PlusInterview

Laila Frank reisde voor haar podcast langs acht Washingtons: ‘Optimisme zit diep in de ziel van Amerikanen’

Twintigduizend kilometer reed journalist en Amerikakenner Laila Frank (42) door de VS, op zoek naar verhalen van Amerikanen die het heft in handen nemen om hun land beter te maken. Deze week verscheen haar podcast Welkom in Washington.

Vera Spaans
Amerikakenner Laila Frank (42) : ‘De Amerikaanse droom als drijvende kracht, die bestaat nog steeds. Ook al laat de realiteit iets anders zien.’ Beeld Marie Wanders
Amerikakenner Laila Frank (42) : ‘De Amerikaanse droom als drijvende kracht, die bestaat nog steeds. Ook al laat de realiteit iets anders zien.’Beeld Marie Wanders

Drie jaar geleden sprak journalist en Amerikadeskundige Laila Frank in Michigan en Arizona een groep activisten die streden voor democratisering. Ze bonden de strijd aan met het bizarre – maar legale – principe dat machthebbers eens in de tien jaar zelf de grenzen van een kiesdistrict mogen bepalen, waardoor ze verkiezingsuitslagen in hun voordeel kunnen manipuleren. Amerika is geen democratisch land, zeiden deze activisten, maar je kunt van politici niet verwachten dat zij het systeem veranderen, want ze zitten erin gevangen. Dus moeten wij het doen. We, the people.

Dat kwam met zo veel overtuiging, zo veel vuur, dat Frank wist: hier ga ik ooit een serie over maken. Over Amerikanen die zien dat hun land niet werkt, maar er zelf heel graag iets aan willen doen. Toen ze vorig jaar van BNNVara de kans kreeg een podcast te maken, was het snel beslist. In Welkom in Washington reist Frank naar acht Washingtons, dwars door Amerika.

Er zijn wel 88 steden en dorpen die Washington heten. Hoe kwam u precies bij deze?

“Ik wilde het over een paar allesomvattende thema’s hebben: racisme, democratische vernieuwing, abortus, klimaatverandering. Die onderwerpen passen het best in bepaalde delen van het land, dus toen viel grofweg de helft af. Daarna ben ik gaan zitten voor Google Maps: wat zie ik, wat spreekt me aan? Een dorpje in Californië met 160 inwoners dat wel een school, een brandweerkazerne en een kroeg heeft. Hoe dan?”

“In Washington Parish, Lousiana, lag ooit de hoofdstad van de Ku Klux Klan. In het dorpje Washington in Georgia is de gemeenteraad opgesplitst in een zwart en een wit deel. Dan ga ik áán, ga ik hengelen en bellen en dan gaan er opeens deuren open. En voor ik het wist, stond ik in Washington, Kansas, bij een voor mij georganiseerde welkomstbijeenkomst met 25 mensen die me aanstaarden alsof ik een exotische verrassing was.”

U wilt laten zien hoe Amerikanen zelf proberen hun land beter te maken. Lukt dat ze een beetje?

“Op kleine schaal wel. Voor mijn aflevering over dakloosheid ben ik langsgegaan bij een gemeenschap die tiny houses bouwt voor daklozen. Daar bereiken ze echt wat mee – maar uiteindelijk vechten die mensen tegen een opiatencrisis, tegen de veel te hoge huizenprijzen, tegen de afbraak van de psychiatrische zorg. Een journalist die al vijf jaar over dakloosheid schreef, zei tegen mij: soms zijn er krachten in het leven die zo veel groter zijn dan de individuele keuzes die we als mens maken.”

Wat is u het meest opgevallen?

“Alle mensen die ik sprak, waren pessimistisch over de toekomst van hun land: over de politieke verdeeldheid en over de inkomensverschillen. Die zorgen delen ze, waar ik ook kwam. Zelfs op een familiebarbecue met makelaars in Utah, strikte mormonen, superconservatief, werd dat gezegd: we gunnen elkaar niks en er zijn mensen die veel te veel geld verdienen en mensen die veel te weinig verdienen. Iedereen is verontrust over dezelfde dingen, niemand ziet hoe dat gekeerd kan worden, en tegelijk is iedereen superoptimistisch over wat hij of zij zelf kan doen.”

Waar komt dat optimisme vandaan?

“Dat zit heel diep in de ziel van de Amerikanen. Het idee: als je maar hard genoeg werkt, kun je iets veranderen of iets anders worden. De Amerikaanse droom als drijvende kracht, die bestaat nog steeds. Ook al laat de realiteit iets anders zien. Maar als ze die droom zouden loslaten, wat heb je dan nog? Dat optimisme komt ook voort uit bittere noodzaak.”

Het is hun strohalm.

“In de slotaflevering ga ik langs bij de activisten voor democratisering waar mijn zoektocht mee begon. Zij zeggen: we weten dat we vechten tegen iets heel groots, maar als Martin Luther King de moed had opgegeven, was er nooit iets gebeurd. Zij voelen zich gesterkt door zulke grote voorbeelden. Dat vind ik waanzinnig inspirerend. Daar kunnen we in Europa ook iets van leren. Iedereen verklaart Amerika dood, dat snap ik en ik ben er zelf ook negatief over, maar tegelijk zit in die Amerikanen zo veel kracht.”

‘Iedereen verklaart Amerika dood, maar tegelijk zit in er zo veel kracht in die Amerikanen’ Beeld Marie Wanders
‘Iedereen verklaart Amerika dood, maar tegelijk zit in er zo veel kracht in die Amerikanen’Beeld Marie Wanders

Wat was het lastigst bij het maken van de podcast?

“Ik vond het het moeilijkst om mezelf te laten zien. Ik vind het altijd fijn me te kunnen verschuilen achter een continent, achter dingen die ik wéét. Maar nu ben je met mij op reis, je ziet het land door mijn ogen, je hoort wat ik hoor. Dat voelt heel kwetsbaar. En daarbij was het gewoon heel zwaar. Lang niet alles was van tevoren geregeld, dus onderweg deed ik nog research, en ter plaatse stond ik volkomen ten dienste van het verhaal. Ik zei overal ja op, maar dat betekent wel dat je een week lang helemaal stuk gaat.”

“Ik moest ook rijden, 20.000 kilometer in mijn eentje, mijn verblijf regelen en mijn eten. Ik kook zelf. Daar word ik rustig van, maar anders word ik ook moddervet en steeds eten bestellen is ook peperduur. Soms zat ik dagen in de voedselwoestijn – er zijn hele delen van Amerika waar alleen fastfood te krijgen is – en dan moet je extra goed plannen. Specerijen, kruiden en bouillonblokjes had ik mee uit Nederland, mijn eigen messen, mijn eigen schillertje. Ik had een hele routine ontwikkeld.”

“Dus ik leerde een nieuw vak, het vertalen van mijn idee in een nieuwe vorm naar een nieuw publiek. Eén groot feest, maar ook zwaar en ook eenzaam.”

Heeft u het over politiek gehad?

“Nauwelijks. Alleen in de zin van: hoe kijk je naar Amerika en wat vind je dat de problemen zijn? Niet over de poppetjes. Ik vind de onderstromen veel interessanter, want die poppetjes komen daaruit voort. Ik kan doen wat ik doe, ik kan Amerika duiden, doordat ik gewone mensen spreek en weet wat hen bezighoudt.”

Waar komt uw liefde voor Amerika vandaan?

“Van heel vroeger. Mijn opa overleed rond de dag dat John F. Kennedy werd vermoord. Mijn moeder was toen 14 en mijn opa was heel belangrijk voor haar. Zij vertelde over die dag: de hele wereld huilde om JFK, ik huilde om mijn vader. Het verdriet van Amerika was de troost van mijn moeder. Dus in mijn jeugd was Amerika een plek van troost. En daarbij ben ik een kind van de jaren tachtig, geïndoctrineerd door Coca-Cola, MTV, Michael Jackson en The A-Team. Amerika was als een jas die ik aantrok.”

U heeft eerst nog jaren gewerkt op het Amsterdamse stadhuis, onder meer als politiek assistent van wethouder Freek Ossel. Zo bezien, hebt u pas laat uw hart gevolgd.

“Heel laat. Vier jaar geleden ben ik op de bonnefooi naar de Amerikaanse westkust vertrokken, want daar zat geen correspondent. Ik had alle redacties gebeld. Hartstikke leuk, zeiden die, wie ben jij, we horen het wel als je iets hebt.” Ze wijst naar een briefje op de deurpost van haar werkkamer: “Dit schreef ik op 14 augustus 2017. ‘Voor al mijn Amerikaanse dromen: ogen op de bal, vertrouw op jezelf, zet een extra stap, doe wat je eigenlijk niet durft en ga ervoor staan.’ Nou, dat heb ik gedaan. Heel Amerikaans.”

Laila Frank: Welkom in Washington. BNNVara, te beluisteren via alle podcastapps en nporadio1.nl/podcasts

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden