PlusAchtergrond

Kritiek op aanpak coronavirus door China

China wil binnen tien dagen een ziekenhuis bouwen voor circa 1000 patiënten met het coronavirus. Tientallen graafmachines zijn daarvoor ingezet.Beeld AP

De berichten in Chinese staatsmedia rond het coronavirus gaan vooral over het adequate handelen van de autoriteiten na de uitbraak. Op sociale media tonen video’s en verhalen ondertussen een heel ander beeld.

De afgelopen dagen wordt in Chinese staatsmedia burgers vooral op het hart gedrukt kalm te blijven en wordt de reactie van de regering op de uitbraak van het nieuwe coronavirus geprezen. Maar op de strak gecontroleerde Chinese sociale media tekent zich een heel ander beeld af van hoe het er in China aan toegaat.

In de digitale wereld uiten Chinese burgers hun ongenoegen en heerst paniek. Het hiaat in de verslaggeving van de officiële media over de epidemie wordt door socialemediagebruikers opgevuld door zelf video’s en verhalen te delen. Maar ook die zijn niet altijd even accuraat.

Sommige burgers gaan zelf zo ver dat zij zich wagen aan directe uithalen naar de autoriteiten. Op sociale media geven ze af op de overheid, die het volgens hen niet is gelukt de uitbraak in Wuhan, de hoofdstad van de provincie Hubei, in de kiem te smoren. Zij rekenen het hun bestuurders ook aan dat zij de getroffen regio’s niet hebben bezocht.

‘Geruchten’

‘Laten we vooral de leiders niet interrumperen terwijl ze muziek luisteren of in het buitenland zijn voor interviews,’ schreef iemand sarcastisch.

Staatscensors houden intussen de sociale media nauwlettend in de gaten en zijn erop gebrand kritiek op de regering te onderdrukken. Het lukt hen niet om alle aanvallen op de regering te verwijderen. Wel zijn ten minste acht mensen gearresteerd voor het verspreiden van wat de overheid heeft aangemerkt als ‘geruchten’ over het coronavirus.

Ondanks de risico’s blijven onverschrokken Chinezen sociale medianetwerken en berichtendiensten gebruiken om beelden en invalshoeken te tonen die elders moeilijk te vinden zijn.

Online smeekbeden

Zo hebben ze berichten online met elkaar gedeeld over hoe zij uren in de rij hebben moeten staan voor ziekenhuizen. Over hoe zij hun dierbaren van het ene ziekenhuis het andere hebben gebracht, om alsnog zonder te zijn getest op het coronavirus huiswaarts te moeten keren. Sommige van die video’s hebben hun weg zelfs gevonden van China’s afgesloten digitale wereld naar de open netwerken, zoals Twitter.

Verscheidene ziekenhuizen in getroffen steden hebben online smeekbeden verstuurd, waarin zij waarschuwen voor een dreigend tekort aan chirurgische maskers, handschoenen en andere benodigdheden. Ook gaan berichten rond van ziekenhuismedewerkers die het hebben over de uitdaging om naar ziekenhuizen te gaan in steden waar het openbaar vervoer is stilgelegd en taxidiensten zijn opgeschort.

Video’s in chatgroepen en sociale netwerken laten zien hoe patiënten vlak buiten een basisschool in Wuhan door broeders in beschermende kleding in een ambulance geholpen worden. Op nog een filmpje zie je een persoon in een plastic zak op een brancard gehesen worden. Meerdere video’s zijn opgedoken van patiënten die door het vliegveld worden gereden in afgesloten plastic boxen.

Bagatelliseren

Bij veel van de video’s ontbreekt cruciale informatie, zoals de datum waarop ze gemaakt zijn. Maar vanwege het gebrek aan officiële berichtgeving verspreiden de video’s en geruchten zich in razend tempo onder Chinese internetgebruikers. De staatsmedia hebben de crisis in eigen land grotendeels gebagatelliseerd. De officiële lezing richt zich hoofdzakelijk op het bewieroken van het overheidsoptreden en de heldendaden van het medische personeel. Slechts een aantal media heeft kritiek durven leveren op het optreden van de overheid sinds de uitbraak van het virus.

In dat vacuüm gaan onwaarheden over de uitbraak als een lopend vuurtje rond. In een artikel wordt beweerd dat een gezondheidsmedewerker mensen aanraadde hun mond te spoelen met zout water als middel tegen besmetting van het coronavirus. Die gezondheidsmedewerker heeft ontkend dat te hebben gezegd, en bovendien is het geen effectief preventiemiddel. In een ander veelgelezen maar volledig misleidend bericht wordt beweerd dat het afsteken van vuurwerk ziektekiemen in de lucht zou kunnen steriliseren.

Chaos

Sommige berichten werden zo veel gelezen dat de Chinese autoriteiten zich genoodzaakt voelden erop te reageren. China’s Nationale Gezondheidscommissie sprak bijvoorbeeld tegen dat het drinken van een mengsel van wede – een traditioneel Chinese medicinaal kruid – en gerookte azijn infectie van het coronavirus zou kunnen voorkomen.

Een andere ontluisterende video geeft de chaos treffend weer. ‘Red mijn leven dokter. Ik heb de griep ook,’ hoor je een vrouw huilen, terwijl ziekenhuismedewerkers in beschermende pakken heen en weer lopen in wat lijkt op een overvolle wachtkamer van een ziekenhuis.

Virus heeft nu ook Europa bereikt

In Frankrijk zijn drie gevallen van het coronavirus opgedoken: twee in Parijs en één in Bordeaux. In het laatste geval gaat het om een 48-jarige man van Chinese afkomst. Volgens het ziekenhuis waar hij is opgenomen zou de man op de terugweg van China via Nederland naar Frankrijk zijn gereisd, maar het Nederlandse RIVM ontkent dat. Woensdag arriveerde hij in Frankrijk en werd hij opgenomen. De man heeft in China de stad Wuhan bezocht, het epicentrum van de uitbraak van het virus.

Het zijn de eerste personen in Europa bij wie het coronavirus is gevonden. De Franse minister van Volksgezondheid, Agnès Buzyn, verwacht dat in haar land inmiddels meer mensen geïnfecteerd zijn. In China zijn inmiddels enkele tientallen mensen overleden en meer dan 1200 mensen besmet. Er komen ook meldingen uit Japan, Thailand, Singapore, Taiwan, Zuid-Korea, Vietnam, Zuid-Korea, de VS, Australië en Maleisië. In China worden al meer dan 40 miljoen mensen in hun bewegingsvrijheid beperkt door uitreisverboden of het stilleggen van het verkeer of het openbaar vervoer.

© The New York Times

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden