder optreden tegen illegale demonstraties en relschoppers. Is dat een goede zet?

“Ik zou wel eens willen meekijken in zo’n vergadering van het kabinet. Om te weten hoe dat dan gaat. Waarom gaat alle aandacht elke keer naar het geweld? Nogmaals: ik snap dat niet. Geweld moet worden aangepakt, daar zijn we het over eens. Maar denk ook na over het waaróm van de boosheid. Ga er over in gesprek met ons. Dát gebeurt niet. De regering komt op geen enkele manier tegemoet aan onze eisen.”

Er zijn toch concessies aangekondigd? Maatregelen ter waarde van 10 miljard euro. En volgende week start een landelijk debat over uw eisen, waar iedereen mag meepraten over koopkracht en klimaat. Zijn dat geen tegemoetkomingen?

“De onderwerpen die de regering heeft geformuleerd om over te praten, hebben niets te maken met onze drie eisen. De regering slaat de plank helemaal mis met dat landelijke debat. Sinds het begin zegt de regering dat ze naar ons luistert, maar dat is helemaal niet zo. Macron schreef over mijn petitie: ‘U heeft gelijk’. Maar hij zegt niks over onze concrete eisen nu. De regering doet alleen maar alsóf ze naar ons luistert.”

U was onderneemster. Loopt uw cosmeticabedrijf nog een beetje? Heeft u daar nog tijd voor?

“Nee, helemaal niet, hahaha. Ik heb alles stil moeten zetten. Het bedrijf is even in de ijskast gezet. Maar het is voor een goed doel.”

Open brief Macron

In Frankrijk werd het dit weekend voor de negende zaterdag op rij gedemonstreerd. 84.000 ‘gele hesjes’ gingen de straat op. In Parijs werden 155 betogers opgepakt, onder meer wegens illegaal wapenbezit. Het kwam opnieuw tot ongeregeldheden waarbij de politie traangas en waterkanonnen inzette. Ook in steden als Bordeaux en Rouen gingen duizenden mensen de straat op en kwam het tot rellen. In veel steden werden ­televisiejournalisten aangevallen. Veel demonstranten verwijten de media nepnieuws te verspreiden over de ‘gele hesjes’.

In een zondag gepubliceerde open brief aan de Fransen opent president Macron een nationaal debat dat de onrust moet beteugelen. Iedereen mag ideeën aandragen. Zelf werpt hij onder meer de vraag op welke belasting moet worden verlaagd en of een referendum moet worden ingevoerd. Wel waarschuwt hij: ‘We komen niet terug op eerder genomen besluiten.’ Macron waarschuwt ook: ‘We kunnen geen belastingen verlagen zonder de uitgaven terug te brengen.’ Het debat gaat drie maanden duren.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden